Từ thuốc lá điện tử đến ma túy trá hình: Chiếc bẫy độc nhắm vào người trẻ

Đằng sau vẻ ngoài sành điệu cùng những làn khói mang mùi trái cây, bạc hà hay kẹo ngọt, thuốc lá điện tử (TLĐT), pod, vape đang âm thầm xâm nhập vào giới trẻ.

Từ quán cà phê, khu vui chơi đến cổng trường, ký túc xá…, hình ảnh những làn khói trắng đã không còn xa lạ. Nhưng phía sau vẻ ngoài “sành điệu”, hiện đại ấy lại là hàng loạt nguy cơ đối với sức khỏe, tâm thần và đặc biệt là nguy cơ bị dẫn dụ tới các chất gây nghiện, ma túy trá hình.

Bác sĩ Khoa Rối loạn tâm thần do sử dụng chất gây nghiện, Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Quảng Ninh đang khám, tư vấn cho người bệnh.

Không ít người trẻ bắt đầu sử dụng TLĐT chỉ vì tò mò, muốn thể hiện bản thân hoặc bị tác động bởi các video quảng cáo trên mạng xã hội. Với thiết kế giống món đồ công nghệ hơn là một sản phẩm chứa chất gây nghiện, vape dễ khiến nhiều người chủ quan, xem đó như thú vui vô hại.

Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo, nicotine trong TLĐT có thể gây nghiện nhanh, ảnh hưởng trực tiếp tới não bộ, đặc biệt với lứa tuổi thanh thiếu niên khi hệ thần kinh vẫn đang trong giai đoạn phát triển.

Điều đáng lo ngại hơn là nhiều loại tinh dầu hiện nay đã bị biến tướng, pha trộn các chất hướng thần hoặc ma túy tổng hợp. Lợi dụng cơ chế đốt nóng tinh dầu của pod, vape, các đối tượng đã đưa chất gây nghiện vào dưới dạng “tinh dầu thư giãn”, “pod chill”, khiến người sử dụng khó nhận biết.

Thuốc lá điện tử, công cụ trá hình của ma túy thế hệ mới.

Cuối năm 2025, lực lượng chức năng tại Quảng Ninh từng phát hiện một vụ việc liên quan tới sản phẩm TLĐT chứa chất ma túy tổng hợp. Qua giám định, tinh dầu trong các điếu pod thu giữ có chứa chất gây nghiện tác động mạnh tới hệ thần kinh. Đây được xem là hồi chuông cảnh báo về tình trạng ma túy núp bóng TLĐT đang âm thầm len lỏi vào giới trẻ.

Theo ghi nhận từ ngành y tế, nhiều trường hợp thanh thiếu niên nhập viện trong tình trạng rối loạn lo âu, mất ngủ kéo dài, hoang tưởng hoặc kích động sau thời gian sử dụng TLĐT. Một số trường hợp xuất hiện dấu hiệu lệ thuộc nicotine nặng, suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung học tập.

Thạc sĩ, bác sĩ Vũ Minh Hạnh, Giám đốc Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Quảng Ninh cảnh báo, ngoài nicotine, nhiều loại tinh dầu còn chứa hóa chất phụ gia độc hại. Khi bị đốt nóng, các chất này có thể tạo ra hợp chất gây tổn thương phổi, tim mạch và làm gia tăng nguy cơ ung thư về lâu dài. Nguy hiểm hơn, cannabinoid tổng hợp hay các chất hướng thần mới nếu pha trộn vào tinh dầu có thể khiến người dùng rơi vào trạng thái ảo giác, mất kiểm soát hành vi, thậm chí dẫn tới các hành vi nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng.

Thực tế cho thấy, vape hay pod không còn đơn thuần là một trào lưu mà đang trở thành “cánh cửa” dẫn người trẻ tới các chất gây nghiện trá hình. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, hội nhóm kín, hình thức giao hàng online để tiếp cận giới trẻ bằng những lời quảng cáo như “ít độc hại”, “giúp giảm stress”, “không gây nghiện”. Chính sự đánh tráo nhận thức này khiến nhiều người trẻ sa vào chiếc bẫy độc mà không nhận ra.

Trước thực trạng trên, nhiều quy định đã được ban hành nhằm siết chặt quản lý TLĐT và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.

Nghị quyết 173/2024/QH15 về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, nêu rõ, Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng TLĐT, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025...

Bộ Y tế cũng đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi), trong đó đề xuất cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 mua và sử dụng thuốc lá.

Tuy nhiên, để ngăn chặn hiệu quả, không thể chỉ dựa vào lực lượng chức năng mà cần sự phối hợp từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Gia đình cần quan tâm hơn tới biểu hiện bất thường của con em mình; nhà trường cần tăng cường tuyên truyền kỹ năng nhận diện chất gây nghiện trá hình; đồng thời xây dựng môi trường học đường không khói thuốc, không chất kích thích.

Bên cạnh đó, mỗi người trẻ cũng cần hiểu rằng phía sau những “làn khói thơm” không phải sự sành điệu hay cá tính, mà có thể là nguy cơ đánh đổi sức khỏe, tương lai và cả cuộc sống của chính mình.

Cần nhìn nhận đúng bản chất của TLĐT và vape thế hệ mới. Đó không phải là món đồ công nghệ thời thượng hay thú vui vô hại, mà có thể trở thành chiếc “bẫy độc” âm thầm kéo người trẻ tiến gần hơn tới ma túy và những hệ lụy khó lường.