Văn hóa bản địa trong lòng du khách quốc tế

Giữ hồn văn hóa từ những làng nghề truyền thống

Cao Bằng là mảnh đất giàu truyền thống cách mạng và được thiên nhiên ban tặng nhiều danh lam thắng cảnh hùng vĩ, cùng với đó là sự đa dạng về văn hoá truyền thống của mỗi dân tộc nơi đây, trong đó thể kể đến các làng nghề thủ công độc đáo được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Tại vùng Công viên địa chất Non nước Cao Bằng, cộng đồng người Nùng An hiện vẫn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc trưng như nhà sàn mái ngói âm dương, nghề rèn truyền thống hay nghề làm hương thủ công... Đây không chỉ là những nghề gắn với đời sống sinh hoạt của người dân mà còn thể hiện nét văn hóa đặc sắc rất riêng của vùng đất này. Việc duy trì các làng nghề truyền thống trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước, tạo sinh kế cho người dân địa phương. Thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế, du khách có cơ hội tìm hiểu phong tục, tập quán, quy trình lao động thủ công và đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số.

Việc bảo tồn văn hóa gắn với định hướng phát triển du lịch cộng đồng được chính quyền địa phương quan tâm. Trong 10 làng nghề được công nhận của toàn tỉnh, riêng xã Quảng Uyên sở hữu 3 làng nghề truyền thống tiêu biểu: nghề rèn, nghề làm giấy bản, nghề làm hương. Cùng với việc gìn giữ các nghề truyền thống, địa phương từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng, tạo điều kiện để người dân tham gia phát triển dịch vụ trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa. Nhiều hoạt động quảng bá, kết nối du lịch được triển khai đã góp phần đưa hình ảnh làng nghề đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.

Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Uyên Dương Quang Đồng cho biết: Xác định việc bảo tồn và phát huy các làng nghề truyền thống phải gắn với phát triển du lịch cộng đồng, xã tập trung tuyên truyền, hỗ trợ người dân gìn giữ nghề, đồng thời đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số, kết nối với các đơn vị lữ hành để đưa du khách đến trải nghiệm. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của đồng bào và tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, từng bước xây dựng các làng nghề trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế.

Du Khách nước ngoài trải nghiệm sản phẩm hương truyền thống Phja Thắp, xã Quảng Uyên.

Trải nghiệm văn hóa bản địa - Điểm hẹn của du khách quốc tế

Làng rèn Phúc Sen gây ấn tượng bởi âm thanh rộn ràng của những nhát búa vang lên không ngừng bên bếp lửa, làng giấy bản xóm Dìa Trên lại đem đến cho du khách cảm giác yên bình giữa những công đoạn thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Từ những nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên như vỏ cây rừng, qua nhiều công đoạn ngâm, giã, lọc và vớt giấy, những tờ giấy bản trắng mịn dần hiện ra dưới đôi bàn tay khéo léo của người thợ. Không dừng lại ở việc giữ nghề, người dân còn sáng tạo nhiều sản phẩm lưu niệm như: quạt giấy, sổ tay, tranh thư pháp... góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và đáp ứng nhu cầu của du khách.

Trong hành trình khám phá văn hóa bản địa, làng hương Phja Thắp là điểm dừng chân được nhiều du khách quốc tế lựa chọn. Không gian yên bình với những ngôi nhà sàn mái ngói âm dương cùng hàng nghìn bó hương đỏ rực phơi dưới nắng tạo nên khung cảnh đặc trưng hiếm nơi nào có được. Tại đây, du khách quan sát những công đoạn làm hương hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên, trực tiếp tham gia các công đoạn se, lăn và phơi hương cùng người dân địa phương.

Anh Guido Palmili, du khách đến từ Argentina chia sẻ: Điều khiến tôi yêu thích Cao Bằng không chỉ là cảnh quan thiên nhiên mà còn là cơ hội được tận tay trải nghiệm những nghề thủ công truyền thống mà không phải điểm du lịch nào cũng có. Theo tôi, từ nghề rèn, làm giấy bản, làm hương đến các sản phẩm thủ công khác đều mang đậm dấu ấn văn hóa của vùng đất và đem lại những trải nghiệm hết sức đặc biệt.

Bên cạnh lựa chọn đến tham các làng nghề truyền thống ở Quảng Uyên, nhiều du khách quốc tế còn tìm đến xóm Lũng Rì, xã Hạnh Phúc để trải nghiệm nghề làm ngói âm dương của đồng bào Nùng An. Những nếp nhà sàn cổ được gìn giữ qua nhiều thế hệ trở thành dấu ấn kiến trúc đặc trưng của vùng núi phía Bắc và là điểm nhấn thu hút du khách yêu thích khám phá văn hóa bản địa.

Tại đây, du khách được tham gia các công đoạn làm ngói như: nhào đất, tạo hình, phơi ngói dưới sự hướng dẫn của những người thợ địa phương. Qua từng công đoạn thủ công tỉ mỉ, họ hiểu hơn về kỹ thuật chế tác, giá trị văn hóa cũng như sự bền bỉ của nghề truyền thống đã gắn bó với đời sống của đồng bào Nùng An qua nhiều thế hệ. Những trải nghiệm gần gũi, chân thực mang đến sự thích thú cho du khách, góp phần lan tỏa giá trị của văn hóa bản địa đến với bạn bè quốc tế.

Anh Thomas Martin, du khách đến từ Pháp cho biết: Tôi đặc biệt ấn tượng khi được tận mắt chứng kiến cách người dân địa phương tạo nên từng viên ngói bằng phương pháp thủ công. Nghề làm ngói ở đây gợi nhớ đến những giá trị truyền thống trong kiến trúc quê hương mình trước đây. Điều đáng quý hơn cả là cộng đồng nơi đây vẫn kiên trì gìn giữ nghề truyền thống giữa nhịp sống hiện đại đang từng ngày đổi thay.

Du khách trải nghiệm tại làng nghề làm giấy bản Dìa Trên, xã Quảng Uyên.

Lan tỏa giá trị truyền thống từ du lịch cộng đồng

Trên định hướng bảo tồn các nghề truyền thống, địa phương từng bước phát triển du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, mở ra thêm cơ hội việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Bên cạnh hoạt động tham quan, trải nghiệm làm nghề thủ công, nhiều mô hình homestay, trải nghiệm nông nghiệp và các chương trình văn hóa, văn nghệ, lễ hội truyền thống được quan tâm phát triển để nâng cao sức hút đối với du khách trong và ngoài nước. Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương tiếp tục xây dựng các giải pháp nhằm bảo tồn giá trị làng nghề gắn với phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững.

Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Uyên Dương Quang Đồng cho biết thêm: Mục tiêu để mỗi du khách khi đến với khu vực Quảng Uyên và các địa phương lân cận không chỉ được tham quan mà còn thực sự hòa mình vào đời sống của cộng đồng, cảm nhận được bản sắc văn hóa của đồng bào địa phương thông qua những trải nghiệm gần gũi nhất.

Khi văn hóa trở thành tài nguyên du lịch, những giá trị truyền thống không chỉ được lưu giữ trong ký ức hay các dịp lễ hội mà đã hiện diện trong đời sống thường nhật, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Nhiều hộ gia đình trước đây chỉ sống bằng nghề truyền thống nay có thêm nguồn thu từ dịch vụ trải nghiệm, bán sản phẩm lưu niệm và lưu trú. Người trẻ cũng dần quan tâm hơn đến việc học nghề của cha ông khi nhận thấy nghề truyền thống có thể mang lại cơ hội phát triển ngay trên chính quê hương mình.