TS. Thân Thanh Sơn: 'Chọn ngành theo năng lực và đam mê, không nên chạy theo trào lưu'

Kỳ tuyển sinh đại học năm 2026 đánh dấu nhiều thay đổi quan trọng trong quy chế tuyển sinh và phương thức xét tuyển. Trong bối cảnh các trường đại học tiếp tục đa dạng hóa hình thức tuyển chọn đầu vào, đồng thời tăng cường đánh giá năng lực toàn diện của thí sinh, không ít học sinh và phụ huynh băn khoăn trước những câu hỏi về cơ hội trúng tuyển, cách lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp cũng như xu hướng ngầnh nghề trong những năm tới.

Chiều 10/6, thí sinh có mặt tại điểm thi để làm thủ tục dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trước ngày thi chính thức. Ảnh: Mạnh Hưng

Để giúp thí sinh có thêm thông tin chính xác và góc nhìn từ thực tiễn tuyển sinh, Báo Đại biểu Nhân dân đã có cuộc trao đổi với TS. Thân Thanh Sơn, Trưởng Ban Đào tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội, về những điểm mới đáng chú ý trong tuyển sinh đại học năm 2026, những lưu ý quan trọng khi đăng ký nguyện vọng và các kỹ năng cần thiết để học sinh đưa ra lựa chọn phù hợp cho tương lai của mình.

TS. Thân Thanh Sơn, Trưởng Ban Đào tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội trò chuyện cùng phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân. Ảnh: Xuân Quý

- Thưa TS. Thân Thanh Sơn, ông đánh giá như thế nào về những điểm mới trong Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026?

TS. Thân Thanh Sơn: Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục có một số điểm mới khá nổi bật, trong đó quy định về số nguyện vọng tối đa một thí sinh có thể đăng ký, số phương thức tuyển sinh tối đa một cơ sở giáo dục đại học có thể sử dụng, nhận được nhiều sự quan tâm của phụ huynh và các em học sinh.

Từ quan điểm cá nhân, tôi ủng hộ những điều chỉnh thay đổi, bảo đảm những nguyên tắc sau đây. Bởi nó bảo đảm công bằng về cơ hội dự tuyển, cơ hội trúng tuyển cho người học; công bằng và bình đẳng giữa các cơ sở giáo dục đại học và bảo đảm minh bạch trong xã hội.

Thứ nhất, trong các năm qua, một số cơ sở giáo dục đại học sử dụng nhiều phương thức tuyển sinh, tuy nhiên điều này có thể gây nhiễu cho các thí sinh và gia đình. Trong khi ngược lại nhiều cơ sở giáo dục đại học tuyển sinh hiệu quả chỉ với 5 hoặc ít hơn 5 phương thức. Do đó thì tôi nghĩ rằng việc quy định 5 phương thức tuyển sinh là phù hợp trong bối cảnh hiện nay.

Thứ hai, về số nguyện vọng đăng ký xét tuyển, trong năm 2025 thống kê sơ bộ cho thấy con số nguyện vọng bình quân một thí sinh đăng ký là khoảng 8,96. Như vậy, phần lớn thí sinh trúng tuyển trong 10 nguyện vọng đầu tiên.

Tuy nhiên, một số thí sinh và gia đình do tâm lý sợ trượt và muốn có nhiều phương án dự phòng do đó đăng ký với số lượng nguyện vọng lớn. Cá biệt có bạn đăng ký hơn 200 nguyện vọng. Điều này gây lãng phí về tài chính cho cá nhân thí sinh và gia đình, đồng thời thì cũng gây áp lực lên hệ thống xử lý nguyện vọng.

Do đó tôi nghĩ rằng việc quy định 15 nguyện vọng là phù hợp với thực tiễn tuyển sinh của nhiều năm gần đây.

- Vì sao Đại học Công nghiệp Hà Nội tiếp tục duy trì các điều kiện trong phương thức xét tuyển kết hợp, đặc biệt với thí sinh có chứng chỉ quốc tế?

TS. Thân Thanh Sơn: Đại học Công nghiệp Hà Nội xác lập triết lý giáo dục là "Giáo dục toàn diện, vì sự phát triển bền vững và hội nhập". Do đó các chương trình đào tạo của nhà trường cũng được thiết kế để đảm bảo cho người học tốt nghiệp không chỉ làm việc được ở trong nước mà còn làm được trong môi trường quốc tế.

Trên cơ sở đó, nhà trường cũng quan tâm chú trọng ngay từ các bước, các khâu đầu tiên trong công tác tuyển sinh. Cụ thể là quyết định phương thức tuyển sinh, xác định tổ hợp và điều kiện để đăng ký xét tuyển.

Về phương thức tuyển sinh, nhà trường hiện đang sử dụng 5 phương thức tuyển sinh, gồm xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Trong đó có phương thức xét tuyển thí sinh có chứng chỉ quốc tế.

Với phương thức xét tuyển thí sinh có chứng chỉ quốc tế của nhà trường cũng nhằm phục vụ triết lý giáo dục của nhà trường, thực hiện triển khai các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh. Để đạt được nội dung này, ngoài quy định về chứng chỉ quốc tế nhà trường còn quy định về các điều kiện khác, ví dụ như kết quả học tập của các môn học trong tổ hợp đăng ký xét tuyển của cả 6 học kỳ của bậc THPT đạt từ 7 điểm trở lên.

Thực tiễn cho thấy, thông qua kết quả học tập hằng năm nhà trường đánh giá tính hiệu quả của các phương thức tuyển sinh. Trong đó đối chiếu, so sánh kết quả học tập của các phương thức khác với phương thức sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT cho thấy kết quả tương đồng, tỷ lệ sinh viên được học tiếp, tốt nghiệp tương đối cao, lên đến khoảng 98%.

