Tu-95MS và Kh-101: khi oanh tạc cơ không cần bay vào vùng phòng không

Tu-95MS được phát triển theo hướng tập trung vào nhiệm vụ mang tên lửa hành trình. Đây là sự khác biệt quan trọng so với những phiên bản Tu-95 đầu tiên, vốn được thiết kế chủ yếu để mang bom.

Với cách tiếp cận mới, máy bay không nhất thiết phải bay trực tiếp đến khu vực mục tiêu. Tu-95MS đóng vai trò như một nền tảng mang và phóng vũ khí. Phần lớn hành trình tấn công được thực hiện bởi tên lửa hành trình sau khi rời máy bay.

Kh-101 là một trong những loại tên lửa phù hợp với cách sử dụng này. Đây là tên lửa hành trình phóng từ trên không được thiết kế cho nhiệm vụ tấn công các mục tiêu mặt đất ở khoảng cách rất xa. Phiên bản mang đầu đạn hạt nhân được định danh là Kh-102.

Tên lửa hành trình Kh-101 có chiều dài 7,45 mét, đường kính thân 0,74 mét và khối lượng phóng 2,4 tấn. Tên lửa có tầm bay được công bố lên tới 4.500 km.

Những thông số này tạo ra sự thay đổi lớn trong cách sử dụng oanh tạc cơ. Với tầm bay của tên lửa đủ lớn, máy bay mang tên lửa không nhất thiết phải tiếp cận trực tiếp khu vực được bảo vệ bởi hệ thống phòng không.

Đây là khái niệm tấn công ngoài vùng phòng không. Máy bay thực hiện phần việc của mình ở phía sau. Sau khi đến khu vực phóng, phi hành đoàn khai hỏa tên lửa. Từ thời điểm đó, tên lửa tự thực hiện phần lớn hành trình đến mục tiêu.

Cách sử dụng này làm thay đổi yêu cầu đối với chính oanh tạc cơ. Máy bay không nhất thiết phải có khả năng xuyên phá phòng không như những thiết kế được xây dựng để bay thấp và tiếp cận mục tiêu.

Thay vào đó, tầm bay, thời gian hoạt động và khả năng mang tên lửa trở nên đặc biệt quan trọng.

Tu-95MS có lợi thế ở điểm này. Nền tảng Tu-95 vốn được thiết kế cho các chuyến bay đường dài. Máy bay sử dụng 4 động cơ tuốc bin cánh quạt NK-12 và có tầm bay lớn.

Khi kết hợp với tên lửa hành trình tầm xa, Tu-95MS trở thành một hệ thống gồm 2 thành phần. Máy bay đưa vũ khí đến khu vực phóng. Tên lửa đảm nhiệm phần lớn quãng đường còn lại.

Điều đó cũng giải thích vì sao một thiết kế có nguồn gốc từ thập niên 1950 vẫn có thể tiếp tục đóng vai trò trong lực lượng hàng không chiến lược.

Giá trị của nền tảng không chỉ nằm ở tốc độ hay khả năng tự mình xuyên qua phòng không, mà còn ở khả năng mang những vũ khí có tầm hoạt động rất lớn.

Sự xuất hiện của Kh-101 vì vậy tiếp tục đẩy Tu-95MS xa hơn khỏi hình ảnh một máy bay ném bom truyền thống. Nó trở thành một bệ phóng trên không cho tên lửa hành trình tầm xa.

Đây là một trong những thay đổi căn bản nhất trong lịch sử phát triển của Tu-95: oanh tạc cơ không nhất thiết phải bay đến mục tiêu để thực hiện nhiệm vụ tấn công.