Trình Quốc hội quyết định mức thuế xăng dầu trong bối cảnh giá năng lượng biến động

Sáng 9/4, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết quy định một số nội dung liên quan đến thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, những diễn biến phức tạp của xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thô và khí đốt liên tục biến động mạnh, trong khi nguồn cung xăng dầu có nguy cơ gián đoạn, khiến giá nhiên liệu tăng cao trong thời gian ngắn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.

Diễn biến này đã ảnh hưởng đáng kể đến thị trường trong nước, làm gia tăng chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời tác động tiêu cực đến đời sống và thu nhập của người dân.

Để ứng phó, thời gian qua, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp, trong đó có việc sử dụng công cụ chính sách tài khóa nhằm bình ổn thị trường. Cụ thể, Quyết định số 482/QĐ-TTg đã điều chỉnh giảm các loại thuế liên quan đến xăng dầu từ ngày 26/3 đến hết 15/4/2026. Ngay sau đó, tại kỳ điều hành ngày 27/3, giá nhiều mặt hàng xăng dầu đã giảm mạnh, có loại giảm gần 6.000 đồng/lít.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, đây chỉ là giải pháp mang tính ngắn hạn, trong khi bối cảnh địa chính trị thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường. Do đó, cần thiết phải xây dựng chính sách để bảo đảm tính chủ động trong điều hành.

Trên cơ sở đó, Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết theo quy trình rút gọn ngay tại Kỳ họp thứ nhất, nhằm kịp thời ứng phó với biến động thị trường.

Theo dự thảo, mức thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut được đề xuất giảm xuống 0 đồng/lít. Đồng thời, các mặt hàng này thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế VAT nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào. Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại cũng được đề xuất áp dụng mức 0%.

Về thời hạn, chính sách dự kiến áp dụng từ ngày 16/4/2026 đến ngày 30/6/2026. Đồng thời, dự thảo Nghị quyết giao Thủ tướng Chính phủ quyền quyết định điều chỉnh thời gian áp dụng, có thể rút ngắn hoặc kéo dài tùy theo diễn biến thực tế của thị trường năng lượng thế giới và trong nước.

Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết theo quy trình rút gọn ngay tại Kỳ họp thứ nhất, nhằm kịp thời ứng phó với biến động thị trường.

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với đề xuất của Chính phủ. Theo đó, việc ban hành chính sách điều chỉnh thuế trong bối cảnh hiện nay là cần thiết, nhằm bổ sung các giải pháp đồng bộ, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động giá nhiên liệu.

Cơ quan thẩm tra đánh giá, chính sách này không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, mà còn góp phần ổn định đời sống người dân, kiểm soát lạm phát và duy trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đồng thuận với đề xuất về thời gian áp dụng và việc giao Chính phủ chủ động điều chỉnh hiệu lực Nghị quyết. Tuy nhiên, cơ quan này đề nghị cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp, cho phép Chính phủ quyết định điều chỉnh mức thuế và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến thẩm tra để hoàn thiện chính sách theo hướng linh hoạt, kịp thời và hiệu quả; đồng thời bảo đảm việc triển khai đồng bộ, không gây áp lực lên cân đối ngân sách nhà nước trong phạm vi bội chi đã được Quốc hội quyết định cho năm 2026.

Việc sớm ban hành Nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo dư địa điều hành chính sách tài khóa, góp phần ổn định thị trường xăng dầu trong nước trước những biến động khó lường của kinh tế thế giới.