Tu-160: Vì sao Liên Xô chế tạo oanh tạc cơ lớn nhất trong lịch sử?

Cuộc cạnh tranh quân sự giữa Liên Xô và Mỹ thúc đẩy 2 bên liên tục phát triển các hệ thống vũ khí tầm xa.

Trong lĩnh vực hàng không chiến lược, Liên Xô muốn có một máy bay vừa bay xa, vừa đạt tốc độ cao và có khả năng mang lượng vũ khí lớn. Tu-160 ra đời từ yêu cầu đó.

Tupolev phát triển Tu-160 trong thập niên 1970. Máy bay thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 18/12/1981 và được đưa vào sản xuất từ năm 1984.

Với chiều dài 54,1 mét, sải cánh tối đa 55,7 mét và khối lượng cất cánh tối đa 275 tấn, Tu-160 trở thành máy bay ném bom chiến lược siêu âm lớn nhất từng được chế tạo.

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của Tu-160 là cánh cụp biến đổi. Góc cánh có thể thay đổi từ 20 đến 65 độ. Khi cánh mở, máy bay có đặc tính phù hợp hơn với tốc độ thấp.

Khi cánh cụp lại, thiết kế giúp giảm lực cản khi máy bay tăng tốc lên tốc độ siêu âm.

Tu-160 sử dụng 4 động cơ phản lực NK-32. Máy bay có tốc độ tối đa 2.220 km/h, tương đương khoảng Mach 2. Tầm bay đạt 12.300 km và trần bay 16.000 mét. Tải trọng vũ khí tối đa đạt 45 tấn.

Những thông số này cho thấy triết lý thiết kế rất rõ ràng. Liên Xô không lựa chọn một máy bay nhỏ và đơn giản hơn.

Tu-160 được xây dựng như một nền tảng chiến lược có khả năng mang lượng vũ khí lớn trên khoảng cách rất xa, đồng thời vẫn duy trì tốc độ cao.

Vũ khí chủ lực của Tu-160 là tên lửa hành trình phóng từ trên không. Máy bay có 2 khoang vũ khí bên trong, mỗi khoang có thể mang 6 tên lửa.

Một cấu hình tiêu chuẩn có thể mang 12 tên lửa hành trình Kh-101 hoặc Kh-555, tùy nhiệm vụ và cấu hình.

Việc đưa tên lửa vào khoang trong cũng phù hợp với thiết kế tốc độ cao. Máy bay không phải mang vũ khí bên ngoài trong cấu hình chiến đấu thông thường, qua đó giảm lực cản khí động.

Tu-160 vì vậy không chỉ là một oanh tạc cơ lớn. Nó là sự kết hợp giữa 3 yêu cầu mà Liên Xô theo đuổi trong hàng không chiến lược: tầm bay xa, tốc độ siêu âm và tải trọng vũ khí rất lớn.

Thiết kế này cũng phản ánh cuộc cạnh tranh trực tiếp với Mỹ. Trong khi Mỹ phát triển máy bay ném bom chiến lược B-1B với cánh cụp biến đổi, Liên Xô lựa chọn một nền tảng lớn hơn, tốc độ cao hơn và có tải trọng lớn.

Tu-160 trở thành biểu tượng của hàng không chiến lược Liên Xô vào cuối Chiến tranh Lạnh.

Sau khi Liên Xô tan rã, Nga tiếp tục duy trì những máy bay còn lại và triển khai chương trình hiện đại hóa. Một số máy bay mới cũng được chế tạo trên dây chuyền được khôi phục.

Điểm đặc biệt của Tu-160 nằm ở chỗ nó không được thiết kế để thực hiện chỉ một nhiệm vụ. Đây là một nền tảng chiến lược có thể mang tên lửa tầm xa và tấn công các mục tiêu ở khoảng cách rất lớn.

Với kích thước, tốc độ và tải trọng hiếm có, Tu-160 trở thành một trong những thiết kế ấn tượng nhất của hàng không quân sự thế kỷ 20.