VDB và hành trình làm 'đòn bẩy' cho các dự án trọng điểm quốc gia

Góp phần hiện thực hóa nhiều công trình trọng điểm

Trong 20 năm qua, nguồn vốn tín dụng đầu tư của VDB đã đảm bảo sự thành công của hàng trăm dự án quy mô lớn, đặc biệt là các dự án trọng điểm, có ý nghĩa chiến lược đối với quốc gia. Nguồn vốn tín dụng đầu tư của VDB đã góp phần hiện thực hóa nhiều công trình trọng điểm như các nhà máy thủy điện, nhiệt điện, các dự án công nghiệp nặng, công nghiệp chế biến, hạ tầng giao thông, viễn thông và năng lượng, điển hình như: Dự án Thủy điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Nhà máy đạm Ninh Bình, Vệ tinh Vinasat 1 và 2, Nhà máy điện gió Bạc Liêu, Hệ thống truyền tải điện miền Trung, miền Nam… Các dự án nêu trên đã góp phần nâng cao năng lực sản xuất, phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng và tạo nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Cho vay đầu tư phát triển dự án Nhà máy Lọc dầu Dung Quất. Ảnh: VDB

Bên cạnh đó, VDB vừa là nhà tài trợ vốn vừa trực tiếp là nhà đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành dự án Đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, đây là một trong những con đường có tiêu chuẩn cao nhất của Việt Nam, góp phần mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, kết nối với các tuyến đường bộ khác tạo thành hệ thống giao thông đồng bộ hiện đại thúc đẩy giao thương, du lịch, dịch vụ và sản xuất vùng tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Trong lĩnh vực tín dụng xuất khẩu, VDB đã cung cấp nguồn vốn đáng kể để thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như nông, lâm, thủy sản, đồng thời mở rộng sang các mặt hàng công nghiệp. Một trong những dấu ấn quan trọng của VDB là việc tập trung nguồn lực cho phát triển các vùng kinh tế khó khăn, vùng sâu, vùng xa, gắn với mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững. Thông qua các chương trình tín dụng ưu đãi, VDB đã tài trợ cho hàng loạt dự án về cơ sở hạ tầng nông thôn, kiên cố hóa kênh mương, phát triển giao thông nông thôn, xây dựng trường học, bệnh viện, hệ thống cấp nước sạch, nhà ở xã hội… Những dự án này đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới.

Ngoài ra, VDB còn thông qua Bộ Tài chính huy động các nguồn vốn nước ngoài thuộc 7 Chương trình mục tiêu với điều kiện ưu đãi để cho vay lại các chương trình, dự án. Một số dự án/chương trình cho vay lại có thể kể đến như: Sử dụng tiết kiệm, hiệu quả năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo vốn JICA, Chương trình chống biến đổi khí hậu vốn EIB, Chương trình cấp nước đồng bằng sông Cửu Long vốn AFD...

Các dự án hạ tầng, giao thông, năng lượng…, do VDB hỗ trợ không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc bảo đảm an ninh quốc gia, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm, vùng biên giới, hải đảo.

Tái định vị là kênh dẫn vốn quan trọng của nền kinh tế

Góp ý cho định hướng phát triển của VDB trong giai đoạn tới, TS. Nguyễn Đình Cung - Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, VDB cần được tái định vị là định chế tài chính phát triển của Chính phủ, có vai trò dẫn dắt và huy động nguồn lực xã hội, đồng thời khắc phục những khoảng trống của thị trường vốn dài hạn.

Đặc biệt, cần xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả hoạt động của VDB theo hướng đa chiều, kết hợp hiệu quả chính sách với hiệu quả tài chính; đồng thời đa dạng hóa nguồn vốn thông qua phát hành trái phiếu, huy động vốn quốc tế và tăng cường đồng tài trợ với khu vực tư nhân.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Minh Thảo - Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, trong bối cảnh phát triển mới đang đặt ra yêu cầu tái định vị vai trò của VDB như một kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Theo đó, VDB cần được tăng cường năng lực tài chính, hoàn thiện cơ chế hoạt động và nâng cao quản trị rủi ro; cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đa dạng hóa nguồn huy động vốn, nâng cao chất lượng thẩm định dự án, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa quản trị ngân hàng. VDB cũng cần tập trung tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên chiến lược, đóng vai trò “vốn mồi” dẫn dắt dòng vốn xã hội vào các dự án có tính lan tỏa cao.

Còn theo bà Đỗ Kim Liên - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn AquaOne (doanh nghiệp sử dụng dòng vốn từ VDB triển khai Dự án Nhà máy nước mặt Xuân Mai) cho rằng, trong lĩnh vực cấp nước, các dự án thường có vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi dài, khiến việc huy động vốn theo cơ chế thị trường thuần túy gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đó, tín dụng đầu tư Nhà nước thông qua VDB đóng vai trò nguồn lực dẫn dắt, giúp dự án trở nên khả thi, đồng thời bảo đảm mục tiêu an sinh và phát triển bền vững. Bà Liên khẳng định, hiệu quả của tín dụng đầu tư Nhà nước không chỉ nằm ở quy mô vốn giải ngân mà ở giá trị lan tỏa mà dự án tạo ra cho xã hội. Khi được thiết kế phù hợp với đặc thù ngành và có sự đồng hành của tổ chức tín dụng chính sách, nguồn vốn này có thể trở thành “đòn bẩy” giúp triển khai các dự án hạ tầng thiết yếu, mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội và thu hút thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân.

Thực hiện cho vay ưu đãi Chương trình Kiên cố hóa Kênh mương. Ảnh: VDB