Xây dựng khu kinh tế Lao Bảo thành cực tăng trưởng bền vững ở vùng biên

Khu kinh tế thương mại đặc biệt ở biên giới Việt - Lào

Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo đến năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 495/QĐ-TTg ngày 7/4/2011.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn chủ trì hội nghị thẩm định nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch chung khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị đến năm 2045.

Đến nay, tình hình phát triển kinh tế - xã hội có nhiều thay đổi, đồ án điều chỉnh quy hoạch trước đây không còn phù hợp nên việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch chung là cần thiết.

Theo dự thảo nhiệm vụ, phạm vi khu vực lập điều chỉnh quy hoạch có diện tích 15.804ha, bao gồm xã Lao Bảo, một phần diện tích xã Khe Sanh và một phần diện tích xã Tân Lập, tỉnh Quảng Trị. Thời hạn quy hoạch ngắn hạn đến năm 2035; dài hạn đến năm 2045.

Việc điều chỉnh quy hoạch nhằm xây dựng khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo thành cực tăng trưởng kinh tế năng động, bền vững của tỉnh Quảng Trị; phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế cửa khẩu của Việt Nam, quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị, của quốc gia.

Quy hoạch hướng đến việc xây dựng khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo đáp ứng mục tiêu nâng cao chất lượng sống, trình độ lao động cho người dân địa phương, đồng thời hấp dẫn đầu tư và thu hút lực lượng lao động chất lượng cao từ các nơi khác đến sinh sống và làm việc.

Trong tương lai, khu vực lập quy hoạch sẽ trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch; trung tâm kinh tế văn hóa, khoa học kỹ thuật quan trọng của tỉnh Quảng Trị; đồng thời đảm bảo quốc phòng - an ninh.

Nhiệm vụ quy hoạch đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế (GRDP) bình quân 12 – 14%/năm trong giai đoạn 2026 – 2030 và duy trì mức trên 10%/năm trong giai đoạn tiếp theo. Đến năm 2030, tỷ lệ lấp đầy đất công nghiệp/thương mại đạt tối thiểu 50 – 60% diện tích đã đầu tư hạ tầng kỹ thuật và phấn đấu đạt trên 85% vào năm 2045.

Ông Phan Văn Thắng, Phó giám đốc Sở Xây dựng Quảng Trị tiếp thu đầy đủ ý kiến của hội đồng thẩm định.

Về tính chất, khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo sẽ trở thành điểm hội tụ về logistics, trung chuyển hàng hóa và dịch vụ thương mại quốc tế. Đây sẽ là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng nhất trên hành lang kết nối từ Myanmar, Thái Lan, Lào qua Việt Nam ra Biển Đông.

Khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo sẽ thực nghiệm các cơ chế vượt trội như "một cửa, một lần dừng" (one-stop, one-check), phi thuế quan, tự do hóa thương mại và đầu tư và các thủ tục hành chính liên thông giữa hai nước nhằm tối ưu hóa sự lưu thông của dòng vốn và hàng hóa.

Trong thời gian tới, khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo sẽ trở thành khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, hướng tới hình thành khu kinh tế thương mại qua biên giới chung Lao Bảo (Việt Nam) - Densavan (Lào) và khu thương mại tự do trong tương lai.

Đây sẽ là khu phức hợp đa năng (bao gồm công nghiệp chế biến - chế tạo, dịch vụ logistics hiện đại và du lịch biên mậu) dựa trên việc khai thác lợi thế so sánh của tỉnh Quảng Trị (Việt Nam) và tỉnh Savannakhet (Lào).

Mặt khác, đây cũng là khu vực được áp dụng các chính sách ưu đãi cao nhất theo quy định pháp luật hiện hành đối với hoạt động thương mại biên giới; là vùng kinh tế động lực, cực tăng trưởng và trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học kỹ thuật của vùng phía Tây tỉnh Quảng Trị; đồng thời có vị trí quan trọng về an ninh, quốc phòng.