Do đó năm 2026, nhà trường tiếp tục duy trì các phương thức tuyển sinh với các quy định, điều kiện đó.

TS. Thân Thanh Sơn nhận định quy định 15 nguyện vọng là phù hợp với thực tiễn tuyển sinh. Ảnh: Xuân Quý

- Nhà trường dựa trên những căn cứ nào để mở các chương trình đào tạo mới như trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn và các ngành công nghệ cao?

TS. Thân Thanh Sơn: Ở Đại học Công nghiệp Hà Nội, nhà trường luôn ưu tiên mở mới, phát triển các ngành, các chương trình đào tạo thuộc lĩnh vực STEM. Trong đó, các năm qua nhà trường đã mở mới một số chương trình như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo, sản xuất thông minh, kỹ thuật ô tô, năng lượng mới,…

Tất cả các chương trình đào tạo mở mới của nhà trường trong thời gian vừa qua đều dựa trên ba căn cứ.

Thứ nhất, căn cứ vào định hướng chiến lược quốc gia. Như năm 2026 là phục vụ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia.

Thứ hai, xuất phát từ nhu cầu của thị trường lao động. Trong đó nhà trường liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp, nhờ đó các doanh nghiệp sẽ đồng hành cùng với nhà trường ngay từ khâu thiết kế và theo sát nhà trường trong khâu vận hành và tuyển dụng.

Thứ ba, phù hợp với sứ mệnh của nhà trường là đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, sáng tạo, chuyển giao tri thức phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô và đất nước.

Với những căn cứ đó, các chương trình đào tạo của nhà trường có tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm sau một năm khoảng 95% và tỷ lệ tự tạo việc làm lên đến khoảng gần 10%. Qua đó việc mở các ngành chương trình đào tạo mới dựa trên những căn cứ đó đảm bảo sự phát triển bền vững các chương trình đào tạo của nhà trường và cũng đảm bảo cam kết với người học.

- Đại học Công nghiệp Hà Nội đã thiết kế chương trình đào tạo như thế nào để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động?

TS. Thân Thanh Sơn: Điều này có liên hệ chặt chẽ với triết lý giáo dục của Đại học Công nghiệp Hà Nội: "Giáo dục toàn diện, vì sự phát triển bền vững và hội nhập". Tất cả các chương trình đào tạo của nhà trường đều xây dựng xoay quanh triết lý giáo dục này.

Do đó, các chương trình khối kỹ thuật của Đại học Công nghiệp Hà Nội được xây dựng không chỉ giúp cho người học phát triển năng lực chuyên môn thuộc lĩnh vực ngành nghề của mình, mà còn giúp cho người học phát triển năng lực tổng hợp, phân tích, phát hiện và giải quyết vấn đề, đặc biệt, các năng lực này được tiếp cận dưới góc độ quản trị.

Ngoài ra, sinh viên các chương trình kỹ thuật của nhà trường cũng được trang bị các học phần liên quan đến nghệ thuật, để giúp cho các bạn có thể cân bằng trong cuộc sống. Chúng tôi cũng chú trọng trang bị các học phần khác liên quan đến tư duy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.

Có thể khẳng định các chương trình kỹ thuật của nhà trường rất cân bằng, trong đó có phát triển toàn diện các năng lực kỹ thuật và tư duy quản trị.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Ảnh: Xuân Quý

- Theo ông, thí sinh cần dựa vào những tiêu chí nào để lựa chọn ngành học phù hợp và tránh chạy theo xu hướng?

TS. Thân Thanh Sơn: Có hai tiêu chí chính mà các bạn nên lưu ý. Thứ nhất, phải phù hợp với năng lực sở trường, sở thích của cá nhân. Ví dụ bạn giỏi, có sở trường về toán thì bạn nên chọn AI. Nếu bạn có năng lực sở trường về vật lý, hóa học thì bạn có thể chọn vi mạch bán dẫn. Nếu bạn có năng lực sở trường về sinh học, hóa học thì bạn nên chọn công nghệ sinh học.

Thứ hai, bạn nên trả lời được câu hỏi bạn mong muốn mình trở thành ai trong tương lai, hay vị trí việc làm của mình là gì? Ví dụ bạn mong muốn làm việc trong văn phòng, thì bạn nên chọn trí tuệ nhân tạo. Nếu bạn mong muốn làm việc ở nhà máy thì bạn nên chọn vi mạch bán dẫn. Hoặc nếu bạn thích làm việc trong phòng thí nghiệm, có thể chọn công nghệ sinh học,...

Ngoài ra sẽ còn các tiêu chí khác thì cá nhân mỗi bạn và gia đình cần căn cứ theo các thông tin khác, như điều kiện kinh tế của gia đình, tài chính…

Điều quan trọng tôi mong muốn các bạn thí sinh nhớ rằng bất cứ ngành nghề nào sinh ra đều có lý do để tồn tại. Do đó các bạn nên ưu tiên chọn ngành mình yêu thích, từ đó các bạn sẽ có động lực và quyết tâm để theo đuổi đến cùng và dễ có cơ hội thành công.

Tôi nghĩ rằng dù các cơ sở giáo dục đại học sử dụng nhiều phương thức tuyển sinh, tuy nhiên phương thức sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là một trong những phương thức có ý nghĩa quyết định và phần lớn các cơ sở giáo dục đều sử dụng phương thức này.
Xin được chúc các bạn thí sinh bình tĩnh ôn thi và đạt kết quả cao nhất trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và chúc các bạn có thể đạt được mục tiêu của mình và gia đình trong kỳ tuyển sinh năm nay, chọn được ngành, trường mình yêu thích.

- Xin trân trọng cảm ơn TS Thân Thanh Sơn!