Vũ khí Hàn Quốc gây bất ngờ trong chiến sự Iran

Doanh thu tăng mạnh

Hệ thống phòng không Cheongung-II (còn gọi là KM-SAM Block II) của Hàn Quốc chưa từng được thử nghiệm trong thực chiến cho đến khi Iran phóng các đợt tên lửa đạn đạo nhằm vào UAE tháng trước. Theo truyền thông và một quan chức chính phủ Hàn Quốc, hệ thống này đã bắn hạ 29 trong số 30 mục tiêu là tên lửa và máy bay không người lái (UAV) mà nó theo dõi.

Dù chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng số mục tiêu bị đánh chặn trong tháng đầu tiên của cuộc chiến, thành công này đã nhận được nhiều lời khen ngợi trong giới chính trị gia và chuyên gia phân tích quân sự từ Dubai đến Seoul. Màn ra mắt ấn tượng của Cheongung-II (nghĩa là “cung trời”) được coi là dấu hiệu mới nhất cho thấy vũ khí Hàn Quốc đã giành được vị thế đáng kể trên thị trường vũ khí toàn cầu.

Nhiều quốc gia đang tìm kiếm lựa chọn thay thế, trong bối cảnh các nhà sản xuất vũ khí Mỹ không kịp đáp ứng nhu cầu. Một số nước phải chờ đợi nhiều năm để nhận được hệ thống phòng không đã đặt hàng.

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), Hàn Quốc hiện là nhà cung cấp hệ thống vũ khí lớn thứ 2 cho các nước NATO ở châu Âu, chỉ sau Mỹ. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cho biết ông đặt mục tiêu đưa ngành công nghiệp quốc phòng nước này vươn lên vị trí thứ 4 vào năm 2030.

Từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, nhu cầu về hệ thống phòng không tại châu Âu tăng vọt. Các tập đoàn Mỹ như Lockheed Martin và Raytheon đang hoạt động gần hết công suất, dù cam kết tăng sản lượng trong những năm tới.

Theo ông Jerry McGinn, Giám đốc Trung tâm Cơ sở công nghiệp thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), đây là cơ hội rõ ràng cho các loại vũ khí rẻ hơn và sẵn có hơn. “Và người Hàn Quốc đang bắt đầu lấp vào khoảng trống đó”, ông nói với New York Times.

Doanh thu của LIG Nex1 tăng mạnh trong những năm gần đây, khi các quốc gia tăng cường phòng thủ trước các mối đe dọa từ UAV và tên lửa. Năm tài chính 2021, doanh số xuất khẩu của công ty đạt 82,6 tỷ won (khoảng 55 triệu USD). Đến năm 2025, con số này tăng lên 921,8 tỷ won. Trong thời gian này, công ty đã ký được hợp đồng quốc phòng lớn với UAE, Ả-rập Xê-út và Iraq.

Các doanh nghiệp quốc phòng Hàn Quốc khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng tương tự. Gần đây, Hanwha Aerospace - đơn vị chế tạo hệ thống rocket đa nòng Chunmoo và cung cấp linh kiện cho Cheongung-II - đã ký hàng loạt thỏa thuận mới, bao gồm hợp tác phát triển pháo tự hành với Tây Ban Nha và xây dựng nhà máy sản xuất xe bọc thép tại Romania. Trong 4 năm qua, công ty này ký các hợp đồng trị giá hơn 15 tỷ USD với Estonia, Na Uy và Ba Lan.

Hệ thống phòng thủ tên lửa Cheongung-II trong một chương trình diễn tập ở Hàn QuốcẢnh: Militarnyi

Giới đầu tư cũng tỏ ra hào hứng. Trong tháng đầu tiên của cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran, giá cổ phiếu LIG Nex1 tăng gần 45%, trong khi Hanwha Aerospace tăng gần 12%. Ngược lại, cổ phiếu của Lockheed Martin và Raytheon tăng mạnh lúc đầu nhưng kết thúc tháng lại giảm khoảng 6,5%.

Giá rẻ, bàn giao nhanh

Sức hút của vũ khí Hàn Quốc khá rõ ràng: giá thấp hơn so với sản phẩm Mỹ và có thể bàn giao nhanh hơn nhiều. Một tên lửa đánh chặn Cheongung-II có giá khoảng 1 triệu USD, trong khi giá của tên lửa Patriot PAC-3 là 4 triệu USD.

Ngoài ra, các công ty quốc phòng Hàn Quốc sẵn sàng xây dựng nhà máy tại nước ngoài và chia sẻ công nghệ sản xuất, trong khi các công ty Mỹ thường bảo vệ chặt chẽ sở hữu trí tuệ. Người phát ngôn Hanwha Aerospace cho biết, công ty “cam kết tăng cường chủ quyền quốc phòng cho các quốc gia đồng minh” và hợp tác để nâng cao năng lực phòng thủ.

Cheongung-II được ví như “Patriot của Hàn Quốc”, nhưng hệ thống này không phải bản sao. Nó đánh chặn mục tiêu ở tầm cao thấp hơn so với Patriot và hệ thống THAAD của Mỹ. Tại UAE, cả 3 hệ thống này được triển khai cùng lúc.

Năng lực công nghiệp của Hàn Quốc phát triển nhờ quyết sách từ thập niên 1970, khi nước này vẫn có quan hệ thù địch với Triều Tiên và việc Mỹ rút quân. Tổng thống Park Chung-hee hồi đó đã thúc đẩy xây dựng ngành công nghiệp quốc phòng từ con số 0, với sự tham gia của các tập đoàn lớn (chaebol) như Hyundai, Samsung…

Các tập đoàn này tận dụng năng lực sản xuất công nghiệp dân sự để hỗ trợ sản xuất quốc phòng. Hyundai sản xuất cả xe bọc thép, còn Samsung từng phát triển hệ thống radar quân sự trước khi bán mảng này cho Hanwha.

Nhờ cấu trúc tích hợp theo chiều dọc, các chaebol có thể linh hoạt chuyển đổi giữa sản xuất dân sự và quân sự, giúp họ đáp ứng nhanh nhu cầu, điều mà các công ty phương Tây gặp khó khăn.

Ngược lại, các công ty Mỹ ít đầu tư mở rộng nhà máy sau Chiến tranh Lạnh do đơn hàng biến động. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã thúc đẩy tăng công suất, nhưng việc này không dễ do chuỗi cung ứng phụ thuộc toàn cầu và việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Lắp ráp 1 tên lửa PAC-3 chỉ mất khoảng 6 tuần, nhưng để có đủ linh kiện có thể mất tới 3 năm. Ngoài ra, việc bán vũ khí ra nước ngoài phải thông qua Chính phủ Mỹ, khiến thời gian giao hàng kéo dài.