Vùng chè Thượng Minh chờ sức bật mới

Với khí hậu mát mẻ, đất đai phù hợp, nguồn nước dồi dào, cây chè từ lâu đã gắn bó với đời sống của người dân xã Thượng Minh, tỉnh Thái Nguyên. Không chỉ là cây trồng mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình, chè còn được địa phương xác định là cây trồng chủ lực, có tiềm năng trở thành sản phẩm hàng hóa giá trị cao nếu được đầu tư đúng hướng.

Người dân thôn Bản Lài, xã Thượng Minh thu hoạch chè.

Gia đình chị Hoàng Thị Sâm, thôn Bản Lài, là một trong những hộ dân trồng chè lâu năm của xã. Hơn 4.000m² đất vườn đồi trước đây trồng ngô, lúa đã được gia đình chuyển sang trồng chè gần 20 năm nay. Mỗi tháng, chè cho thu hái 2 lứa, mang lại nguồn thu nhập khá, góp phần cải thiện đời sống gia đình.

Tuy nhiên, cũng như nhiều hộ trồng chè khác, sản phẩm chè của gia đình chị Sâm hiện chủ yếu vẫn tiêu thụ tại chợ xã hoặc bán cho thương lái, giá thành chưa cao, đầu ra chưa ổn định. Điều bà con mong mỏi là có doanh nghiệp, hợp tác xã đến liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm, hướng dẫn kỹ thuật để cây chè thực sự trở thành cây làm giàu.

Ông Đoàn Trung Vinh, Bí thư Chi bộ thôn Bản Lài, chia sẻ: Toàn thôn hiện có hơn 20ha chè, trong đó trên 16ha đã cho thu hoạch ổn định. Cây chè phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, ít chịu tác động của thời tiết cực đoan và có thể cho thu hái nhiều lứa trong năm. Nhờ cây chè, nhiều hộ dân có thêm nguồn thu để trang trải cuộc sống, đầu tư phát triển sản xuất.

Dù vậy, giá trị cây chè ở Bản Lài nói riêng và Thượng Minh nói chung vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Phần lớn chè vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu hoặc chế biến nhỏ lẻ trong các hộ gia đình, chất lượng chưa đồng đều, mẫu mã còn đơn giản. Nếu có doanh nghiệp liên kết thu mua lâu dài, đầu tư chế biến và hỗ trợ sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, người dân sẽ có thêm động lực mở rộng diện tích, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Theo thống kê của UBND xã Thượng Minh, toàn xã hiện có gần 200ha chè, trong đó trên 170ha đã cho thu hoạch, sản lượng chè búp tươi đạt trên 180 tấn/năm. Những năm qua, địa phương đã vận động người dân cải tạo giống chè, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào chăm sóc, sử dụng phân bón hữu cơ, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm.

Xã Thượng Minh có nhiều lợi thế để phát triển cây chè.

Thực tế cho thấy, chè Thượng Minh có nhiều lợi thế để phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Địa hình đồi thoai thoải, khí hậu trong lành, nguồn nước bảo đảm giúp cây chè sinh trưởng tốt, cho hương vị riêng. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương xây dựng vùng nguyên liệu chất lượng, phục vụ chế biến sâu và phát triển thương hiệu chè trong thời gian tới.

Đồng chí Nông Thị Uyến, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Minh, cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay là sản xuất chè còn phân tán, quy mô nhỏ lẻ; khâu chế biến chủ yếu theo phương thức thủ công nên chất lượng sản phẩm chưa đồng đều; đầu ra phụ thuộc nhiều vào thương lái, giá cả biến động, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người trồng chè.

Trước thực tế đó, xã Thượng Minh xác định cần đẩy mạnh thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến chè; hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, thu hái, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó, địa phương quan tâm hỗ trợ các tổ hợp tác, hợp tác xã tiếp cận khoa học kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Không chỉ có giá trị kinh tế, vùng chè Thượng Minh còn có tiềm năng phát triển du lịch trải nghiệm. Những đồi chè xanh mướt trải dài trên sườn núi, kết hợp với cảnh quan thiên nhiên còn nguyên sơ và bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc, có thể trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Nếu biết kết hợp giữa sản xuất chè với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, giá trị cây chè sẽ được nâng lên, tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Trong định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp, xã Thượng Minh tiếp tục xác định chè là một trong những cây trồng chủ lực. Địa phương đang từng bước quy hoạch vùng sản xuất tập trung, nâng cao chất lượng nguyên liệu, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người dân; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào chế biến sâu. Xã đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phát triển trên 220ha chè.

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất của người dân và định hướng phát triển rõ ràng của địa phương, Thượng Minh đang có cơ hội hình thành vùng chè hàng hóa quy mô, chất lượng. Khi có sự đồng hành của doanh nghiệp, sự hỗ trợ của các cấp, các ngành và sự chủ động của người dân, cây chè Thượng Minh sẽ không chỉ dừng lại ở sản phẩm nông nghiệp truyền thống, mà có thể trở thành sản phẩm đặc trưng, góp phần nâng cao thu nhập, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Đánh thức tiềm năng vùng chè Thượng Minh không chỉ là câu chuyện của riêng một cây trồng, mà còn là hướng đi quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, xây dựng nông thôn mới và mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào vùng đất giàu tiềm năng phía Bắc tỉnh Thái Nguyên.