Vượt qua 'điểm nghẽn tâm lý' để khơi thông nguồn lực cán bộ

 Người dân thực hiện các thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thủy Xuân. Ảnh: Công Hữu

Gốc của mọi công việc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc". Người cũng chỉ rõ: "Muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém". Tư tưởng đó tiếp tục được Đảng ta kế thừa và phát triển nhất quán trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định công tác cán bộ là "then chốt của then chốt", yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực nổi trội, tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung. Đồng thời, coi việc điều động, luân chuyển, bố trí cán bộ phù hợp yêu cầu phát triển là một giải pháp quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Thực tiễn nhiều năm qua đã chứng minh, luân chuyển cán bộ chưa bao giờ chỉ là sự dịch chuyển về địa bàn hay chức vụ. Đó là quá trình đào tạo trong thực tiễn; đồng thời tạo nguồn cán bộ lãnh đạo có tầm nhìn rộng, có trải nghiệm phong phú và có khả năng thích ứng trước những yêu cầu mới của sự phát triển. Thế nhưng, khi chủ trương đi vào cuộc sống, những "điểm nghẽn tâm lý" lại bộc lộ khá rõ.

Có người lo ngại phải xa gia đình, thay đổi môi trường sống và làm việc. Có người tiếc vị trí quen thuộc, e ngại mất đi những điều kiện thuận lợi đã có. Có người sợ va chạm với những vấn đề mới, những thách thức mới, trong khi ở nơi cũ mọi việc đã trở nên quen thuộc. Cũng có người lựa chọn giải pháp an toàn là làm vừa đủ, tránh quyết định những việc lớn, né tránh trách nhiệm để không mắc sai sót... Đối với cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý, nếu những tâm lý ấy chi phối hành động thì sẽ trở thành rào cản đối với sự phát triển của tổ chức và địa phương.

Điều đáng nói hơn là trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, mở rộng quyền chủ động cho địa phương và đề cao trách nhiệm người đứng đầu, thái độ e ngại trách nhiệm không chỉ ảnh hưởng đến một cá nhân mà còn làm chậm tiến độ xử lý công việc của cả bộ máy. Một quyết định chậm ban hành có thể làm lỡ cơ hội đầu tư; một hồ sơ bị đùn đẩy có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp; một sự thiếu quyết đoán của người đứng đầu có thể khiến cả hệ thống vận hành kém hiệu quả.

Bởi vậy, "điểm nghẽn tâm lý" hôm nay thực chất là "điểm nghẽn phát triển" của ngày mai. Và nhìn rộng hơn, đây cũng là vấn đề liên quan trực tiếp đến bản lĩnh chính trị của người cán bộ. Cán bộ được Đảng giao nhiệm vụ không chỉ thực hiện quyền hạn mà trước hết là thực hiện trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân. Vì vậy, chấp hành sự phân công của tổ chức không đơn thuần là yêu cầu về kỷ luật, mà còn là thước đo của tinh thần cống hiến và ý thức tổ chức.

Cơ hội khẳng định năng lực

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, biết bao thế hệ cán bộ đã nhận nhiệm vụ ở những nơi gian khổ nhất mà không đắn đo. Có những người rời đô thị lên chiến khu, từ đồng bằng lên miền núi, từ hậu phương vào tiền tuyến, từ nơi thuận lợi đến vùng khó khăn, tất cả đều vì lợi ích của đất nước. Chính tinh thần "Đảng cần thì đi, dân cần thì đến" đã tạo nên sức mạnh của đội ngũ cán bộ cách mạng trong suốt chiều dài lịch sử.

Ngày nay, hoàn cảnh đã khác rất nhiều. Điều kiện làm việc tốt hơn, chính sách ngày càng đầy đủ hơn, phương tiện giao thông thuận lợi hơn. Vì thế, nếu vẫn để tư tưởng ngại thay đổi, ngại khó, ngại khổ, ngại trách nhiệm tồn tại thì đó không chỉ là sự thiếu chủ động thích ứng với yêu cầu mới mà còn làm suy giảm động lực đổi mới của bộ máy.

