Vai trò tự quản của cộng đồng dân cư

Yêu cầu thực tiễn

Với diện tích tự nhiên 41,35 km², dân số trên 84.000 người, Đồng Hới trở thành phường có quy mô dân số và diện tích lớn nhất toàn tỉnh. Hiện nay, toàn phường có 70 TDP được hình thành qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau, quy mô dân cư giữa các TDP không đồng đều; nhiều TDP có số hộ thấp hơn tiêu chuẩn theo quy định không còn phù hợp với tốc độ đô thị hóa và yêu cầu quản lý.

Theo Chủ tịch UBND phường Đồng Hới Hoàng Ngọc Đan, trong khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số, tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối trung gian, nâng cao chất lượng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở TDP; việc duy trì số lượng lớn TDP với quy mô nhỏ dẫn đến phân tán nguồn lực, khó khăn trong công tác quản lý, điều hành, triển khai nhiệm vụ, đồng thời làm tăng số lượng người hoạt động không chuyên trách, tăng áp lực chi ngân sách và chưa phù hợp với yêu cầu tinh gọn bộ máy hiện nay.

Vì vậy, việc tổ chức lại hệ thống TDP theo hướng tinh gọn là phù hợp, bảo đảm tương xứng với yêu cầu quản lý đô thị hiện đại, nâng cao hiệu quả hoạt động tự quản ở cộng đồng dân cư và đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương trong giai đoạn mới.

Từ 70 tổ dân phố, phường Đồng Hới sắp xếp lại còn 25 tổ dân phố - Ảnh: H.Tr

Thực hiện Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản chỉ đạo của tỉnh về sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP, phường Đồng Hới đã tiến hành rà soát hiện trạng, cho thấy, trong tổng số 70 TDP, chỉ có 10 TDP đạt tiêu chuẩn về quy mô từ 450 hộ gia đình trở lên theo quy định, chiếm 14,28%; có 60 TDP chưa đạt tiêu chuẩn, chiếm 85,72%; quy mô giữa các TDP còn chênh lệch lớn.

Mặt khác, nhiều TDP có số hộ gia đình thấp nhưng vẫn phải duy trì đầy đủ các chức danh người hoạt động không chuyên trách và tổ chức các hoạt động cộng đồng dân cư theo quy định. Điều này làm tăng số lượng đầu mối quản lý, phân tán nguồn lực, phát sinh chi phí tổ chức hoạt động và chưa đáp ứng yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Đáp ứng yêu cầu phát triển

Qua nghiên cứu hiện trạng dân cư, điều kiện tự nhiên, đặc điểm lịch sử hình thành, truyền thống văn hóa, phong tục tập quán và các mối quan hệ cộng đồng dân cư, việc sắp xếp, tổ chức lại các TDP theo hướng giảm đầu mối, hình thành các TDP có quy mô phù hợp, bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định của Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ là cần thiết và có tính khả thi.

Theo đó, từ 70 TDP hiện có, Đồng Hới sắp xếp thành 25 TDP; bảo đảm các TDP mới có vị trí địa lý liền kề, quy mô phù hợp theo quy định; thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước, tổ chức sinh hoạt cộng đồng dân cư và đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị của phường Đồng Hới ngày nay.

Qua ý kiến của người dân, khi gom cụm các TDP, nguồn lực công sẽ không bị chia lẻ, manh mún. “Thay vì phải đầu tư nhỏ giọt cho nhiều nhà văn hóa cũ, xuống cấp, địa phương có thể tập trung nguồn kinh phí để xây dựng hoặc nâng cấp các nhà văn hóa, khu thể thao cộng đồng lớn hơn, khang trang và đa năng hơn. Người dân đô thị sẽ có không gian sinh hoạt văn hóa, thể dục thể thao chung rộng rãi, hiện đại, đáp ứng tốt hơn nhu cầu giải trí và rèn luyện sức khỏe”, ông Đặng Văn Tạo (ở TDP Đức Môn) cho hay.

Còn ông Bùi Thanh Phò, TDP Diêm Hải chia sẻ rằng, việc tinh gọn bộ máy cơ sở sẽ giảm bớt số lượng cán bộ không chuyên trách, tập trung lựa chọn những người thực sự có năng lực, nhiệt huyết và trách nhiệm để gánh vác công việc. Người dân sẽ được hỗ trợ giải quyết các thủ tục hành chính, giấy tờ tại khu dân cư một cách chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả hơn.

“Dù giai đoạn đầu sáp nhập có thể khiến người dân gặp một vài bỡ ngỡ về thay đổi tên gọi TDP hay cập nhật lại thông tin giấy tờ, nhưng về lâu dài, bước đi này giúp người dân phường Đồng Hới được thụ hưởng một môi trường quản lý đô thị tinh gọn, hạ tầng cơ sở đồng bộ và chất lượng phục vụ công tốt hơn. Các TDP mới sẽ có quy mô dân số và diện tích đồng đều hơn, giúp chính quyền phường dễ dàng triển khai đồng bộ các chính sách, kế hoạch phát triển hạ tầng và an sinh xã hội; đồng thời phù hợp với quy mô, tính chất đô thị trung tâm tỉnh lỵ của phường Đồng Hới”, Chủ tịch UBND phường Đồng Hới Hoàng Ngọc Đan khẳng định.