Trước giờ G phủ sóng xăng E10 toàn quốc: Cần khoa học,khách quan

Theo lộ trình được công bố, loại nhiên liệu mới này sẽ được mở bán đại trà từ ngày 1-6. Như vậy, chỉ còn vài ngày nữa, xăng sinh học E10 sẽ chính thức phủ sóng trên toàn quốc.

Trước thời điểm này, từ giữa tháng 5, PVOIL đã tiên phong bán đại trà xăng E10 tại gần 1.000 cửa hàng trên toàn quốc, sau đó ngày 20-5, Tập đoàn Petrolimex đã phủ xăng E10 trên toàn bộ hệ thống với 5.500 cửa hàng xăng dầu trên cả nước.

Nhờ công tác chuẩn bị sớm từ hệ thống phân phối, nhiều người dân đã tiếp cận, trải nghiệm thực tế và đưa ra những phản hồi, cảm nhận khác nhau trong quá trình vận hành phương tiện.

Chủ xe ô tô vẫn e dè

Một người sở hữu chiếc ô tô Lexus có tuổi đời khoảng 10 năm chia sẻ: "Mới cách đây vài ngày lần đầu tiên đổ xăng E10. Ngay sau đó, xe có hiện tượng máy không bốc và đạp ga không ngọt". Người tài xế của ông kể lại phương tiện xuất hiện tình trạng khựng máy khi di chuyển trên đường. Để đảm bảo an toàn kỹ thuật và tránh nguy cơ hư hỏng động cơ, xe phải đưa đi kiểm tra và súc rửa toàn bộ bình xăng.

Là người tiêu dùng và đại diện đơn vị chuyên về giải pháp công nghệ xanh tại TP.HCM, ông Phạm Văn Thanh chia sẻ về mặt lý thuyết xăng sinh học E10 ít gây ảnh hưởng tiêu cực đến động cơ.

Tuy nhiên, một đặc tính kỹ thuật đáng lưu ý là hiện tượng tách lớp nếu phương tiện để lâu ngày không sử dụng. Khi xảy ra tách lớp, nước sẽ lắng xuống đáy bình và xăng nổi lên trên. Nếu nước bị hút vào buồng đốt trong quá trình khởi động, động cơ sẽ không thể nổ máy.

Đối với một số dòng xe ô tô đời cũ, nhà sản xuất không đưa ra khuyến cáo sử dụng xăng sinh học E10. "Đơn cử như dòng xe Chevrolet của tôi, thông số kỹ thuật trên nắp bình chỉ định rõ việc sử dụng xăng khoáng thông thường. Do đó, đến nay tôi vẫn chưa mua xăng E10 cho phương tiện của mình", ông Thanh nói.

Lý giải thêm, ông Thanh chia sẻ nhiều ý kiến cho rằng khi phương tiện sử dụng xăng sinh học E10 không phù hợp, hệ thống kỹ thuật chỉ gặp trục trặc nhỏ và biện pháp khắc phục đơn giản là súc rửa bình xăng thì chi phí khắc phục, sửa chữa có thể không quá cao. Tuy nhiên, nếu một chiếc ô tô phải rã máy để xử lý, chi phí sửa chữa sẽ lên tới hàng chục triệu đồng, tạo ra gánh nặng tài chính không nhỏ cho người tiêu dùng.

Trong khi đó, ông Thành ngụ tại TP.HCM bày tỏ: "Vừa qua cơ quan chức năng có công bố thông tin dòng xe nào phù hợp với xăng E10 nhưng còn chung chung. Cơ quan quản lý và các hãng sản xuất cần chỉ rõ dòng xe nào, đời nào và số series bao nhiêu. Nguyên nhân do một dòng xe sản xuất trong cùng một năm nhưng số series khác nhau thì cấu tạo kỹ thuật đã khác nhau".

Điều này thể hiện qua thực tế thỉnh thoảng các hãng ô tô thông báo thu hồi xe. Các thông báo thường nêu rõ xe được sản xuất trong giai đoạn nào và lỗi cụ thể. Do đó, việc minh bạch các thông số kỹ thuật là rất cần thiết.

Bộ Công Thương đã công bố các dòng xe phù hợp với xăng E10. Ảnh: TÚ UYÊN

Người đi xe máy vừa dùng vừa lo

Bên cạnh những lo ngại của các chủ ô tô, nhiều người dùng xe máy cũng bày tỏ lo ngại khi tiếp cận xăng sinh học E10.

Bà Lê Thị Thanh, ngụ tại phường Tân Bình, chia sẻ: "Tôi nghe nhiều thông tin trên mạng xã hội nói về xăng sinh học E10 nên cũng thấy lo lắng cho chiếc xe tay ga hiệu Suzuki sản xuất năm 2010 của mình". Mới đây, khi bình xăng cũ còn lại một ít xăng khoáng RON 95, bà Thanh đã chủ động đổ thêm 40.000 đồng xăng E10 để trải nghiệm thực tế.

Theo bà Thanh, có thể do phụ nữ không nhạy cảm trong việc cảm nhận khả năng vận hành của phương tiện như nam giới nên trước mắt thấy xe vẫn chạy bình thường. Tuy nhiên, nữ chủ xe này vẫn bày tỏ sự băn khoăn về những hư hại âm thầm có thể xảy ra bên trong động cơ sau này.

Bà Thanh cho biết thêm bản thân cần phải tiếp tục sử dụng loại nhiên liệu mới này thêm một thời gian nữa. Trong quá trình lưu thông, nếu phương tiện phát sinh trục trặc kỹ thuật hoặc hỏng hóc lớn thì khi đưa ra tiệm sửa xe, người tiêu dùng mới có thể biết chính xác.

