Tu-160 và Kh-101: Vì sao oanh tạc cơ không cần bay vào vùng phòng không?

Trong thời kỳ đầu của hàng không ném bom chiến lược, máy bay phải tiếp cận mục tiêu để thả bom.

Điều đó khiến khả năng sống sót phụ thuộc nhiều vào tốc độ, độ cao, hệ thống phòng thủ và khả năng vượt qua mạng lưới phòng không đối phương.

Sự phát triển của tên lửa hành trình đã thay đổi cách tiếp cận này. Máy bay mang vũ khí không nhất thiết phải bay đến gần mục tiêu.

Nó có thể thực hiện phần phóng từ xa, trong khi tên lửa đảm nhiệm phần lớn hành trình còn lại.

Tu-160 được thiết kế ngay từ đầu theo hướng này. Máy bay có 2 khoang vũ khí bên trong và được phát triển để mang tên lửa hành trình tầm xa. Điều này tạo ra sự khác biệt quan trọng so với khái niệm oanh tạc cơ truyền thống.

Tên lửa hành trình không chỉ đơn thuần là một quả bom có động cơ. Nó có hệ thống dẫn đường và động cơ riêng, cho phép tự bay tới khu vực mục tiêu sau khi được phóng từ máy bay.

Vì vậy, máy bay mang tên lửa và tên lửa đảm nhiệm những phần việc khác nhau trong cùng một chuỗi tấn công.

Tên lửa hành trình không đối đất Kh-101 là một trong những vũ khí tiêu biểu được tích hợp với các máy bay ném bom chiến lược Nga.

Kh-101 có chiều dài khoảng 7,45 mét, khối lượng phóng khoảng 2,4 tấn và tầm bắn được công bố lên tới 5.500 km.

Với tầm bắn như vậy, khoảng cách giữa máy bay và mục tiêu có thể rất lớn. Tu-160 không cần thực hiện toàn bộ hành trình tới mục tiêu như một oanh tạc cơ sử dụng bom thông thường. Sau khi phóng tên lửa, máy bay có thể rời khỏi khu vực hoạt động.

Điều này làm thay đổi vai trò của máy bay. Tu-160 trở thành một "bệ phóng trên không" có khả năng đưa tên lửa đến vị trí khai hỏa thuận lợi. Phần lớn quãng đường tới mục tiêu do tên lửa đảm nhiệm.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa Tu-160 hoàn toàn nằm ngoài mọi nguy cơ từ phòng không. Khả năng tấn công từ xa phụ thuộc vào tầm bắn của tên lửa, thông tin tình báo, khả năng xác định mục tiêu, dẫn đường và điều kiện tác chiến.

Nếu máy bay phải tiến sâu hơn để đạt vị trí phóng phù hợp, nguy cơ đối với nó cũng thay đổi.

Sự chuyển đổi từ máy bay ném bom trực tiếp sang máy bay mang tên lửa hành trình phản ánh một thay đổi lớn trong tư duy tác chiến. Giá trị của oanh tạc cơ không còn chỉ nằm ở khả năng tự mình mang bom đến mục tiêu.

Nó còn nằm ở khả năng mang theo một lượng lớn vũ khí tầm xa, đưa chúng đến khu vực phóng và sử dụng chúng từ khoảng cách an toàn hơn.

Đây cũng là lý do những máy bay có thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh như Tu-160 vẫn có thể tiếp tục được duy trì. Khi vũ khí thay đổi, vai trò của nền tảng mang vũ khí cũng thay đổi theo.

Tu-160 ngày nay vì thế không đơn thuần là một oanh tạc cơ siêu âm. Nó là một nền tảng mang tên lửa hành trình tầm xa, trong đó máy bay và tên lửa được kết hợp thành một hệ thống tấn công thống nhất.