Tư tưởng của cụ Phan vẫn còn nguyên giá trị đến ngày nay

Trước khi khai mạc Tọa đàm, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Đình Vĩnh cùng các đại biểu đã dự lễ dâng hương tưởng niệm 100 năm ngày mất của nhà yêu nước Phan Châu Trinh tại Nhà lưu niệm Phan Châu Trinh (xã Tây Hồ).

Tư tưởng lớn xuyên thời đại

Dự Tọa đàm có đồng chí Nguyễn Đình Vĩnh- Phó Bí thư Thường trực Thành ủy; các đồng chí trong Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực HĐND, lãnh đạo UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP; các chuyên gia, nhà khoa học, lãnh đạo các sở, ngành địa phương và đại diện gia tộc nhà yêu nước Phan Châu Trinh. Buổi tọa đàm dưới sự chủ trì của bà Trương Thị Hồng Hạnh -Giám đốc Sở VH-TT&DL, ông Bùi Văn Tiếng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP và Chủ tịch UBND xã Tây Hồ Phan Văn Ba.

Trong phát biểu tại Tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Anh Tuấn khẳng định, Tư tưởng lớn "Chi bằng học" của cụ Phan không chỉ là lời kêu gọi tha thiết của một nhà cách mạng tiên phong đầu thế kỷ XX, mà còn là tư tưởng tiến bộ, vượt thời đại và vẫn còn nguyên giá trị trong công cuộc đổi mới và hội nhập của Việt Nam ngày nay.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, trong kỷ nguyên hội nhập và cách mạng công nghiệp 4.0, tư tưởng của Phan Châu Trinh vẫn giữ nguyên giá trị thời sự. Đà Nẵng - thành phố trẻ, năng động, sáng tạo đang nỗ lực xây dựng trở thành một đô thị thông minh, một trung tâm đổi mới sáng tạo, một điểm đến của tri thức và công nghệ. Thành phố xác định: văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ là động lực của sự phát triển, là chìa khóa để thành phố vươn mình mạnh mẽ, đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

"Từ những định hướng phát triển hôm nay, chúng ta càng thêm trân trọng và tự hào khi nhìn về cội nguồn văn hóa hiếu học của quê hương xứ Quảng. Vùng đất này từ lâu nổi tiếng với truyền thống hiếu học, nơi "đất học xứ Quảng" đã sản sinh nhiều nhân tài và chí sĩ yêu nước. Trong hoàn cảnh lịch sử nhiều biến động, người Quảng vẫn xem việc học là con đường lập thân, lập quốc, đề cao ý chí tự lực và tinh thần khai mở tri thức. Truyền thống ấy gặp gỡ sâu sắc với tư tưởng "Chi bằng học" của Phan Châu Trinh, trở thành động lực thúc đẩy phong trào duy tân, góp phần làm nên một vùng đất giàu bản lĩnh, trọng tri thức và luôn khát vọng vươn lên. Tọa đàm hôm nay không chỉ là dịp để chúng ta tri ân một bậc chí sĩ yêu nước, mà còn là cơ hội để cùng nhau suy ngẫm, trao đổi, và khẳng định giá trị của tri thức trong sự nghiệp phát triển dân tộc", Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Anh Tuấn nhìn nhận.

Báo cáo đề dẫn tại Tọa đàm, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP Đà Nẵng Bùi Văn Tiếng cho biết, tọa đàm thu hút 24 tham luận của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong và ngoài Đà Nẵng tham dự. Theo đó, 24 tham luận được chia thành ba phần: Nguồn gốc lịch sử và giá trị tư tưởng "Chi bằng học" của Phan Châu Trinh (7 tham luận); Phan Châu Trinh với tư tưởng dân trí và dân chủ (7 tham luận); Sức sống của tư tưởng Phan Châu Trinh trong kỷ nguyên mới (10 tham luận). Cả 24 tham luận đều tập trung vào hai khía cạnh của chủ đề Tọa đàm là Tư tưởng "Chi bằng học" của Phan Châu Trinh và những dấu ấn trong Phong trào Duy Tân đất Quảng đầu thế kỷ XX; Tư tưởng "Chi bằng học" của Phan Châu Trinh tiếp tục đồng hành với đất Quảng và đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Quang cảnh Tọa đàm.

