Từ sự việc tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, yêu cầu bảo đảm công bằng, minh bạch trong các kỳ thi

Sau những sai phạm nghiêm trọng khiến toàn bộ kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT lần thứ nhất tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang bị hủy, kỳ thi lần hai đã được tổ chức và công bố kết quả vào ngày 19/8.

Đằng sau những con số điểm thi không chỉ là câu chuyện về kết quả của từng thí sinh, mà còn đặt ra vấn đề về độ tin cậy của kỳ thi, chất lượng dạy và học, cũng như cách nhìn nhận đối với học sinh và nhà trường sau sự cố.

Chia sẻ với Báo Thế giới và Việt Nam, PGS.TS.. Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Thư ký Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam, nguyên Trưởng Ban Nghiên cứu Đánh giá giáo dục cho rằng, sau khi phân tích dữ liệu kỳ thi lần hai, kết quả cơ bản phản ánh năng lực học tập của học sinh, bám sát chuẩn đầu ra và tương đối phù hợp với mặt bằng các trường THPT chuyên cùng nhóm.

PGS.TS.. Chu Cẩm Thơ đã chia sẻ góc nhìn về dữ liệu kỳ thi lần thứ hai được tổ chức tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. (Ảnh NVCC)

Kỳ thi phản ánh đúng năng lực

PGS.TS.. Chu Cẩm Thơ cho biết đã nghiên cứu dữ liệu kỳ thi tốt nghiệp THPT lần thứ hai được tổ chức tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.

Từ việc phân tích điểm trung bình, kết quả theo từng lớp và các chỉ số đặc trưng của bộ dữ liệu, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ nhận định, đề thi lần hai được xây dựng bám sát chuẩn đầu ra mà Bộ GD&ĐT đã công bố đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Kết quả điểm thi các môn cũng cho thấy những đặc điểm tương đối phù hợp với năng lực học tập của học sinh. Môn Toán có điểm trung bình 6,24. Trong đó, lớp chuyên Toán với khoảng 34 học sinh đạt điểm trung bình 7,38; lớp chuyên Sinh với 35 học sinh đạt 6,42.

Theo PGS.TS. Chu Cẩm Thơ, khi xem xét kết quả của các lớp chuyên Toán, Hóa, Tin, Lý, Anh, Sinh, Văn cùng nhóm thí sinh tự do, điểm thi cơ bản phản ánh năng lực học tập cũng như xu hướng học tập của các thí sinh tham gia kỳ thi.

Đặt trong tương quan với điểm trung bình của thí sinh dự thi lần thứ nhất trên toàn quốc, kết quả của học sinh Trường THPT Chuyên Tuyên Quang cũng cơ bản phản ánh chất lượng giảng dạy và học tập phổ biến ở các trường THPT chuyên khu vực phía Bắc.

“Thượng tôn pháp luật và làm đúng quy định là điều quan trọng để hạn chế thiệt thòi cho từng thí sinh, đồng thời duy trì niềm tin của xã hội đối với các kỳ thi và nền giáo dục”.

“Với những người làm công tác giáo dục lâu năm, đặc biệt là những người theo dõi lĩnh vực giáo dục phổ thông, chúng tôi có sự phân nhóm các trường có điều kiện tương đồng. Qua đó, tôi cho rằng, điểm thi lần này của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang cơ bản phản ánh đúng năng lực chung của nhà trường so với mặt bằng của các trường chuyên trong cùng nhóm”, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ chia sẻ.

PGS.TS. Chu Cẩm Thơ cho biết, với tư cách người làm công tác đo lường, đánh giá và quản lý giáo dục, bà cảm thấy tiếc nuối khi theo dõi toàn bộ sự việc. Đặc biệt, bà Thơ từng đánh giá đây là một sự việc rất “đau xót”.

Tuy nhiên, bà hoan nghênh việc xử lý theo hướng nhìn thẳng vào những sai phạm nghiêm trọng trong công tác tổ chức thi, từ đó dẫn tới quyết định hủy toàn bộ kết quả kỳ thi lần thứ nhất.

Đối với học sinh, việc chấp nhận kết quả lần thứ nhất bị hủy và tiếp tục bước vào kỳ thi lần hai là một nỗ lực đáng ghi nhận. PGS.TS. Chu Cẩm Thơ cho rằng, không ít em có thể mang tâm tư, nhất là khi kết quả lần hai không đạt được như kỳ vọng.

Bà Thơ nhấn mạnh, không nên đặt kết quả hai lần thi cạnh nhau để so sánh về điểm số. Nguyên nhân là kỳ thi lần thứ nhất đã xảy ra những sai sót rất nghiêm trọng trong công tác chỉ đạo tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang và toàn bộ kết quả đã được quyết định hủy. Vì vậy, kết quả lần một không còn ý nghĩa đối với việc xét tốt nghiệp cũng như đánh giá năng lực học sinh.

Các thí sinh thi lại tốt nghiệp THPT tại Tuyên Quang. (Ảnh: Thanh Hùng)

Không nên nhìn học sinh và nhà trường chỉ từ sự cố

Theo PGS.TS. Chu Cẩm Thơ, kết quả kỳ thi lần hai có thể được nhìn nhận ở nhiều tầng ý nghĩa. Trước hết là tính khách quan, thông qua việc đối chiếu với chuẩn mà Bộ GD&ĐT đặt ra. Đây là cơ sở để khẳng định giá trị của điểm thi đối với từng thí sinh và sử dụng kết quả cho các hoạt động như công nhận tốt nghiệp THPT, xét tuyển học nghề, đại học và những hoạt động liên quan sau đó.

