Vì một miền quê đáng sống: 'Bản Liền xanh' gọi bước chân du khách

Buổi sớm, sương giăng trên những triền núi, những nương chè Shan tuyết nối nhau xanh thẳm. Trong làn gió mát lành, người nông dân bắt đầu một ngày lao động, chăm chút từng vạt chè, từng gốc quế hữu cơ. Dưới mái nhà sàn, bếp lửa âm thầm giữ hơi ấm cho những sinh hoạt thường ngày...

Tất cả tưởng như bình dị, quen thuộc, nhưng chính những điều ấy đang mở ra một hướng phát triển mới cho miền quê vùng cao: Làm giàu từ nông nghiệp sạch, đón khách bằng bản sắc văn hóa và hướng tới tương lai bằng tư duy phát triển xanh.

Làm giàu bằng sự tử tế

Một chén trà Shan tuyết giữa buổi sớm vùng cao có thể khiến người ta chậm lại đôi chút. Nước trà vàng óng, hương thơm dìu dịu, vị chát thanh thoảng qua rồi đọng lại nơi đầu lưỡi. Nhưng phía sau hương vị ấy không chỉ là câu chuyện của cây chè, mà còn là công sức của người trồng, sự kiên trì của người chế biến và mối liên kết giữa những con người cùng sống nhờ đất đai quê hương.

Anh Lâm A Chương (thôn đội 2) đi thăm ruộng lúa nương đặc sản hữu cơ (gạo hạt tròn) Bản Liền của gia đình đang chuẩn bị cho thu hoạch. Ảnh: Hương Thu

Hơn 20 năm qua, để đưa nông sản vùng cao đến những thị trường khó tính, người dân và doanh nghiệp ở Bản Liền đã hiểu rằng chất lượng sản phẩm thôi chưa đủ. Muốn đi đường dài, phải có niềm tin; muốn có niềm tin, phải bắt đầu từ sự công bằng.

Đại diện Hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ Bắc Hà từng chia sẻ một triết lý giản dị mà sâu sắc: "Đặt người nông dân là số 1 thì doanh nghiệp sẽ ổn định, còn đặt lợi nhuận doanh nghiệp là số 1 thì vài năm là sẽ sập".

Lời nói ấy gợi ra một câu hỏi không chỉ dành cho những người làm nông nghiệp: Trong hành trình làm giàu, điều gì mới thực sự là nền móng của thành công?

Có lẽ, với những người gắn bó cùng đất đai, câu trả lời nằm ngay trong những mùa vụ nối tiếp nhau. Không thể có sản phẩm sạch nếu người trồng không được bảo đảm sinh kế. Không thể có vùng nguyên liệu bền vững nếu người nông dân luôn phải chịu phần thiệt thòi. Và cũng khó có một cộng đồng thịnh vượng nếu lợi ích chỉ tập trung trong tay một vài người.

Bởi thế, sự sòng phẳng về tài chính, không ép giá, tôn trọng công sức lao động đã trở thành nguyên tắc quan trọng trong chuỗi liên kết nông sản. Ở đó, người nông dân không chỉ là người cung cấp nguyên liệu, mà là đối tác cùng tạo dựng giá trị. Doanh nghiệp không chỉ mua bán một sản phẩm, mà cùng chia sẻ trách nhiệm với hàng nghìn vườn cây và cuộc sống của những gia đình vùng cao.

Đằng sau cách làm ấy là một nhận thức tưởng chừng giản đơn: Muốn giữ được màu xanh của đất, trước hết phải giữ được niềm tin của người làm ra sản phẩm.

Du khách nước ngoài trải nghiệm hái chè Shan tuyết hữu cơ Bản Liền cùng người dân địa phương. Ảnh: TTXVN phát

Nông nghiệp hữu cơ vì thế không đơn thuần là việc thay đổi phương thức canh tác. Đó còn là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Khi người dân kiên trì không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, phân vô cơ và thuốc diệt cỏ, họ không chỉ bảo vệ chất lượng nông sản mà còn gìn giữ môi trường sống cho chính mình và các thế hệ mai sau.

Và rồi, khi du khách tìm về Bản Liền, những nương chè ấy không còn chỉ là nơi tạo ra sinh kế. Chúng trở thành một phần của hành trình khám phá, nơi mỗi người có thể tận mắt nhìn thấy cây chè lớn lên, tự tay hái những búp non, tìm hiểu cách sao trà và thưởng thức hương vị được chắt chiu từ đất trời.

Giữ "hồn văn hoá", mở hướng tương lai

Nếu những nương chè, vườn quế tạo nên nền tảng kinh tế thì những mái nhà sàn, tiếng nói, dân ca, dân vũ và phong tục truyền thống lại làm nên linh hồn của Bản Liền. Thiên nhiên có thể níu chân du khách trong khoảnh khắc, nhưng văn hóa và tình người mới có khả năng khiến họ lưu luyến lâu dài.

