VCCI: Gia hạn ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện mang lại nhiều lợi ích

Trả lời Công văn số 4554/BTC-CST ngày 11/4/2026 của Bộ Tài chính về việc góp ý Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã có văn bản phản hồi, bày tỏ sự nhất trí với đề xuất này.

Theo VCCI, việc gia hạn thuế suất ưu đãi đối với xe điện mang lại nhiều lợi ích tổng thể cho nền kinh tế, xã hội và người dân.

VCCI cho rằng, giao thông đường bộ hiện là một trong những nguồn phát thải khí CO₂ và bụi mịn lớn tại các đô thị Việt Nam. Dẫn nghiên cứu của Trường Đại học Kinh tế quốc dân, tổ chức này cho biết ô nhiễm không khí gây tổn thất kinh tế lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 5% GDP, chủ yếu thông qua chi phí y tế, giảm năng suất lao động và suy giảm chất lượng sống.

Ảnh minh họa.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục áp dụng thuế suất ưu đãi sẽ tạo động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu phương tiện theo hướng giảm phát thải, góp phần cải thiện chất lượng không khí, giảm gánh nặng bệnh tật và tiết kiệm nguồn lực xã hội cho chăm sóc sức khỏe.

Chính sách này, theo VCCI, cũng phù hợp với các định hướng lớn của Nhà nước như Nghị quyết số 158/2024/QH15, Quyết định số 876/QĐ-TTg về Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh và Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg về lộ trình kiểm soát khí thải.

VCCI nhận định, Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu xăng dầu, khiến nền kinh tế chịu nhiều rủi ro trước biến động giá năng lượng toàn cầu. Việc thúc đẩy phương tiện chạy điện sẽ góp phần chuyển dịch tiêu thụ năng lượng trong giao thông từ nhiên liệu hóa thạch sang điện năng sản xuất trong nước, đặc biệt từ các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời.

Qua đó, chính sách không chỉ giúp giảm áp lực nhập khẩu, cải thiện cán cân thương mại năng lượng mà còn nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc giá dầu, phục vụ mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia.

Cũng theo VCCI, nhiều quốc gia đã triển khai các chính sách ưu đãi thuế, phí nhằm thúc đẩy phát triển phương tiện sử dụng năng lượng sạch và đạt được kết quả tích cực.

Cụ thể, Trung Quốc áp dụng miễn, giảm thuế mua xe điện và ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp từ 5–8 năm cho các dự án sản xuất xe điện. Thái Lan giảm thuế tiêu thụ đặc biệt từ 8% xuống 2% và giảm thuế nhập khẩu tới 40%. Na Uy từng miễn 25% thuế giá trị gia tăng đối với xe điện trong giai đoạn 1996–2021, sau đó chỉ áp dụng thuế với phần giá trị vượt ngưỡng nhất định. Hà Lan cũng áp dụng miễn thuế đăng ký và giảm thuế sở hữu đối với xe điện.

Từ kinh nghiệm quốc tế, VCCI cho rằng ưu đãi thuế trong giai đoạn đầu là công cụ hiệu quả để thúc đẩy chuyển đổi xanh trong giao thông, mang lại lợi ích dài hạn cho xã hội.

VCCI thừa nhận việc gia hạn ưu đãi thuế có thể làm giảm thu ngân sách trong ngắn hạn. Tuy nhiên, tổ chức này nhấn mạnh lợi ích tổng thể là vượt trội.

Cụ thể, giảm ô nhiễm không khí sẽ kéo theo giảm chi phí y tế và thiệt hại kinh tế do bệnh tật. Đồng thời, việc giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch giúp cải thiện cán cân thanh toán. Sự phát triển của thị trường xe điện còn thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ như sản xuất pin, trạm sạc và dịch vụ bảo dưỡng, qua đó tạo việc làm và mở rộng cơ sở thuế trong trung và dài hạn.

Theo VCCI, phần giảm thu ngân sách trong giai đoạn ưu đãi có thể được xem là khoản đầu tư cho một nền kinh tế xanh hơn, bền vững hơn và tự chủ hơn về năng lượng.