Ở góc độ chất lượng, việc đánh giá một trường THPT chuyên cần đặt trong tương quan với những trường có điều kiện tương đồng. Từ cách tiếp cận này, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ cho rằng, điểm thi lần hai cơ bản phản ánh đúng năng lực chung của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang so với mặt bằng các trường chuyên cùng nhóm.

“Một kỳ thi chỉ thực sự có ý nghĩa khi kết quả phản ánh đúng năng lực của thí sinh và mọi học sinh đều được trao cơ hội như nhau, không phải chịu thiệt thòi bởi những sai phạm trong tổ chức”.

Bà Chu Cẩm Thơ cho rằng, nếu đi sâu hơn, có thể tiếp tục đối chiếu với năng lực thực học của học sinh. Tuy nhiên, với một kỳ thi có quy mô rộng, trước hết cần nhìn nhận kết quả ở khía cạnh đáp ứng khách quan yêu cầu cần đạt và chức năng của kỳ thi.

Ngày 19/8, thí sinh đã biết kết quả và vẫn còn cơ hội tham gia xét tuyển đại học đợt hai. Theo PGS.TS. Chu Cẩm Thơ, vẫn còn nhiều trường, nhiều ngành học tốt để các em lựa chọn, cơ hội không khác quá nhiều so với đợt một.

Bà Thơ mong các thí sinh nhìn thấy những cơ hội còn lại, đồng thời nhận được sự tạo điều kiện của Bộ GD&ĐT, Nhà nước và xã hội để tiếp tục con đường học tập.

Với những em có kết quả không như mong muốn, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ cho rằng, thất vọng là điều có thể xảy ra. Tuy nhiên, kết quả của một kỳ thi tại một thời điểm không phải lúc nào cũng phản ánh đầy đủ phong độ mà học sinh mong muốn. Các em cần bình tĩnh, bởi năng lực còn có thể được chứng minh qua thực tế và cả một quá trình học tập lâu dài.

Bên cạnh đó, bà Chu Cẩm Thơ cũng kỳ vọng từ sự việc tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, ngành giáo dục có thể rút ra những kinh nghiệm và bài học sâu sắc. Theo bà, thượng tôn pháp luật và làm đúng quy định là điều quan trọng để hạn chế thiệt thòi cho từng thí sinh, đồng thời duy trì niềm tin của xã hội đối với các kỳ thi và nền giáo dục.

“Thương hiệu của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang cũng không nên bị nhìn nhận chỉ từ sự cố vừa qua, và càng không nên dẫn đến tâm lý phân biệt đối xử với những học sinh học tập tại đây”, PGS.TS. Chu Cẩm Thơ chia sẻ.

Theo bà Thơ, việc đánh giá một học sinh cần dựa trên cả quá trình nỗ lực và năng lực thực tế. Những thí sinh chưa đạt kết quả như mong muốn nên nhìn về phía trước, lựa chọn cơ hội phù hợp để tiếp tục học tập, phát triển lâu dài và bền vững.

Như vậy, từ sự việc tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, yêu cầu bảo đảm công bằng, minh bạch và nghiêm túc trong các kỳ thi càng trở nên quan trọng. Một kỳ thi chỉ thực sự có ý nghĩa khi kết quả phản ánh đúng năng lực của thí sinh và mọi học sinh đều được trao cơ hội như nhau.

Vì vậy, bên cạnh việc xử lý nghiêm những vi phạm, ngành Giáo dục cần tiếp tục hoàn thiện quy trình tổ chức, tăng cường giám sát và nâng cao trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị liên quan. Bởi lẽ, công bằng trong thi cử không chỉ bảo vệ quyền lợi của mỗi thí sinh, mà còn là nền tảng để củng cố niềm tin xã hội và xây dựng một môi trường giáo dục thực chất, nơi sự nỗ lực và năng lực của học sinh được ghi nhận một cách xứng đáng.

Về kết quả kỳ thi lần hai, GS.TSKH. Nguyễn Đình Đức, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia nhiều năm phân tích điểm thi tốt nghiệp THPT cho biết, ông cảm thấy yên tâm với kết quả thi lại.

Theo ông Nguyễn Đình Đức, kết quả lần hai cho thấy sự công bằng được khôi phục, năng lực thực chất của thí sinh được đánh giá đúng, qua đó góp phần lấy lại niềm tin của xã hội. Đồng thời, kết quả này cũng cho thấy mức độ nghiêm trọng của những sai phạm đã xảy ra tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.

Sáng 19/8, Bộ GD&ĐT đã công bố điểm thi lại tốt nghiệp THPT của thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. Trường có các lớp chuyên Toán, Hóa, Tin, Lý, Anh, Sinh, Ngữ văn và Lịch sử, mỗi lớp 35 học sinh.

Kết quả thi lại tốt nghiệp THPT tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang cho thấy, không có thí sinh đạt điểm 10 ở bất kỳ môn nào. Điểm cao nhất môn Toán và Tiếng Anh là 9,5; số thí sinh đạt điểm cao ở các môn Lịch sử và Sinh học không nhiều.