Về Cọn Poỏng nghe chuyện ông Tài Ngào

Du khách nghe hát then trên điểm check-in Tài Ngào, thôn Cọn Poỏng.

Từ truyền thuyết ông Tài Ngào đến hang Pác Chản

Từ trung tâm xã Chợ Đồn theo quốc lộ 254 hướng về Nam Cường, chúng tôi háo hức đến với Cọn Poỏng để nghe những câu chuyện truyền thuyết được truyền miệng qua nhiều thế hệ. Trên vùng đất này, thiên nhiên đã ưu ái ban tặng hệ thống núi đá vôi hùng vĩ, những thung lũng xanh mướt và dòng nước ngầm len lỏi dưới lòng núi. Nhưng điều làm nên sức hút riêng của Cọn Poỏng không chỉ nằm ở cảnh quan, mà còn ở chiều sâu văn hóa của cộng đồng các dân tộc sinh sống lâu đời nơi đây.

Có mặt tại điểm check-in Tài Ngào của anh Vũ Trung Huấn ở thôn Cọn Poỏng, chúng tôi rất ấn tượng bởi điểm check-in được xây dựng hòa mình với thiên nhiên, dựa vào địa thế ngọn núi cao. Du khách có thể đi dưới những tán cây để men theo những bậc thang xếp bằng đá lên đỉnh núi. Từ đây có thể phóng tầm mắt ra xa để nhìn ngắm những cánh đồng trồng dâu tây, lúa và hoa màu trù phú của người dân.

Theo anh Vũ Trung Huấn, anh đặt cho điểm check-in của mình một cái tên đặc biệt như vậy là bởi vì muốn mọi người biết đến truyền thuyết về ông Tài Ngào, người khổng lồ đã giúp dân làng khai hoang, mở đất.

Khi vùng này bị lũ lụt đe dọa, ông đã dùng năm ngón tay đục vào núi để tạo thành những hang nhỏ cho nước thoát ra. Nhờ đó, nước chảy về hồ Ba Bể, còn phù sa ở lại, giúp đất màu mỡ. Ngày nay, những dấu tích của truyền thuyết ấy vẫn còn được nhắc lại như một phần ký ức văn hóa của người dân địa phương.

Để minh họa cho truyền thuyết, anh Huấn dẫn chúng tôi đến nơi có "dấu tay" ông Tài Ngào ở hang Pác Chản, phía bên kia cánh đồng đối diện với thôn Cọn Poỏng. Nằm sâu trong dãy núi đá vôi nhìn về cánh đồng Nam Cường, hang Pác Chản hiện ra như một bức tranh sơn thủy hữu tình được thiên nhiên ban tặng.

Cửa hang cao khoảng 15m, rộng 20m, hang sâu khoảng 200m, trong hang có một dòng nước ngầm dẫn từ suối Tà Điểng chảy về hồ Ba Bể. Bao quanh hang là những tán cây xanh rì, như một chiếc áo choàng thiên nhiên che chở cho nơi này.

Du khách “hóa thân” thành những cô gái Tày để trải nghiệm chợ đêm Cốc Lùng.

Bước chân vào hang, chúng tôi như lạc vào một thế giới kỳ ảo với những khối thạch nhũ được thiên nhiên kiến tạo qua hàng triệu năm. Anh Huấn vừa dẫn đường, vừa chỉ cho chúng tôi vị trí được cho là nơi ông Tài Ngào đã dùng năm ngón tay khổng lồ mở ra hang thoát nước chảy về hồ Ba Bể, giúp người dân xã Nam Cường thoát khỏi nạn hồng thủy.

Những dấu tích ấy vẫn còn được lưu giữ, trở thành minh chứng sống động cho câu chuyện huyền thoại đầy nhân văn của vùng đất này.

Trải nghiệm văn hóa, ẩm thực đặc sắc

Rời khỏi những câu chuyện huyền thoại, chúng tôi trở về với nhịp sống đời thường của người dân Cọn Poỏng, tiếp tục khám phá những nét văn hóa đặc trưng vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn. Dạo quanh các con đường nhỏ trong thôn, không khó để bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ Tày, Dao cần mẫn bên khung dệt. Đôi bàn tay thoăn thoắt đưa thoi, từng sợi chỉ dần kết lại thành những hoa văn tinh xảo.

Hiện nay, thôn Cọn Poỏng đã xây dựng điểm trưng bày và trải nghiệm nghề dệt thổ cẩm truyền thống, mở cửa đón khách tham quan. Tại đây, du khách có thể trực tiếp tham gia vào các công đoạn dệt, thêu thủ công, từ se sợi, nhuộm màu đến hoàn thiện sản phẩm. Trải nghiệm này giúp du khách hiểu rõ hơn về sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và tay nghề của người thợ.

Bên cạnh nghề thủ công, ẩm thực truyền thống của người Dao ở Cọn Poỏng đang trở thành một tiềm năng lớn để phát triển du lịch trải nghiệm. Đến thăm những hộ gia đình người Dao trông thôn, từ xa mùi rượu men lá thơm lừng đã lan tỏa trong không gian, quyện cùng hương khói bếp và mùi gỗ rừng đặc trưng của vùng cao.

Hương thơm ấy như một lời mời gọi, khiến bất kỳ ai đi ngang qua cũng muốn dừng chân ghé lại, tìm hiểu về nghề nấu rượu truyền thống đã gắn bó với người Dao từ bao đời nay.

Du khách tham quan hang Pác Chản nơi gắn liền với truyền thuyết ông Tài Ngào.

Cùng với rượu men lá, bánh chưng đen cũng là một nét ẩm thực độc đáo. Bánh được làm từ gạo nếp nương, đỗ xanh, thịt lợn bản, đặc biệt là màu đen được tạo từ tro của một số loại cây thuốc nam. Được trực tiếp tham gia vào quy trình nấu rượu, gói bánh cùng đồng bào là trải nghiệm đáng nhớ đối với nhiều du khách khi đến với Cọn Poỏng.

Một điểm nhấn đặc sắc trong hành trình trải nghiệm khi đến thôn Cọn Poỏng là chợ đêm Cốc Lùng, được tổ chức định kỳ mỗi tháng một lần tại thôn Cốc Lùng. Đây là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nơi hội tụ bản sắc của các dân tộc sinh sống trên địa bàn. Khi màn đêm buông xuống, chợ rộn ràng với ánh đèn, tiếng cười nói, tiếng khèn và tiếng hát giao duyên da diết.

Tại đây, du khách có thể tìm thấy các sản phẩm nông sản địa phương, thổ cẩm, cùng nhiều món ăn, đặc sản dân tộc. Những làn điệu then, những khúc hát giao duyên mộc mạc không chỉ mang lại không khí vui tươi mà còn giúp du khách hiểu hơn về đời sống tinh thần của đồng bào.

Với người dân, chợ đêm không chỉ là nơi buôn bán mà còn là niềm tự hào, là dịp để giới thiệu văn hóa của quê hương đến bạn bè gần xa.

Một ngày ở Cọn Poỏng của chúng tôi bắt đầu bằng việc leo lên điểm cao ngắm bình minh, tiếp tục bằng chuyến tham quan hang động, trải nghiệm dệt thổ cẩm, thưởng thức bữa cơm truyền thống và kết thúc bằng buổi tối tại chợ đêm. Những trải nghiệm tuy giản dị nhưng đủ để tạo nên một hành trình đáng nhớ.