Xây dựng dữ liệu logistics quốc gia, thúc đẩy vận tải đa phương thức

Đưa cảng biển thành trung tâm kết nối các phương thức vận tải

Tại Hội nghị thúc đẩy kết nối, phát triển vận tải đa phương thức do Bộ Xây dựng tổ chức sáng 21/5, Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang thông tin, Bộ Xây dựng cũng đang hoàn thiện 5 quy hoạch chuyên ngành thuộc lĩnh vực giao thông vận tải.

Do đó, hội nghị là cơ sở quan trọng để Bộ hoàn thiện 5 quy hoạch nhằm đảm bảo thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang nhấn mạnh, phát triển vận tải đa phương thức không chỉ là nỗ lực của cơ quan quản lý nhà nước mà còn là sự chung tay của các doanh nghiệp (Ảnh: Tạ Hải).

Đồng thời, tại Bộ luật Hàng hải và Đường thủy VN đang được xây dựng đã tập trung các chính sách để phát triển kết nối vận tải đa phương thức.

"Tuy nhiên, việc phát triển vận tải đa phương thức không chỉ là nỗ lực của cơ quan quản lý nhà nước mà còn của các doanh nghiệp trong việc chung tay cung ứng phát triển các dịch vụ", Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang khẳng định.

Nhấn mạnh cảng biển là trung tâm kết nối giữa các phương thức vận tải, ông Lê Minh Đạo, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy VN thông tin, thống kê của UNCTAD, khoảng 80–90% khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển.

Phần lớn các chuỗi logistics quốc tế đều được tổ chức xoay quanh các cảng biển trung tâm – nơi kết nối hiệu quả giữa vận tải biển với đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không.

Hệ thống cảng biển cả nước gồm 34 cảng biển với 320 bến cảng, tổng công suất thiết kế đạt trên 1 tỷ tấn hàng hóa mỗi năm. Sản lượng hàng hóa thông qua cảng biển năm 2025 đạt khoảng 960 triệu tấn, trong đó container khoảng 34 triệu Teu, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực.

Dù vậy, ông Đạo chỉ ra thực tiễn, việc kết nối giữa các phương thức còn hạn chế và còn những điểm nghẽn.

"Tổ chức vận tải còn phân tán, hạ tầng kết nối chưa đồng bộ, dữ liệu giữa các lĩnh vực chưa được chia sẻ hiệu quả. Do đó, vấn đề hiện nay là làm sao để cảng biển thực sự trở thành trung tâm tổ chức và kết nối toàn bộ hệ thống vận tải quốc gia", lãnh đạo Cục Hàng hải và Đường thủy VN nói.

Ông Lê Minh Đạo, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy VN khẳng định, cảng biển là trung tâm kết nối vận tải đa phương thức (Ảnh: Tạ Hải).

Dẫn ví dụ về cửa ngõ cảng biển lớn nhất phía Bắc, ông Phạm Văn Huy, Phó giám đốc Sở Xây dựng thành phố Hải Phòng đánh giá, Hải Phòng là địa phương hội tụ đủ 5 loại hình giao thông.

Cụ thể, hệ thống giao thông đường bộ đối ngoại và đối nội hiện đại và đồng bộ. Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng đang được triển khai, hệ thống cảng biển hiện đại với cảng nước sâu có thể tiếp nhận tàu trọng tải trên 200.000 tấn và kết nối trực tiếp đến các cảng biển chính ở châu Âu, châu Mỹ.

Cảng hàng không quốc tế Cát Bi có thể tiếp nhận các loại máy bay lớn nhất thế giới. Thành phố còn có các khu kinh tế quy mô lớn và đang thí điểm một Khu thương mại tự do với các cơ chế, ưu đãi đặc thù, vượt trội.

Dù vậy, ông Huy chỉ ra còn nhiều tồn tại trong quá trình phát triển cảng biển, logistics như: Hạ tầng hàng hải chưa đảm bảo độ sâu và trang thiết bị chuyên dụng hiện đại để đón tàu trọng tải lớn trên 200.000 DWT, làm giảm năng lực trung chuyển;

Kết nối vận tải đa phương thức chưa đồng bộ, việc phối hợp giữa cảng biển với đường bộ, đường thủy nội địa và đường sắt còn hạn chế, thiếu chia sẻ dữ liệu, làm chi phí logistics còn cao; Nguồn nhân lực logistics chất lượng cao chưa kịp đáp ứng nhu cầu thực tế; Hệ sinh thái phục vụ trung tâm logistics và dịch vụ cảng biển chưa đồng bộ…

Toàn cảnh Hội nghị thúc đẩy kết nối, phát triển vận tải đa phương thức do Bộ Xây dựng tổ chức sáng 21/5.

Tăng cường chuyển đổi xanh, hình thành dữ liệu nền tảng logistics quốc gia

Với quan điểm lấy cảng biển làm hạt nhân, thời gian tới, ông Lê Minh Đạo cho biết ngành hàng hải xác định rõ ba định hướng lớn: Phát triển cảng biển trở thành trung tâm tổ chức vận tải của quốc gia; Thúc đẩy kết nối đa phương thức như một đột phá chiến lược để giảm chi phí logistics; Đổi mới mô hình quản lý theo hướng tích hợp, dựa trên dữ liệu và chuỗi logistics.

Đặc biệt, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung pháp luật theo hướng hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam và Luật Giao thông đường thủy nội địa, tiến tới xây dựng một khuôn khổ pháp lý thống nhất cho toàn bộ hệ thống giao thông thủy. Đây không chỉ là việc hoàn thiện pháp luật, mà là chuyển đổi mô hình quản lý từ phân tán theo lĩnh vực sang quản lý tích hợp theo chuỗi vận tải và logistics.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Ngọc Ánh, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) đề xuất nhiều giải pháp để phát triển hệ thống cảng biển.

Ông Nguyễn Ngọc Ánh, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam phát biểu tại hội nghị (Ảnh: Tạ Hải).

Một trong số đó là ưu tiên đầu tư đồng bộ hệ thống kết nối dịch vụ sau cảng, đẩy mạnh đầu tư kết nối đường sắt với cảng biển. Song song đó, nâng cấp hạ tầng đường thủy nội địa phục vụ vận tải container, quy hoạch và phát triển hệ thống ICD, depot và trung tâm logistics quy mô lớn.

Việc xây dựng, hình thành nền tảng dữ liệu logistics quốc gia, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa doanh nghiệp logistics, cảng biển lớn, hãng tàu, hải quan và cơ quan quản lý nhà nước cũng là nền tảng quan trọng để phát triển vận tải đa phương thức.

Trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh phát triển xanh, số, lãnh đạo VIMC đề xuất cơ quan quản lý cần ban hành cơ chế tín dụng xanh và ưu đãi đầu tư thiết bị xanh, hỗ trợ phát triển điện bờ (OPS) tại cảng biển, khuyến khích phát triển vận tải xanh và logistics xanh.

Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nhân lực logistics số, logistics xanh và quán trị chuỗi cung ứng, cũng như hoàn thiện cơ chế phối hợp quản lý liên ngành, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thúc đẩy kết nối liên thông điện tử.