Trung Quốc bứt tốc về xuất khẩu dịch vụ hàm lượng tri thức cao

Sau nhiều năm dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hàng hóa, Trung Quốc đang dần tăng tốc ở một 'đường đua' mới là dịch vụ hàm lượng tri thức cao.

Xe điện của BYD đang chờ xếp lên tàu xuất khẩu ở cảng Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Khi đẩy mạnh bán xe điện ra nước ngoài, Trung Quốc cũng sẽ xuất khẩu dịch vụ đi kèm đòi hỏi nhiều kiến thức chuyên môn dưới dạng các bản cập nhật phần mềm định kỳ. Ảnh: Getty Images

Xe điện của BYD đang chờ xếp lên tàu xuất khẩu ở cảng Tô Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Khi đẩy mạnh bán xe điện ra nước ngoài, Trung Quốc cũng sẽ xuất khẩu dịch vụ đi kèm đòi hỏi nhiều kiến thức chuyên môn dưới dạng các bản cập nhật phần mềm định kỳ. Ảnh: Getty Images

Được mệnh danh là công xưởng thế giới, Trung Quốc từ lâu là nhà xuất khẩu hàng đầu về thép, dệt may hay đồ chơi. Nhưng hiện tại, Trung Quốc đang mở ra một “mặt trận thương mại” mới. Nước này đẩy mạnh xuất khẩu dịch vụ công nghệ thông tin – truyền thông (ICT), quản lý xây dựng, kỹ thuật, phân tích dữ liệu, nghiên cứu & phát triển (R&D). Bên cạnh đó, các lĩnh vực như tài chính và sở hữu trí tuệ cũng bắt đầu đóng góp, dù ở quy mô khiêm tốn hơn.

Theo số liệu của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Trung Quốc hiện đã vươn lên vị trí thứ 6 thế giới về xuất khẩu dịch vụ số. Đó là một bước nhảy vọt so với vị trí 17 vào năm 2005.

Năm 2024, xuất khẩu dịch vụ ICT của Trung Quốc đạt 100 tỉ đô la Mỹ, vượt xa các mặt hàng xuất khẩu quen thuộc như đồ chơi (82 tỉ đô la) hay giày dép (51 tỉ đô la).

Xuất khẩu các dịch vụ kinh doanh khác, bao gồm tư vấn, R&D và kỹ thuật, đạt 113 tỉ đô la, bỏ xa thép (71 tỉ đô la) và hàng may mặc (85 tỉ đô la). Ngay cả dịch vụ xây dựng (34 tỉ đô la) cũng vượt kim ngạch xuất khẩu đồ thủy tinh (25,5 tỉ đô la).

Động lực lớn phía sau cú bứt phá này là sáng kiến Vành đai – Con đường, với hàng tỉ đô la rót vào các dự án hạ tầng trên toàn cầu.

Không chỉ thúc đẩy xuất khẩu thép, xi măng hay máy móc, các dự án này còn kéo theo cả hệ sinh thái dịch vụ, từ quản lý vận hành, giám sát kỹ thuật số, đào tạo, bảo trì cho đến điện toán đám mây.

Khi một tập đoàn viễn thông Trung Quốc triển khai mạng internet tại Pakistan, hay một “ông lớn” công nghệ Trung Quốc khởi công dự án trung tâm dữ liệu tại Brazil, câu chuyện không dừng lại ở hoạt động xây dựng và lắp đặt. Theo sau đó là các hợp đồng dịch vụ kéo dài nhiều năm.

Sự chuyển hướng của Trung Quốc sang các sản phẩm xuất khẩu giá trị cao như xe điện, robot, máy bay không người lái (drone), pin mặt trời, tuốc-bin gió cũng kéo theo nhu cầu dịch vụ tri thức.

Xe điện đi kèm các cập nhật phần mềm. Robot và drone cần kết nối đám mây và giám sát từ xa. Năng lượng tái tạo đòi hỏi bảo trì và dịch vụ kỹ thuật.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tiếp tục nâng tầm cuộc chơi của Bắc Kinh trong lĩnh vực xuất khẩu dịch vụ. Các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc, tiêu biểu như DeepSeek, đang được sử dụng rộng rãi tại châu Phi, Trung Đông và nhiều thị trường mới nổi. Thậm chí, các mô hình này gia tăng hiện diện tại Mỹ.

Một dấu mốc đáng chú ý là số lượt tải trên toàn cầu đối với các mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc đã vượt Mỹ vào tháng Chín năm ngoái.

Vì vậy, nhu cầu dịch vụ AI của Trung Quốc, từ phân tích dữ liệu, bảo trì dự đoán đến quản lý hạ tầng thông minh cũng tăng mạnh.

Nhờ những chuyển dịch trên, cán cân thương mại dịch vụ hàm lượng tri thức cao của Trung Quốc đã đảo chiều, từ thâm hụt kéo dài sang thặng dư kể từ khoảng năm 2015.

Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn thâm hụt tổng thể về dịch vụ, chủ yếu do chi tiêu du lịch nước ngoài cao, nguồn thu xuất khẩu giáo dục thấp và chi trả nhiều phí bản quyền sở hữu trí tuệ.

Xuất khẩu dịch vụ vẫn kém xa so với hàng hóa. Năm 2024, xuất khẩu dịch vụ của Trung Quốc chỉ tương đương 12,5% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa.

Theo Financial Times

Lê Linh

Nguồn Saigon Times: https://thesaigontimes.vn/trung-quoc-but-toc-ve-xuat-khau-dich-vu-ham-luong-tri-thuc-cao/