Anh N.V.M, chủ một chiếc xe máy sản xuất năm 2013, chia sẻ: "Tôi đã sử dụng xăng E10 ba, bốn lần và phương tiện vẫn khởi động, vận hành hoàn toàn ổn định".

Trước những thông tin lan truyền cho rằng xăng E10 có thể gây ăn mòn, làm chai hệ thống ron, phốt cao su trong bình xăng hoặc khiến động cơ yếu đi dẫn đến hao xăng, anh M. nhận định: "Đó mới chỉ là phản ánh từ dư luận chứ thực tế tôi chưa gặp sự cố nào. Xăng đã được cơ quan chức năng cho phép lưu hành thì người dân vẫn yên tâm sử dụng".

Một tài xế công nghệ sử dụng xe Vision sản xuất từ năm 2022 cho biết hiện vẫn duy trì đổ xăng khoáng RON 95 và không quá lo lắng vì động cơ đời mới được đánh giá là tương thích tốt với xăng E10.

Nhiều người dân đang đổ xăng E10. Ảnh: TÚ UYÊN

Cần kiểm soát chất lượng, minh bạch và cơ chế bảo vệ người tiêu dùng

Theo ông Thanh, bản chất của xăng sinh học không xấu và loại nhiên liệu này sẽ không lập tức gây hư hỏng cho phương tiện nếu được pha trộn đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, vấn đề khiến người tiêu dùng lo lắng nhất hiện nay chính là công tác kiểm soát chất lượng thực tế trên thị trường.

Người tiêu dùng băn khoăn liệu tỉ lệ ethanol trong xăng có luôn được đảm bảo duy trì ở mức 10% như quy định hay không và nếu hàm lượng ethanol này bị đẩy lên mức 18%-20% thì sẽ bị xử lý ra sao. Do đó, người tiêu dùng kỳ vọng sẽ có cơ chế giám sát chặt chẽ để đảm bảo quyền lợi khi chuyển đổi sang loại xăng mới.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM cho biết dưới góc độ khoa học người tiêu dùng không cần quá lo lắng về tác động kỹ thuật của loại nhiên liệu mới.

Tuy nhiên, mối nguy lớn nhất không nằm ở kỹ thuật mà nằm ở rủi ro gian lận. Người tiêu dùng lo ngại về cách thức pha chế và có thể các "đầu nậu" hoặc đơn vị kinh doanh bất chính sẽ lợi dụng giai đoạn chuyển dịch này để pha trộn dung môi, hóa chất trái phép rồi gắn mác xăng sinh học.

Nếu không kiểm soát chặt, gian thương sẽ dùng công thức này để trục lợi, khiến xe vận hành có hiện tượng giật cục.

"Do đó, vấn đề cốt lõi khi triển khai diện rộng là công tác kiểm soát đo lường chất lượng sau khi bán E10 ra thị trường. Cơ quan quản lý thị trường cần tăng cường giám sát, kiểm tra chất lượng tại các cây xăng. Việc xử lý nghiêm các trường hợp pha trộn không đúng tiêu chuẩn trong giai đoạn đầu là giải pháp then chốt", TS Thuận chia sẻ.

Cùng nhìn nhận trên, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế cho biết vừa qua Bộ Công Thương đã tích cực vào cuộc, kịp thời thông tin rõ ràng về xăng E10 đến người tiêu dùng. Tuy nhiên, để giải quyết bài toán này, chúng ta cần sự vào cuộc rốt ráo của Bộ Khoa học và Công nghệ, cụ thể là các cơ quan đo lường tiêu chuẩn chất lượng. Cơ quan chức năng cần thực hiện các thí nghiệm thực tế một cách rõ ràng để công bố cho dư luận.

"Ví dụ, chúng ta có thể thử nghiệm đồng thời hai chiếc xe máy chạy quãng đường từ 500.000 km đến 1 triệu km. Trong đó, một xe sử dụng xăng E10 và một xe sử dụng xăng khoáng thông thường. Quá trình thực nghiệm này cần có sự giám sát của các phòng thí nghiệm chuyên sâu để đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng đến động cơ. Chỉ khi có các số liệu khoa học thực tế, người tiêu dùng mới có đủ cơ sở để tin tưởng.

Nếu không có cơ quan khoa học độc lập phân tích, mọi tranh luận đều rơi vào cảm tính. Xe hỏng có thể do rất nhiều nguyên nhân khách quan khác nhau. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần làm việc một cách nghiêm túc, khách quan và công bố công khai kết quả. Chúng ta không thể chạy theo các luồng dư luận thiếu tính xác thực mà phải thượng tôn các căn cứ khoa học", TS Lạng nhấn mạnh.

Cùng quan điểm trên, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TP.HCM nhận định để triển khai xăng E10 trên toàn quốc đạt hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp đầu mối, hệ thống phân phối và cơ quan quản lý nhà nước.

Bên cạnh việc bảo đảm chất lượng nhiên liệu ổn định, công tác truyền thông sẽ đóng vai trò quan trọng. Vì vậy, cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp cần triển khai thông tin minh bạch về chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật. Đồng thời, các bên liên quan phải phản hồi kịp thời các lo ngại về độ bền động cơ, công bố dữ liệu đo kiểm độc lập và kết quả sử dụng thực tế.

Theo TS Hoàn, để thay đổi hiệu quả nhận thức của người tiêu dùng, công tác truyền thông luôn phải đi trước một bước. Các cơ quan chức năng cần chủ động sử dụng đa dạng các kênh thông tin khác nhau. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần kết hợp đồng bộ các chiến dịch khuyến khích người dân trực tiếp trải nghiệm. Từ đó, người tiêu dùng sẽ có đủ cơ sở dữ liệu để xây dựng niềm tin lâu dài vào sản phẩm mới.