Xã Thiên Lộc: 'Đánh thức' sức sống thiết chế văn hóa cơ sở

"Mái nhà chung" bừng sức sống

Khi ánh nắng đầu ngày vừa phủ lên sân Nhà văn hóa thôn Sáp Mai, những giai điệu quen thuộc vang lên cùng nhịp tập của câu lạc bộ dưỡng sinh người cao tuổi. Buổi chiều, sân bóng chuyền lại rộn rã tiếng cười của các hội viên Hội cựu chiến binh, Hội nông dân. Tối đến, khoảng sân trước nhà văn hóa tiếp tục sáng đèn với những buổi tập dân vũ, zumba của Hội phụ nữ...

Nhịp sinh hoạt tại nhà văn hóa thôn Sáp Mai cũng là hình ảnh quen thuộc ở nhiều thôn trên địa bàn xã Thiên Lộc. Những công trình trước đây chủ yếu phục vụ hội họp nay trở thành "mái nhà chung" của cộng đồng, nơi gắn kết các thế hệ, lan tỏa phong trào văn hóa, thể thao và góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Một hội nghị lấy ý kiến cộng đồng cư dân được tổ chức tại Nhà văn hóa thôn Nhuế. Ảnh: PV

Theo báo cáo của Trung tâm dịch vụ tổng hợp xã Thiên Lộc- đơn vị được giao quản lý các nhà văn hóa trên địa bàn, sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống 18 nhà văn hóa trên địa bàn xã Thiên Lộc đã phục vụ 2.550 lượt hoạt động, bình quân gần 170 lượt/nhà văn hóa/năm, tương đương 14 - 15 lượt/tháng.

Điều đó cho thấy, nhà văn hóa không còn là công trình chỉ mở cửa khi có hội nghị, mà đã trở thành không gian sinh hoạt thường xuyên của cộng đồng dân cư.

Tại thôn Tây Bầu, với hơn 6.250 nhân khẩu, Nhà văn hóa được quản lý nền nếp, bài bản. Ông Trần Đức Linh, Trưởng Ban Chủ nhiệm Nhà văn hóa Tây Bầu cho biết: Lịch sử dụng nhà văn hóa được xây dựng khoa học, nội quy được niêm yết công khai, tài sản được kiểm tra, bảo quản định kỳ. Sau một năm, nơi đây phục vụ gần 100 lượt hoạt động. Từ những cuộc họp triển khai nhiệm vụ của thôn, sinh hoạt chi bộ, hội nghị nhân dân đến các buổi luyện tập thể thao, sinh hoạt câu lạc bộ..., nhà văn hóa được khai thác gần như thường xuyên.

Ở thôn Hậu Dưỡng, tần suất hoạt động còn sôi động hơn. Với quy mô dân số lớn, nhà văn hóa của thôn ghi nhận hơn 170 lượt hoạt động trong một năm. Theo ông Trần Anh Chiến, Ban Chủ nhiệm Nhà văn hóa thôn Hậu Dưỡng, vào nhiều thời điểm, nhu cầu hội họp, tập luyện và giao lưu của các đoàn thể, người dân tăng cao khiến nhà văn hóa hoạt động gần hết công suất.

Không chỉ là nơi triển khai nhiệm vụ chính trị, các nhà văn hóa còn góp phần duy trì nếp sinh hoạt cộng đồng. Những buổi tập dưỡng sinh của người cao tuổi, câu lạc bộ bóng chuyền hơi, dân vũ, văn nghệ, hoạt động hè của thanh thiếu nhi... diễn ra đều đặn tạo nên nhịp sống văn hóa sôi nổi ở mỗi khu dân cư.

Câu lạc bộ bóng chuyền giao lưu tại Nhà văn hóa thôn Cầu Thăng Long. Ảnh: PV

Đáng chú ý, việc quản lý, khai thác các nhà văn hóa được thực hiện theo đúng quy chế, lịch sử dụng được sắp xếp khoa học, không chồng chéo; không phát sinh trường hợp sử dụng sai mục đích hay tranh chấp trong khai thác tài sản công.

Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng quy mô công trình

Việc các nhà văn hóa được sử dụng với tần suất cao đặt ra yêu cầu mới về quản lý và đầu tư.

Sau nhiều năm đưa vào sử dụng, không ít công trình đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp. Theo kết quả giám sát của HĐND xã Thiên Lộc, nhiều công trình được xây dựng từ nhiều năm trước nên các hạng mục như mái, nền, khu vệ sinh, bàn ghế và trang thiết bị đang xuống cấp, trong khi nguồn kinh phí bảo trì, sửa chữa còn hạn chế.

Tại Nhà văn hóa Tây Bầu, mái che, hệ thống điện, cửa, nền nhà và một số trang thiết bị cần được sửa chữa, thay thế. Ở Nhà văn hóa thôn Hậu Dưỡng, hệ thống loa đài, quạt mát đã cũ; trong khi Ban Chủ nhiệm làm việc theo chế độ kiêm nhiệm nên gặp nhiều áp lực khi phục vụ các hoạt động vào thời điểm cao điểm. Còn tại thôn Sáp Mai, nhà văn hóa có nền thấp hơn mặt đường nên thường bị ngập khi mưa lớn, nhiều bàn ghế và dụng cụ thể thao đã hư hỏng sau thời gian dài sử dụng...

Bên cạnh đó, hầu hết các nhà văn hóa hiện chưa có nguồn thu ổn định. Kinh phí điện, nước, vệ sinh chủ yếu được đảm bảo từ nguồn xã hội hóa hoặc sự đóng góp tự nguyện của người dân khi tổ chức hoạt động, chưa đáp ứng yêu cầu duy trì vận hành thường xuyên cũng như bảo dưỡng cơ sở vật chất. Cùng với đó, cơ chế khai thác tài sản công để tạo nguồn thu hợp pháp chưa được hoàn thiện; trang thiết bị phục vụ hoạt động văn hóa, thể thao và chuyển đổi số chưa đáp ứng so với nhu cầu thực tế.

Thiếu nhi thôn Nhuế sinh hoạt hè tại Nhà văn hóa thôn. Ảnh: PV

Để những thiết chế văn hóa cơ sở này tiếp tục đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, bên cạnh việc việc duy trì nền nếp quản lý, cần quan tâm đầu tư sửa chữa, bổ sung trang thiết bị, hoàn thiện cơ chế khai thác và tạo nguồn lực cho vận hành là yêu cầu đặt ra hiện nay.

Trước yêu cầu đó, HĐND xã Thiên Lộc đã tổ chức giám sát công tác quản lý, sử dụng hệ thống nhà văn hóa trên địa bàn. Bên cạnh việc đánh giá thực hiện quy chế quản lý, khai thác tài sản công và hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất, Đoàn giám sát tập trung làm rõ thực trạng về duy trì hoạt động các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; nguồn kinh phí vận hành, xã hội hóa; công tác bảo đảm an ninh, vệ sinh môi trường cùng những khó khăn, vướng mắc trong quá trình quản lý, khai thác.

Hoạt động giám sát nhằm hướng tới hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác hiệu quả hơn các thiết chế văn hóa ở cơ sở, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng phục vụ, để mỗi nhà văn hóa thực sự trở thành trung tâm sinh hoạt chính trị, văn hóa của cộng đồng.