Việt Nam chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm xanh, bền vững

Hệ thống lương thực - thực phẩm ở “tâm chấn” các thách thức phát triển

Ngày 9/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tổ chức Hội nghị Toàn thể chương trình hỗ trợ quốc tế (ISG) với chủ đề “Thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững: Hợp tác và đổi mới sáng tạo”.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: N.H

Hội nghị là diễn đàn quan trọng để các bên cập nhật kết quả Hội nghị COP30, chia sẻ chính sách mới về nông nghiệp bền vững và chuyển đổi hệ thống lương thực - thực phẩm; đồng thời đề xuất các sáng kiến hợp tác trong sản xuất ít phát thải, tiêu dùng có trách nhiệm, quản trị ISG và huy động nguồn lực cho giai đoạn 2026 - 2030.

Phát biểu tại hội nghị, Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam Vinod Ahuja nhấn mạnh, chủ đề ISG năm nay phản ánh rõ tính cấp bách của các thách thức toàn cầu, đồng thời thể hiện mức độ tham vọng cần thiết để Việt Nam hướng tới phát triển bền vững dài hạn.

Theo ông Vinod Ahuja, hệ thống lương thực - thực phẩm hiện nằm ở trung tâm của hầu hết các thách thức phát triển lớn, từ biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng, đến sinh kế nông thôn, năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế. Hiếm có lĩnh vực nào vừa chịu tác động mạnh từ các cú sốc toàn cầu, vừa có tiềm năng tạo ra nhiều lợi ích tổng hợp như hệ thống lương thực, thực phẩm.

Trong bối cảnh đó, đối thoại toàn cầu đang chuyển dịch từ cách tiếp cận chỉ tập trung vào sản xuất nông nghiệp sang tư duy hệ thống, toàn diện hơn. Việc Việt Nam chủ động thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm được đánh giá là kịp thời và mang ý nghĩa chiến lược.

Việc ra mắt Quan hệ đối tác chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm cùng Kế hoạch hành động quốc gia đến năm 2030 đã khẳng định chuyển đổi là định hướng phát triển cốt lõi của Việt Nam trong giai đoạn tới. FAO coi đây là “mỏ neo” quan trọng nhằm thống nhất các sáng kiến, tránh phân tán nguồn lực và bảo đảm bám sát các ưu tiên quốc gia.

Cách tiếp cận này phù hợp với khuôn khổ “bốn tốt hơn” của FAO, gồm: Sản xuất tốt hơn, dinh dưỡng tốt hơn, môi trường tốt hơn và cuộc sống tốt hơn; qua đó hỗ trợ Việt Nam xây dựng hệ thống nông nghiệp, thực phẩm phát thải thấp, có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, sử dụng hiệu quả tài nguyên nhưng vẫn bảo đảm năng lực cạnh tranh và tính bao trùm.

Quá trình chuyển đổi đòi hỏi những thay đổi căn bản trong phương thức sản xuất, nhất là ở các lĩnh vực then chốt như lúa gạo, chăn nuôi và cây trồng giá trị cao, đây là những ngành mà hiệu quả môi trường ngày càng trở thành “giấy thông hành” để tiếp cận thị trường. Đồng thời, cần thúc đẩy dinh dưỡng lành mạnh, giảm tổn thất và lãng phí thực phẩm, tăng cường an toàn thực phẩm và bảo vệ các nguồn tài nguyên nền tảng như đất, nước, rừng, thủy sản và đa dạng sinh học.

"Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với các vùng dễ bị tổn thương như Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và khu vực trung du, miền núi - nơi đang chịu tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và suy thoái tài nguyên", ông Vinod Ahuja nói.

Đồng hành quốc tế và quyết tâm chính trị trong nước

Theo Giám đốc ADB tại Việt Nam Shantanu Chakraborty, hệ thống lương thực, thực phẩm toàn cầu đang chịu sức ép chưa từng có từ biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và bất ổn địa chính trị, tác động trực tiếp tới an ninh lương thực, an toàn thực phẩm và sinh kế nông thôn. Ứng phó với những thách thức này đòi hỏi không chỉ nguồn lực đầu tư, mà còn cần chính sách đổi mới và hợp tác mạnh mẽ giữa các khu vực.

ADB đánh giá cao sự phối hợp liên ngành tại Việt Nam và xác định chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm là ưu tiên chiến lược, với cam kết huy động ít nhất 14 tỷ USD giai đoạn 2024 - 2025 và tiếp tục duy trì mục tiêu đầu tư 14 tỷ USD đến năm 2030 cho lĩnh vực này.

Tại Việt Nam, ADB tập trung hợp tác trên ba trụ cột gồm: tài chính cho nông nghiệp bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu; hợp tác chiến lược về nông nghiệp và môi trường bền vững; phát triển chuỗi giá trị gắn với khả năng chống chịu. Nhiều chương trình tài chính ưu đãi, dự án hạ tầng thích ứng khí hậu, chuyển đổi sản xuất lúa gạo bền vững và bảo tồn hệ sinh thái đang được triển khai, góp phần bảo vệ sinh kế của hàng triệu nông hộ.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng phát biểu tại Hội nghị Toàn thể ISG 2025. Ảnh: Kiều Chi.

Từ góc độ quản lý nhà nước, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nhấn mạnh, thế giới đang đối mặt với các thách thức đan xen, trong đó, những đối tượng chịu tác động nặng nề nhất là nông dân nghèo, cộng đồng yếu thế và các hệ sinh thái mong manh.

Năm 2025, dù chịu thiệt hại lớn do thiên tai với tổng tổn thất ước khoảng 102 nghìn tỷ đồng, ngành nông nghiệp và môi trường vẫn hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của nền kinh tế.

Với quỹ đất nông nghiệp chỉ khoảng 10,3 triệu ha, trong khi áp lực từ biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng, Việt Nam xác định chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng xanh, ít phát thải và bền vững không còn là sự lựa chọn, mà là con đường phát triển tất yếu.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kêu gọi các tổ chức quốc tế tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong hoàn thiện thể chế, thúc đẩy nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn, quản lý bền vững tài nguyên, phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và huy động hiệu quả các nguồn lực cho chuyển đổi xanh.

Hội nghị ISG toàn thể năm 2025 được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam và các đối tác quốc tế hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ thống lương thực, thực phẩm xanh, bao trùm và bền vững giai đoạn 2026-2030.

Có thể bạn quan tâm

Nguyễn Hạnh