Viêm não Nhật Bản: Khoảng trống miễn dịch từ những mũi tiêm bị bỏ quên

Nhiều bệnh nhi bị viêm não Nhật Bản đang phải trải qua những ngày giành giật sự sống vì tình trạng nặng. Nhiều cháu trước khi mắc bệnh hoàn toàn khỏe mạnh và đã được tiêm các mũi vaccine cơ bản. Chỉ có điều các cháu chưa được tiêm nhắc lại theo khuyến cáo.

Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, một số trẻ nhập viện trong tình trạng sốt cao kéo dài, đau đầu dữ dội, buồn nôn, rối loạn ý thức, co giật và yếu nửa người phải, điển hình là 2 cháu bé ở Lào Cai và Nghệ An.

Bệnh nhi bị viêm não Nhật Bản điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Minh Thanh.

Các bác sĩ xác định các cháu mắc viêm não Nhật Bản kèm viêm phổi nặng, phải thở máy và điều trị hồi sức tích cực.

Sau thời gian điều trị, bệnh nhi đã qua cơn nguy kịch nhưng vẫn phải tiếp tục phục hồi chức năng để hạn chế di chứng thần kinh.

Đây không phải những trường hợp cá biệt. Tháng trước, CDC Hà Nội cũng đã ghi nhận một bệnh nhi 13 tuổi mắc viêm não Nhật Bản trong tình trạng nặng. Qua khai thác tiền sử tiêm chủng, trẻ đã hoàn thành ba mũi cơ bản nhưng chưa tiêm nhắc lại.

Nhiều cơ sở y tế như Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM cũng tiếp nhận các trường hợp mắc viêm não Nhật Bản với biến chứng nặng nề như tổn thương não sâu, liệt tứ chi, teo cơ hoặc yếu nửa người kéo dài.

Theo các chuyên gia, tại Việt Nam, viêm não Nhật Bản xuất hiện quanh năm nhưng thường gia tăng từ tháng 4 đến tháng 10, đỉnh dịch rơi vào tháng 6-7, đặc biệt tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.

Trẻ em là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và chưa được tiêm vaccine đầy đủ.

Bệnh có thể để lại di chứng suốt đời

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây truyền sang người qua muỗi Culex. Muỗi thường sinh sống ở khu vực đồng ruộng, ao hồ và nơi chăn nuôi gia súc.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đa số người nhiễm virus không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện nhẹ. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển thành viêm não, hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với viêm não Nhật Bản. Người bệnh chủ yếu được điều trị hồi sức, kiểm soát triệu chứng và hạn chế tổn thương não.

GS.TS Vũ Sinh Nam, Hội Y học Dự phòng Việt Nam cho biết mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 67.900 ca mắc viêm não Nhật Bản. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%.

Đáng lo ngại hơn, nhiều bệnh nhân sống sót vẫn phải đối mặt với các di chứng kéo dài như động kinh, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng học tập, rối loạn hành vi hoặc mất khả năng lao động.

Một nghiên cứu thực hiện tại Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar cho thấy tỷ lệ tử vong do viêm não Nhật Bản là 16%, trong khi gần một nửa số bệnh nhân còn sống mang các di chứng thần kinh lâu dài.

Đừng bỏ quên mũi tiêm nhắc

Trước khi vaccine viêm não Nhật Bản được đưa vào chương trình tiêm chủng, Việt Nam từng ghi nhận từ 2.000-3.000 ca mắc mỗi năm, có năm gần 5.000 trường hợp. Nhờ tiêm chủng, số ca bệnh hiện đã giảm mạnh.

Tuy nhiên, ngành Y tế vẫn ghi nhận các trường hợp mắc bệnh ở người chưa tiêm chủng, tiêm không đủ liều hoặc bỏ sót mũi tiêm nhắc. Các chuyên gia cho rằng miễn dịch bảo vệ có thể suy giảm theo thời gian nếu không tiêm nhắc đúng lịch.

Theo Chương trình Tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm ba mũi cơ bản gồm mũi đầu tiên khi đủ 1 tuổi, mũi thứ hai sau đó 1-2 tuần và mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm. Sau đó, trẻ cần tiêm nhắc lại mỗi 3-4 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì khả năng bảo vệ.

Theo các chuyên gia, vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Không chỉ trẻ em, người lớn chưa có miễn dịch hoặc chưa tiêm đủ liều cũng nên được tư vấn để hoàn thiện lịch tiêm.

Các chuyên gia nhấn mạnh, trong bối cảnh liên tiếp ghi nhận những ca bệnh nặng với tổn thương não nghiêm trọng, việc không bỏ sót bất kỳ mũi tiêm nào, đặc biệt là mũi nhắc, có ý nghĩa quyết định trong phòng bệnh. Đây vẫn là "lá chắn" hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ tử vong và di chứng do viêm não Nhật Bản.