Xăng dầu tăng giá, nhà thầu giao thông 'gánh' thêm nhiều chi phí phát sinh

Nhiều mũi thi công buộc phải dừng hoặc thi công cầm chừng, không thể duy trì phương thức thi công '3 ca, 4 kíp' theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Giá xăng dầu liên tục tăng cao trong thời gian qua do xung đột chiến sự tại Trung Đông đã kéo theo hiệu ứng tăng giá lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng vật liệu, nhân công.

Trong bối cảnh đó, nhiều nhà thầu giao thông đối mặt với sức ép tài chính, thi công cầm chừng và nguy cơ chậm tiến độ dự án.

“Găm hàng” nâng giá nhiên vật liệu

Trong văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ kiến nghị giải pháp tháo gỡ khó khăn trước biến động giá và khan hiếm nhiên liệu, vật liệu xây dựng ảnh hưởng đến các công trình giao thông, ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) cho biết giá dầu nhiên liệu chủ yếu phục vụ thi công tại thời điểm tháng 1/2026 là khoảng 17.629 đồng/lít, hiện nay đã tăng lên trên 30.230 đồng/lít (chưa bao gồm cước vận chuyển tới công trình), tương đương mức tăng lên đến 72% so với đầu năm. Đây là mức tăng đột biến, vượt xa các dự báo và kịch bản rủi ro thông thường đối với các dự án.

Về nguồn cung nhiên liệu, theo phản ánh của các nhà thầu, nguồn cung tại một số địa phương không đáp ứng đủ nhu cầu thi công (một dự án điển hình tiêu thụ trung bình khoảng 150.000 lít/ngày) do một số cửa hàng xăng dầu từ chối bán cho nhà thầu theo hình thức mua số lượng lớn (bằng thùng phuy/xe téc nhỏ) để phục vụ máy móc thi công.

“Do giá nhiên liệu là yếu tố cấu thành trong hầu hết các loại vật liệu xây dựng (đá dăm, cát, nhựa đường, thép, xi măng...) và chi phí ca máy thi công, mức tăng giá xăng dầu đã kéo theo hiệu ứng tăng giá lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng vật liệu, nhân công và dịch vụ thi công,” ông Chủng nêu ra thực tế.

Đặc biệt, tại khu vực phía Nam, giá nguyên vật liệu xây dựng đang tăng cao, có hiện tượng các mỏ không bán trực tiếp cho các nhà thầu theo thông báo giá địa phương mà lại bán cho các công ty trung gian để tăng giá từ khoảng 1,3-1,5 lần so với công bố giá địa phương.

Trong khi việc cập nhật, công bố giá vật liệu xây dựng tại một số địa phương còn chậm so với diễn biến thực tế của thị trường. Đơn cử, đến ngày 17/3/2026, vật liệu cấp phối đá dăm mức giá thực tế đang là 460.000 đồng/m3 nhưng công bố giá địa phương chỉ là 333.345 đồng/m3 (chênh lệch tới 126.655 đồng/m3); đá bêtông ximăng 1×2 có mức chênh lệch lên tới 269.170 đồng/m3 so với giá công bố (giá thực tế 674.250 đồng/m3 nhưng giá công bố địa phương chỉ là 405.080 đồng/m3).

“Hầu hết các hợp đồng thi công hiện hành được ký kết trên cơ sở đơn giá cố định hoặc đơn giá ghi nhận tại thời điểm lập dự án, không lường trước được biến động bất thường này, dẫn đến nguy cơ cao vượt tổng mức đầu tư phê duyệt. Nhiều mũi thi công buộc phải dừng hoặc thi công cầm chừng, không thể duy trì phương thức thi công '3 ca, 4 kíp' theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mục tiêu rút ngắn tiến độ hoàn thành các dự án trọng điểm quốc gia," ông Chủng đánh giá.

Xăng dầu tăng giá đã kéo theo giá vật liệu, nhân công và các chi phí phát sinh tăng, khiến nhiều nhà thầu giao thông gặp khó khăn về tiến độ. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Mặt khác, theo ông Chủng, giá nhiên liệu gia tăng làm các nhà đầu tư và nhà thầu thi công đang “gánh chịu” khoản chênh lệch chi phí phát sinh lớn mà chưa có cơ chế bù đắp kịp thời, ảnh hưởng đến dòng tiền, năng lực tài chính và khả năng duy trì hoạt động thi công liên tục.

Ngày 18/3/2026, Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã có văn bản gửi Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai, đề nghị ban hành và cập nhật chỉ số giá xây dựng, làm cơ sở điều chỉnh các yếu tố biến động về nguyên, nhiên, vật liệu.

Theo VEC, giá nhiên liệu thời gian gần đây biến động mạnh, nhiều nhà thầu đã kiến nghị các địa phương công bố chỉ số giá xây dựng phù hợp, kịp thời với thực tế biến động thị trường. Tuy nhiên, đến nay chỉ số giá xây dựng của các tháng trong quý I/2026 vẫn chưa được công bố chính thức, gây ảnh hưởng trực tiếp đến công tác thanh toán và triển khai dự án.

Từ thực tế này, VEC đề nghị các cơ quan chức năng sớm rà soát, ban hành chỉ số giá xây dựng các tháng trong quý I/2026, kịp thời cập nhật biến động giá cả các loại nguyên, nhiên, vật liệu trên địa bàn để các dự án có cơ sở áp dụng.

Ngăn đầu cơ, có cơ chế hỗ trợ nhà thầu

Trước những khó khăn trên, VARSI kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan như Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng và vật liệu xây dựng, kịp thời có các giải pháp điều hành, bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất, xây dựng, đặc biệt là đối với các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia.

Bên cạnh đó, VARSI cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, có cơ chế cập nhật, điều chỉnh kịp thời các chỉ số giá xây dựng, giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng phù hợp với diễn biến thị trường; tạo cơ sở pháp lý để các chủ đầu tư và nhà thầu điều chỉnh giá hợp đồng theo quy định, hạn chế rủi ro tài chính phát sinh do biến động bất thường của thị trường; xem xét, chấp thuận việc điều chỉnh gia hạn tiến độ cho các dự án bị ảnh hưởng nghiêm trọng do biến động giá và khan hiếm nguồn cung nhiên liệu, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để chia sẻ rủi ro với các nhà đầu tư khi phát sinh vượt tổng mức đầu tư.

Nhà thầu giao thông cần địa phương hỗ trợ, cung ứng nguồn nhiên liệu để vận hành máy móc thi công các dự án, đảm bảo tiến độ. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

VARSI kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu bảo đảm nguồn cung nhiên liệu phục vụ hoạt động sản xuất, thi công các công trình hạ tầng giao thông, đặc biệt tại các khu vực đang triển khai dự án trọng điểm, địa phương còn nhiều khó khăn; xem xét ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các dự án có khối lượng thi công lớn, tiến độ gấp; tạo điều kiện để nhà thầu có thể mua nhiên liệu số lượng lớn phục vụ thi công không bị gián đoạn; chỉ đạo Bộ Công an, Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố (đặc biệt tại khu vực phía Nam) tăng cường công tác quản lý, kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng; có giải pháp bình ổn giá, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, nâng giá bất hợp lý, ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của các dự án./.

(Vietnam+)