Viết lại định kiến 'Phụ nữ học nhiều để làm gì?' - PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp: Học để làm chủ cuộc đời

PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp

Tự chọn lối đi riêng

Sinh ra trong một gia đình thuần nông nghèo khó, Nguyễn Thị Hiệp sớm say mê khám phá thế giới tự nhiên. Dù vậy, khao khát học lên cao của chị vấp phải định kiến: "Con gái học nhiều để làm gì?". Thương con, muốn con có cuộc sống an nhàn, cha mẹ hướng chị theo ngành Sư phạm.

Hai năm học Sư phạm không thể dập tắt niềm đam mê với những phản ứng hóa học trong phòng thí nghiệm. Chị thi lại vào ngành Hóa học, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TPHCM. Quyết định rẽ ngang vấp phải sự phản đối, giận dữ từ gia đình. Không điểm tựa ngoài niềm tin bản thân, cô gái trẻ quyết tâm thuyết phục cha mẹ. Sự kiên trì ấy như một lời khẳng định: Học không phải vì tìm một "tấm bằng" an nhàn mà là để có quyền tự do lựa chọn và trách nhiệm với đam mê.

Năm 2007, học bổng toàn phần tiến sĩ tại Hàn Quốc đã mở ra bước ngoặt lớn, đưa chị bước vào lĩnh vực Kỹ thuật Y sinh và Y học tái tạo - một mảnh đất đầy mới mẻ lẫn thách thức. Dù không có nền tảng y khoa, chị vẫn tự mày mò nghiên cứu về tế bào, mô, xương. Trong 5 năm, chị hoàn thành cả chương trình thạc sĩ lẫn tiến sĩ, sở hữu 12 bài báo quốc tế và 3 sáng chế.

PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp học để có quyền tự do lựa chọn và trách nhiệm với đam mê

Năm 2012, đứng trước cơ hội làm việc tại Mỹ hoặc ở lại Hàn Quốc với mức lương 3.000 USD/tháng, chị lại chọn quay về Việt Nam. "Đi trên con đường bằng phẳng người ta đã xây sẵn thì nhàn thật, nhưng mình sẽ mãi là chiếc bóng. Chỉ khi dấn thân vào gian khổ, tự tay xây dựng từ con số không, mình mới định vị được bản thân và làm chủ hướng đi", chị chia sẻ.

Trở về nước, chị đối mặt với thực tế thiếu thốn đủ đường: Phòng thí nghiệm trống trơn, thiết bị phải đi mượn trường bạn. Để có máy móc làm việc, chị cùng GS Võ Văn Tới phải đứng ra vay tiền cá nhân, rồi quay cuồng tìm kiếm các đề tài nghiên cứu để trả nợ.

Đã có lúc, những gò bó của cơ chế khiến chị rơi nước mắt vì bất lực. Nhưng nhìn vào ánh mắt gửi gắm hoài bão của các học trò, chị lại xốc lại tinh thần. Sự bền bỉ của hai thầy trò cuối cùng đã thuyết phục được ĐH Quốc gia TPHCM đầu tư 30 tỷ đồng phát triển khoa Kỹ thuật Y sinh, trong đó dành 12 tỷ đồng cho lĩnh vực y học tái tạo.

Học cho mình, học cho đời

Với PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp, nghiên cứu khoa học phải gắn liền với thực tiễn và phục vụ con người. Trăn trở trước thực trạng người dân vùng sâu, vùng xa khó tiếp cận dịch vụ y tế, chị đã nghiên cứu thành công "Keo thông minh" giúp cầm máu nhanh và diệt khuẩn. Sáng chế này đã mang về cho chị giải thưởng L'Oréal-UNESCO năm 2018 dành cho các nhà khoa học nữ trẻ tài năng.

PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp từng vào Top 20 phụ nữ truyền cảm hứng do Forbes Việt Nam bình chọn (2021)

Ở tuổi ngoài 40, chị sở hữu hơn 170 công trình khoa học, từng lọt Top 100 nhà khoa học châu Á (2019) và Top 20 phụ nữ truyền cảm hứng do Forbes Việt Nam bình chọn (2021). Khát vọng lớn nhất của chị trước năm 2030 là đưa những sáng chế mang thương hiệu Việt - từ mực in sinh học, mô nhân tạo đến dung dịch kháng khuẩn thiên nhiên - ra thị trường, giúp người nghèo tiếp cận công nghệ y sinh hiện đại với chi phí thấp.

Hành trình của PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp mở ra một cách nhìn khác: Phụ nữ học không phải để chứng minh mình hơn ai mà để có thêm lựa chọn cho cuộc đời và năng lực tạo ra thay đổi cho xã hội. Khi một người phụ nữ có cơ hội học tập và phát huy trọn vẹn tiềm năng, giá trị tạo ra không dừng ở thành công cá nhân mà còn có thể lan tỏa đến nhiều cuộc đời khác. Đó cũng là tinh thần của một thế hệ phụ nữ mới: "Chính Nữ học cho mình, học cho đời".