Đáng chú ý, các thế lực thù địch và phần tử cơ hội chính trị thường lợi dụng những trường hợp cán bộ điều động, sắp xếp vị trí công tác để xuyên tạc rằng, việc luân chuyển chỉ là "đấu đá nội bộ", "thanh trừng phe phái" hay "hình thức". Họ cố tình phủ nhận bản chất khoa học của công tác cán bộ, kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ nội bộ, làm giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với chủ trương của Đảng.

Thực tế hoàn toàn ngược lại. Chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và luân chuyển cán bộ được thực hiện trên cơ sở yêu cầu phát triển đất nước, bảo đảm sử dụng đúng người, đúng việc, phát huy năng lực của từng cán bộ, đồng thời tạo điều kiện đào tạo đội ngũ lãnh đạo kế cận. Nếu có những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thì đó là những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện về cơ chế, chính sách và phương pháp tổ chức thực hiện, chứ không làm thay đổi tính đúng đắn của chủ trương.

Để khơi thông những "điểm nghẽn tâm lý" ấy, trước hết cần tiếp tục làm tốt công tác tư tưởng. Mỗi cán bộ phải nhận thức rõ rằng luân chuyển không phải là sự thiệt thòi hay mất mát, mà là cơ hội để trưởng thành, để tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, để chứng minh năng lực và bản lĩnh. Một cán bộ chỉ thực sự trưởng thành khi đã trải qua nhiều môi trường công tác khác nhau, đối diện với nhiều tình huống khó khăn và biết vượt lên chính mình.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với cán bộ được điều động, luân chuyển, nhất là về nhà ở, điều kiện sinh hoạt, đi lại, học tập của con em, chế độ phụ cấp và môi trường làm việc. Khi những khó khăn chính đáng được quan tâm giải quyết, cán bộ sẽ yên tâm công tác và toàn tâm cống hiến.

Một yêu cầu rất quan trọng khác là tiếp tục đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo hướng thực chất. Cần lấy kết quả công việc, hiệu quả phục vụ Nhân dân, mức độ hoàn thành nhiệm vụ và năng lực tổ chức thực hiện làm thước đo chủ yếu; kiên quyết khắc phục tình trạng đánh giá hình thức, nể nang hoặc dựa chủ yếu vào thâm niên, quan hệ hay địa bàn công tác. Đồng thời, phải tạo môi trường để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và được bảo vệ khi hành động đúng vì lợi ích chung, tránh tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm dẫn đến trì trệ.

Đặc biệt, người đứng đầu phải thực sự là tấm gương về tinh thần chấp hành sự phân công của tổ chức, về ý chí vượt khó và khát vọng cống hiến. Một tập thể sẽ rất khó đổi mới nếu người lãnh đạo vẫn mang tâm lý an phận. Ngược lại, khi người đứng đầu sẵn sàng nhận nhiệm vụ mới, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới, tinh thần ấy sẽ lan tỏa mạnh mẽ đến toàn bộ đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Có thể nói, cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy mà Đảng đang lãnh đạo sẽ không thể đạt được mục tiêu nếu chỉ thay đổi cơ cấu tổ chức mà không thay đổi tư duy và động lực của con người. Bộ máy dù tinh gọn đến đâu cũng chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi những cán bộ có bản lĩnh, có khát vọng cống hiến và luôn đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích cá nhân.

Điều cần thay đổi trước hết không chỉ là vị trí công tác, mà còn là tư duy lãnh đạo, tinh thần phục vụ và bản lĩnh chính trị của mỗi cán bộ. Khi mỗi cán bộ coi sự phân công của tổ chức là mệnh lệnh của trách nhiệm, là cơ hội để rèn luyện và cống hiến, thì những "điểm nghẽn tâm lý" sẽ được hóa giải, nguồn lực con người sẽ được khơi thông, tạo nên sức mạnh nội sinh để thực hiện thắng lợi những mục tiêu mà Đại hội XIV của Đảng đã đề ra, góp phần xây dựng một nền hành chính hiện đại, một bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và thực sự phụng sự Nhân dân.