Xây dựng chuỗi xuất khẩu trái cây vào Trung Quốc

Vùng trồng sầu riêng xuất khẩu đi thị trường Trung Quốc tại phường Tân Phú. Ảnh: Bình Nguyên

Thời gian qua, Việt Nam - Trung Quốc đẩy mạnh hợp tác thương mại, đặc biệt là thương mại nông sản. Từ khởi đầu kết nối thương mại, hai bên đang đẩy mạnh hợp tác, xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến logistics, tài chính để phát triển bền vững. Trong đó, ngành hàng sầu riêng đang là điểm sáng của mô hình hợp tác này.

Mở rộng hợp tác

Vụ thu hoạch sầu riêng vừa qua, nhiều chương trình hội thảo kết nối, hợp tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương có diện tích sầu riêng lớn đã được tổ chức, thu hút nhiều tập đoàn, doanh nghiệp (DN) Trung Quốc tham gia. Mục tiêu nhằm kết nối, xây dựng chuỗi liên kết cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc, hỗ trợ phát triển toàn chuỗi sầu riêng Việt - Trung chất lượng cao. Các chương trình trên hướng tới kết nối các khâu từ vùng trồng, sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói đến vận chuyển, phân phối. Trong đó, khâu kiểm dịch, kiểm định, truy xuất nguồn gốc, thông quan… được đặc biệt chú trọng. Các chương trình kết nối này cũng mở ra cơ hội hợp tác đầu tư mở rộng ra các ngành hàng trái cây tươi, nông sản khác gắn với đầu tư kho lạnh, chế biến sâu, logistics và thương mại điện tử...

Trong đó, ngành hàng sầu riêng là ngành hàng tốp đầu xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc mang lại giá trị kinh tế cao với tiềm năng xuất khẩu còn rất lớn, đang là mặt hàng được ưu tiên xây dựng chuỗi liên kết. Tuy sầu riêng chỉ cho thu hoạch 1 vụ trong năm nhưng tại các vùng trồng khác nhau như: Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên... có độ chênh về thời gian thu hoạch. Đây là thuận lợi để xây dựng chuỗi cung ứng sầu riêng kéo dài trong năm.

Tại chương trình “Gặp gỡ, giao thương, kết nối hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc vừa diễn ra tại tỉnh Đắk Lắk, ông Thạch Minh Huy, Chủ tịch Tập đoàn Giống cây trồng Trung Nông Thịnh Nguyên (thuộc nhóm DN Trung Quốc đang nhập khẩu sầu riêng của Việt Nam với sản lượng lớn) cho biết: Dư địa nhập khẩu mặt hàng sầu riêng của thị trường Trung Quốc còn rất lớn. Khoảng 1 tỷ người Trung Quốc chưa từng ăn sầu riêng, trong khi sức mua sầu riêng bán lẻ tiếp tục tăng, đặc biệt với các sản phẩm chất lượng cao và thương hiệu cao cấp. Tuy nhiên, thực tế một số nhà đầu tư của Trung Quốc gia nhập ngành hàng này đã thua lỗ do thông tin về vùng trồng, giá cả và kênh bán hàng chưa minh bạch, các khâu môi giới trung gian còn nhiều. Riêng DN của ông Thạch Minh Huy có 1,8 ngàn chuỗi bán lẻ với kinh nghiệm về thị trường, sẽ tiếp tục mở rộng đầu tư, hợp tác với các hợp tác xã trồng sầu riêng của Việt Nam để đẩy mạnh nhập khẩu mặt hàng này.

Vườn bưởi da xanh tại phường Tân Triều đạt tiêu chuẩn xuất khẩu vào Trung Quốc.