Dự báo đến năm 2035, khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo sẽ có quy mô dân số 81.900 – 84.700 người, đến năm 2045 khoảng 93.800 – 97.100 người.

Xác định rõ tính chất và cơ chế đặc thù cho khu kinh tế

Góp ý kiến tại hội nghị, đại diện Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) lưu ý đơn vị tư vấn và địa phương đánh giá hiện trạng phát triển kinh tế, quy hoạch sử dụng đất, kết nối hạ tầng và cơ chế chính sách, từ đó làm rõ nguyên nhân khu kinh tế chưa thu hút đầu tư hiệu quả như kỳ vọng. Bên cạnh đó, nhiệm vụ lập điều chỉnh quy hoạch phải làm rõ những mục tiêu và tính chất mới.

Bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc kiến nghị làm rõ nguyên nhân khu kinh tế Lao Bảo chưa thu hút đầu tư hiệu quả trong thời gian qua.

Đại diện Bộ Công an kiến nghị rà soát, bổ sung cơ sở pháp lý, đảm bảo chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất an ninh; rà soát các dự án đã triển khai đầu tư. Đại diện Bộ Quốc phòng lưu ý việc đảm bảo quy hoạch sử dụng đất quốc phòng và các khu vực ưu tiên cho nhiệm vụ quốc phòng.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo kiến nghị xây dựng giải pháp cụ thể để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; có chính sách để thu hút đội ngũ giáo viên có chuyên môn cao.

Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị lồng ghép các nội dung về trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và dữ liệu lớn trong quản lý, vận hành, hướng đến xây dựng khu kinh tế cửa khẩu thông minh; bổ sung các giải pháp về phát triển hạ tầng số.

Còn phía Bộ Công thương lưu ý cần nghiên cứu kỹ hơn về định hướng phát triển năng lượng tại khu vực biên giới Việt – Lào.

Về phía Bộ Xây dựng, Cục Phát triển đô thị kiến nghị bổ sung các căn cứ pháp lý mới như Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn; Nghị định số 34/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn…; bổ sung định hướng phát triển đô thị trong khu kinh tế theo tinh thần Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị.

Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng kiến nghị làm rõ hiện trạng hạ tầng giao thông kết nối với nước bạn Lào; đánh giá hiện trạng hạ tầng thương mại biên giới.

Phía Cục Hàng hải và đường thủy Việt Nam lưu ý bổ sung căn cứ pháp lý về hệ thống cảng biển. Còn Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị đánh giá kỹ nhu cầu vận tải liên quan đến Quốc lộ 9…

Sơ đồ vị trí và mối liên hệ vùng của khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo đến năm 2045.

Thay mặt chính quyền địa phương, ông Phan Văn Thắng, Phó giám đốc Sở Xây dựng Quảng Trị đã tiếp thu đầy đủ ý kiến của hội đồng thẩm định, sớm chỉnh sửa, hoàn thiện dự thảo.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn yêu cầu tỉnh Quảng Trị và đơn vị tư vấn phải làm rõ nguyên nhân thu hút đầu tư chưa hiệu quả trong thời gian qua, từ đó đưa ra định hướng phát triển và điều chỉnh quy hoạch hợp lý hơn.

Cần rà soát căn cứ pháp lý phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; rà soát phạm vi, ranh giới lập điều chỉnh quy hoạch, đảm bảo phù hợp với các quy hoạch cấp trên; xác định rõ mục tiêu điều chỉnh quy hoạch và tính chất của khu kinh tế; đánh giá kỹ thực trạng và tiềm năng phát triển; rà soát hiện trạng phát triển hạ tầng kết nối; nghiên cứu, đề xuất cơ chế đặc thù; rà soát, đánh giá khả năng chuyển đổi mục đích sử dụng đất để phát triển công nghiệp…

Hội đồng thẩm định nhất trí sẽ trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch chung khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo, sau khi địa phương và đơn vị tư vấn tiếp thu góp ý để chỉnh sửa, hoàn thiện.

Dịch Phong