Trong câu chuyện ấy, chủ BanLien Pine Homestay, cho biết: Trước năm 2019, cuộc sống của chị gắn liền với ruộng nương và chăn nuôi. Có những lúc trong túi không còn nổi 20 nghìn đồng. Cuộc sống khó khăn khiến ước mơ đổi thay dường như xa vời, nhưng cũng chính từ những tháng ngày chật vật ấy, chị bắt đầu nghĩ đến một con đường khác.

Ý tưởng làm du lịch cộng đồng đến với chị qua một buổi họp thôn giới thiệu dự án hỗ trợ người dân vùng cao khởi nghiệp. Khi ấy, khái niệm "homestay" còn xa lạ. Họ chưa hình dung rõ việc biến ngôi nhà của mình thành nơi đón khách sẽ bắt đầu từ đâu, làm thế nào để người lạ có thể tìm đến, nghỉ lại và cảm thấy thoải mái.

Nhưng có lẽ, đôi khi những hành trình lớn lại bắt đầu từ một suy nghĩ rất nhỏ.

Nhà mình có bếp. Có những món ăn truyền thống. Có mái nhà sàn, có nương chè, có những câu chuyện của bản làng. Nếu khách muốn tìm hiểu, tại sao mình không mở cửa đón họ?

Ý nghĩ ấy, dù chưa được nói thành lời trong một khoảnh khắc cụ thể, có thể xem như bước khởi đầu cho hành trình thay đổi cuộc sống của người phụ nữ Tày.

Họ bắt tay vào những việc nhỏ nhất: Dọn dẹp nhà cửa, sửa sang nhà vệ sinh, chuẩn bị chăn ga, rèm cửa, chăm chút từng góc phòng. Ngôi nhà gỗ với mái lợp lá cọ dần trở thành một điểm lưu trú mang đậm dấu ấn bản địa.

Du khách nước ngoài trải nghiệm sao chè Shan tuyết hữu cơ Bản Liền tại homestay của người dân địa phương. Ảnh: TTXVN phát

Thế nhưng, con đường khởi nghiệp của những hộ ở đây không phải lúc nào cũng thuận lợi. Đại dịch COVID-19 khiến hoạt động du lịch bị gián đoạn, khách vắng bóng, những dự định tưởng chừng vừa bắt đầu đã có lúc đứng trước thử thách.

Nhưng thay vì bỏ cuộc, nhiều gia đình tiếp tục sửa sang nhà cửa, chăm chút sân vườn, học hỏi kỹ năng quản lý và tìm hiểu cách làm du lịch trên Internet. Có hôm, họ phải đi bộ vài cây số để có sóng điện thoại tham gia các buổi học trực tuyến.

Con đường đến với công nghệ không bằng phẳng hơn con đường núi. Nhưng họ hiểu rằng, nếu muốn du khách biết đến Bản Liền, mình phải học cách kể câu chuyện của quê hương theo ngôn ngữ của thời đại.

Từ việc xây dựng trang mạng xã hội, đăng hình ảnh, quay video đến chỉnh sửa nội dung và giới thiệu dịch vụ trên các nền tảng trực tuyến, chị từng bước vượt qua sự bỡ ngỡ ban đầu. Công nghệ số trở thành cánh cửa giúp căn nhà nhỏ giữa vùng cao kết nối với những người ở cách xa hàng trăm, hàng nghìn cây số.

Phát triển bền vững không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ trong sự tĩnh tại, cũng không phải thay đổi bằng mọi giá để chạy theo thị trường. Đó là khả năng tiếp nhận những điều mới mẻ mà vẫn bảo vệ được căn cốt của mình; là biết sử dụng công nghệ nhưng không đánh mất sự chân thành; là mở cửa đón khách nhưng vẫn tôn trọng nhịp sống riêng của cộng đồng.

Vì một miền quê đáng sống: Trà Sư mùa nước nổi - Miền xanh níu bước

 18/09/2026 06:13

Bản Liền có thể phát triển thêm những sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với mùa chè, mùa lúa chín, nghề thủ công, ẩm thực và các sinh hoạt văn hóa truyền thống. Nhưng điều quan trọng là người dân phải thực sự làm chủ quá trình ấy, được hưởng lợi công bằng và có tiếng nói trong những quyết định liên quan đến quê hương mình.

Khi đó, mỗi homestay không chỉ là một cơ sở lưu trú, mà còn là một mái nhà văn hóa. Mỗi nương chè không chỉ tạo ra nông sản, mà còn góp phần giáo dục du khách về giá trị của lao động và môi trường. Mỗi bữa cơm bản địa không chỉ làm no lòng người đi xa, mà còn kể câu chuyện về phong tục, tập quán và cách người dân gìn giữ những gì cha ông truyền lại.

Đó chính là ý nghĩa sâu xa của du lịch xanh: Không chỉ làm cho một vùng đất trở nên hấp dẫn hơn trong mắt du khách, mà còn làm cho cuộc sống của những người đang sống trên vùng đất ấy ngày một tốt đẹp hơn.