Cùng quan điểm, ông Lưu Húc, Giám đốc kinh doanh thị trường nước ngoài của Liên hiệp Hợp tác xã Cung ứng và tiêu thụ Quảng Tây (đại diện China Coop) cho hay: “Sầu riêng không chỉ là một loại trái cây nhiệt đới mà có thể trở thành “sợi dây vàng” kết nối vùng sản xuất chất lượng của Việt Nam với thị trường rộng lớn Trung Quốc. Chúng tôi quan tâm hỗ trợ phát triển chuỗi sầu riêng Việt - Trung chất lượng cao. Mục tiêu chương trình kết nối toàn diện 2 đầu sản xuất và tiêu thụ với những cơ hội hợp tác lâu dài, thúc đẩy toàn chuỗi sầu riêng chất lượng cao Việt Nam - Trung Quốc. Lợi thế của chúng tôi là hệ thống cung cấp và tiêu thụ sở hữu hàng trăm điểm bán hàng tại cơ sở và hơn 3 ngàn chợ đầu mối nông sản phủ rộng các thành phố trọng điểm trên toàn quốc cũng như thị trường cấp huyện, thị xã của Trung Quốc. Thế mạnh của chúng tôi không chỉ nằm ở khâu tiêu thụ mà còn là khả năng kết nối và hoàn thiện trong hệ thống lưu thông, đưa sản phẩm trực tiếp đến người tiêu dùng tại khu vực thành thị và nông thôn”.

Phát triển chuỗi ngành hàng

Chỉ tính riêng mặt hàng rau trái tươi, hiện Việt Nam có hơn 20 loại rau trái như: Sầu riêng, thanh long, bưởi, dừa... được phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Điều quan trọng hơn, việc hợp tác nông nghiệp giữa 2 nước đang từng bước chuyển đổi từ trao đổi thương mại nông sản đơn thuần sang phát triển chuỗi cung ứng toàn diện.

Đồng Nai có thế mạnh phát triển nhanh những vùng chuyên canh các mặt hàng trái cây xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc. Các DN, hợp tác xã, nông dân trên địa bàn thành phố ngày càng quan tâm chuẩn hóa vùng trồng theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chuẩn hóa cơ sở đóng gói, truy xuất được nguồn gốc nhằm đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường lớn nhất thế giới còn rất giàu tiềm năng này.

Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Giám đốc Công ty TNHH Thái Hòa Phát Bình Phước (ở phường Bình Phước) chuyên xuất khẩu trái cây tươi nhận xét: Từ đầu năm 2026 đến nay, xuất khẩu trái cây tươi tiếp tục đạt mức tăng trưởng vượt bậc. Trong đó, nhiều sản phẩm chủ lực có mức tăng trưởng rất cao như: Sầu riêng, bưởi… Thị trường xuất khẩu chính là Trung Quốc. Xu hướng của thị trường này chú trọng về chất lượng. Theo đó, các hợp tác xã, nông dân trên địa bàn thành phố đang chuyển đổi trong sản xuất theo hướng hữu cơ, an toàn, đáp ứng nhu cầu của thị trường xuất khẩu.

Bà Tăng Hiểu Ngọc, đại diện Tập đoàn Chứng nhận và giám định Trung  Quốc (CCIC) chia sẻ: “Ngành hàng sầu riêng Việt Nam - Trung Quốc đang đứng trước cơ hội chuyển giao từ giao dịch thương mại đơn thuần sang hợp tác tổ chức và nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị. Những nội dung đang được quan tâm như: Thông quan, kiểm nghiệm, kiểm dịch và tiêu chuẩn chuỗi hợp tác toàn ngành sầu riêng xuất khẩu, chúng tôi đã đưa ra các giải pháp phù hợp, tạo thuận lợi thông quan. Trong đó, chúng tôi kiểm tra trước tại nước ngoài nhằm chủ động phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ hàng hóa bị trả về. DN đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả quản lý, tính minh bạch và khả năng truy xuất toàn bộ chuỗi cung ứng. Chúng tôi đã hoàn thành thử nghiệm cho thấy thời gian thông quan chỉ mất từ nửa đến 1 ngày (trước đây thường kéo dài 2-3 ngày). Đây là thuận lợi rất lớn để đẩy mạnh xuất khẩu trái cây tươi chất lượng cao của Việt Nam vào thị trường Trung Quốc”.