Làm rõ hơn vai trò, ý nghĩa tư tưởng cụ Phan

Trong các tham luận, trước tiên phải kể đến tham luận mang tính thư tịch học hết sức công phu và khả tín của ThS Nguyễn Quang Trung Tiến - nguyên Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế. Tham luận tập trung trình bày về xuất xứ, dấu ấn và những giá trị bền vững đến hiện tại của quan niệm "Bất như học/Chi bằng học" của Phan Châu Trinh qua các ấn phẩm thời thuộc địa, được xuất bản tại Việt Nam, Pháp và Hoa Kỳ.

Trong khi đó tham luận của ThS Bùi Văn Tiếng khẳng định tư tưởng "Bất như học/Chi bằng học" là ngọn đuốc soi đường định hướng cho một phong trào đề cao học vấn bằng hành động thực tiễn là Phong trào Duy Tân đất Quảng đầu thế kỷ XX; hay nói khác đi Phong trào Duy Tân đất Quảng đầu thế kỷ XX chính là biểu hiện rõ nhất của tư tưởng "Bất như học/Chi bằng học" của Phan Châu Trinh. Bên cạnh đó, tham luận của ThS Bùi Văn Tiếng cũng cho rằng ngay từ khi cụ Phan, cụ Trần và cụ Huỳnh rủ nhau đi vận động Duy Tân ở trường thi Bình Định vào năm 1905, thẳng thừng tuyên chiến với cách học, cách thi xa rời thực tế nước mất nhà tan của nền giáo dục khoa bảng thời quân chủ, tư tưởng "Chi bằng học" của cụ thực chất đã là tư tưởng "Chi bằng thực học".

Các đại biểu dự triển lãm ảnh về thân thế, sự nghiệp cụ Phan.

Tham luận của TS Phan Tiến Dũng và Nguyễn Anh Tuấn đến từ Hội Khoa học Lịch sử TP Huế nhấn mạnh: Với luận điểm "Chi bằng học", Phan Châu Trinh đã đề xuất một con đường cải cách lâu dài, lấy giáo dục và nâng cao dân trí làm nền tảng, không chỉ mang ý nghĩa khuyến khích việc học tập của mỗi cá nhân, mà còn phản ánh một chiến lược cải biến xã hội toàn diện. Tham luận của PGS.TS Trương Anh Thuận đến từ Trường Đại học sư phạm, Đại học Đà Nẵng tập trung làm rõ ý nghĩa, tác động của tư tưởng Bất như học đối với phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX cũng như trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc trong thế kỷ XXI. Tương tự, tham luận của nhà nghiên cứu Trần Đình Mai (Đại học Đà Nẵng) nhấn mạnh: Phan Châu Trinh qua đời cách đây 100 năm nhưng ngọn đuốc Duy Tân vẫn tiếp tục được thắp sáng và tiếp nối qua thời đại Hồ Chí Minh, trở thành một phần không thể tách rời trong cương lĩnh xây dựng đất nước; di sản của cụ Phan nhắc nhở rằng: Một dân tộc chỉ thực sự độc lập khi dân trí cao, dân khí mạnh và dân sinh thịnh vượng…

"Có thể nói Tọa đàm Tư tưởng Chi bằng học của Phan Châu Trinh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc hôm nay là nén hương lòng mà chúng ta đang cùng thắp lên để tưởng nhớ nhà yêu nước Phan Châu Trinh - danh nhân văn hóa- lịch sử của đất Quảng và đất nước", Th.S Bùi Văn Tiếng khẳng định.

TRẦN TÂN