Xây dựng điểm đến có chiều sâu văn hóa

Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh - điểm đến hấp dẫn du khách.

Trải qua dặm dài lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc, Thanh Hóa được biết đến là vùng đất “địa linh nhân kiệt”- nơi có hệ thống di tích lịch sử - văn hóa đậm đặc, giàu giá trị trải dài khắp từ miền biển cho đến đồng bằng và miền núi. Đây chính là nguồn tài nguyên vô giá để tỉnh phát triển du lịch di sản, du lịch văn hóa - tâm linh nhằm góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, lại vừa tạo sức hấp dẫn khách du lịch. Và trên thực tế, trong những năm qua nhiều di tích lịch sử - văn hóa trọng điểm của tỉnh như Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh (xã Lam Sơn), Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ (xã Tây Đô), nhờ được quan tâm trùng tu, tôn tạo cùng với việc khai thác chiều sâu văn hóa của địa phương và vùng phụ cận nên ngày càng thu hút được đông đảo khách du lịch.

Nói về vấn đề này, Giám đốc Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Nguyễn Bá Linh, khẳng định: “Du lịch không chỉ là khai thác tài nguyên ở mỗi điểm đến mà phải gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, bởi vậy bao năm qua ở Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, chúng tôi đều nỗ lực khơi dậy kho di sản bằng tư duy sáng tạo, ứng dụng công nghệ trong quảng bá và bảo tồn di sản; đồng thời, khai thác thêm nguồn tài nguyên văn hóa bản địa từ địa phương để hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng, có khả năng lan tỏa mạnh và tạo sức hút du khách ở cả trong nước và quốc tế".

Cũng từ việc khai thác di sản văn hóa đó mà giờ đây khi đến Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, ngoài việc được chiêm ngưỡng tìm hiểu về công trình kiến trúc độc đáo bằng đá có quy mô lớn hiếm hoi ở Việt Nam, du khách còn được khám phá, trải nghiệm một cách chân thực nhất không gian di sản với những trầm tích văn hóa sâu dày của người dân bản địa nơi đây. Trong đó, nổi bật là tuyến du lịch tham quan di chuyển bằng xe điện được kết hợp giữa di sản Thành Nhà Hồ với khu vực phụ cận, bắt đầu từ nhà trưng bày bổ sung di tích đến đền thờ Bình Khương, nhà cổ của gia đình ông Phạm Ngọc Tùng; hay tuyến tham quan tìm hiểu văn hóa tâm linh vùng đệm dọc sông Mã được bắt đầu từ nhà trưng bày bổ sung di tích- đền thờ Nàng Bình Khương - chùa Linh Giang - chùa Giáng. Tại mỗi điểm đến, du khách sẽ được nghe những câu chuyện hết sức chân thật và sinh động về đời sống của người dân bản địa, về lịch sử của các di tích; đồng thời, trải nghiệm những sản phẩm du lịch mới lạ, hấp dẫn. Đây cũng chính là điều làm nên sức hút du khách của Thành Nhà Hồ trong những năm qua.

Thực tế cho thấy, thị trường du lịch đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ khi du khách không chỉ tìm kiếm những điểm nghỉ dưỡng, tham quan đơn thuần, mà có xu hướng ưu tiên những hành trình trải nghiệm có chiều sâu, gắn với đời sống cộng đồng và các giá trị văn hóa truyền thống. Không nằm ngoài xu thế chung đó, những năm qua ở Khu Du lịch suối cá thần Cẩm Lương (xã Cẩm Tú) đã chú trọng phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc Mường sinh sống xung quanh.

Chia sẻ về vấn đề này, Trưởng phòng Văn hóa - xã hội xã Cẩm Tú Phùng Thế Tài khẳng định: "Cẩm Tú là địa phương được thiên nhiên ưu ái cho nguồn tài nguyên vô cùng phong phú, với suối cá thần Cẩm Lương và các di tích lịch sử - văn hóa đặc sắc, giàu giá trị, cùng hệ thống di sản độc đáo của dân tộc Mường như phong tục, tập quán, trò chơi dân gian, các lễ hội truyền thống, làn điệu dân ca, dân vũ... Với chiều sâu văn hóa được đo bằng hệ thống di sản đậm đặc như vậy, thì du lịch di sản trở thành một trong những thế mạnh nổi trội của địa phương, vì vậy xã đã khuyến khích đồng bào dân tộc Mường gìn giữ, bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống phục vụ phát triển du lịch; thành lập các câu lạc bộ văn nghệ, cồng chiêng để biểu diễn tại Khu Du lịch suối cá thần Cẩm Lương nhằm tăng thêm sức hấp dẫn du khách. Cùng với đó, xã cũng tổ chức lễ hội khai hạ suối cá thần Cẩm Lương vào ngày mùng 8 tháng Giêng hằng năm nhằm thu hút du khách về với địa phương".

Với hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đặc sắc, nhiều năm qua ngành du lịch của tỉnh luôn xác định di sản văn hóa là nền tảng và sẽ là trụ cột quan trọng để phát triển kinh tế du lịch. Do đó, các cấp, ngành trong tỉnh đã quan tâm tổ chức nhiều sự kiện, ngày hội văn hóa, thể thao nhằm nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch trải nghiệm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường khách du lịch. Đồng thời, quan tâm phát triển sản phẩm du lịch văn hóa dựa trên khai thác giá trị tự nhiên vốn có của các di sản văn hóa như du lịch tìm hiểu và trải nghiệm văn hóa truyền thống, đời sống văn hóa cộng đồng, du lịch lễ hội, du lịch văn hóa ẩm thực, du lịch tâm linh... Cùng với đó, quan tâm trùng tu, tôn tạo di tích; bảo tồn, phục dựng các di sản văn hóa phi vật thể, chú trọng phát triển hạ tầng giao thông, dịch vụ du lịch.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia du lịch nhận định, để biến di sản thành “sức mạnh mềm” cho phát triển du lịch nhiều địa phương, khu, điểm du lịch trong tỉnh vẫn đang đối diện nhiều khó khăn, thách thức nhất là việc “trùng lặp” sản phẩm du lịch văn hóa hay việc làm mới sản phẩm du lịch hiện có... Từ thực tế đó, đòi hỏi ngành du lịch của tỉnh cần có những giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ hơn.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt