Yêu hơn lịch sử quê hương trong thời đại số
Bằng hình thức biểu đạt đa dạng, lịch sử trong thời đại số hôm nay không còn bị đóng khung trong những câu chữ khô khan hay cứng nhắc mà trở nên sinh động, hấp dẫn. Chính những cách tiếp cận mới mẻ này đã khơi dậy sự tò mò và lòng say mê của người trẻ, biến việc tìm hiểu quá khứ thành một hành trình trải nghiệm đầy cảm hứng về lịch sử dân tộc.
Dành tình yêu đặc biệt với lịch sử nên chị Bùi Phương Nhi (SN 1993), ở phường Đông Hà luôn ấp ủ ước muốn được giới thiệu với bạn bè khắp nơi về những di tích lịch sử của quê hương. Tận dụng mạng xã hội, chị đã xây dựng kênh tiktok mang tên “Quảng Trị ngày và đêm”, biến những tư liệu vốn khô khan thành các video ngắn đầy lôi cuốn.
Trên kênh của mình, chị Nhi đã lần lượt đưa khán giả đến thăm các di tích lịch sử nổi tiếng như: Địa đạo Vịnh Mốc, Thành Cổ Quảng Trị, sân bay Tà Cơn, cầu Hiền Lương, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, nhà tù Lao Bảo, đền thờ vua Hàm Nghi... Ở mỗi nơi đặt chân qua, chị lại giới thiệu, cung cấp thêm những thông tin bổ ích mà nhiều người vẫn chưa rõ, qua đó giúp người xem mở mang vốn hiểu biết. Dù không phải là người tiên phong trong chủ đề giới thiệu về di tích lịch sử quê hương song những video trên kênh tiktok của chị Nhi luôn thu hút người xem bởi được đầu tư bài bản về mặt hình ảnh, cách dẫn chuyện hấp dẫn, nội dung ngắn gọn nhưng bao quát, thời lượng hợp lý.

Chị Nhi cùng ekip thực hiện clip giới thiệu về Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn - Ảnh: T.P
Kể từ khi xây dựng kênh đến nay, ngoài có thêm công việc mới là sáng tạo nội dung, chị Nhi còn có nhiều người bạn là khán giả ở khắp mọi miền Tổ quốc. Đó là các cô, chú có người thân hy sinh trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, hiện đang yên nghỉ tại Quảng Trị; là các bạn học sinh, sinh viên đam mê du lịch khám phá, mong muốn một lần đến thăm mảnh đất đầy nắng gió này.
“Mỗi lời nhắn chia sẻ, động viên của khán giả là một động lực giúp tôi vững bước hơn trên con đường mình đã chọn. Tôi sẽ sắp xếp thời gian, tiếp tục tìm hiểu, xây dựng video về những di tích lịch sử, địa danh độc đáo, đặc biệt chú trọng vào những nơi ít ai biết tại Quảng Trị. Rất mong qua sự đóng góp của mình, quê hương tôi sẽ ngày càng được biết đến nhiều hơn nữa”, chị Nhi bộc bạch.
Là người con của tỉnh Hưng Yên nhưng anh Đào Minh Tiến (SN 1995) lại dành một tình cảm đặc biệt cho mảnh đất Quảng Trị. Trăn trở với suy nghĩ làm thế nào giúp các bạn trẻ yêu hơn lịch sử của dân tộc, anh đã chọn nền tảng tiktok làm công cụ để tiếp cận gần hơn, nhanh hơn với đối tượng khán giả muốn hướng tới. Trong rất nhiều clip giới thiệu về các di tích lịch sử nổi tiếng trong cả nước, anh Tiến dành một phần riêng cho Quảng Trị, vùng đất để lại trong anh nhiều ấn tượng, tình cảm đặc biệt.

Anh Tiến chụp hình kỷ niệm với các em bé ở Quảng Trị - Ảnh: T.P
“Quảng Trị là nơi nhắc tôi nhớ rằng, hòa bình hôm nay được đánh đổi bởi máu xương của các thế hệ cha anh đi trước. Vậy nên, chúng ta cần phải sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh cao cả ấy; không ngừng nỗ lực sống và cống hiến, xây dựng đất nước ngày càng phát triển. Tính đến thời điểm hiện tại, tôi đã 3 lần đến Quảng Trị, sản xuất khoảng 12 clip giới thiệu với người xem về những địa danh, di tích lịch sử nơi đây như: Di tích Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Trường Bồ Đề, Thành Cổ Quảng Trị...”, anh Tiến kể.
Theo nhà sử học Dương Trung Quốc, khi nói về lịch sử, nhiều người thường nghĩ đến các bộ sách dày dặn của Nhà nước, quốc sử hay của các nhà sử học, rộng rãi hơn là sách giáo khoa cho học sinh. Cách truyền bá kiến thức đó thường một chiều, buộc người đọc phải nhớ. Điều này khiến môn Lịch sử trở nên xơ cứng và không hấp dẫn. Việc các bạn trẻ quan tâm đến lịch sử từ những video trên mạng xã hội nằm trong xu thế chung của phát triển công nghệ, giúp mở ra không gian tri thức rộng rãi và có hiệu quả. Cách truyền đạt lịch sử qua con mắt của các bạn trẻ rất gần gũi, ngôn ngữ thể hiện hiện đại, phù hợp với lứa tuổi, nên tính hiệu quả rất cao.
Không chỉ dừng lại ở các video sáng tạo thủ công, sự phát triển của kỷ nguyên số còn giúp lịch sử ghi dấu sâu hơn với người trẻ nhờ sự hỗ trợ từ các công nghệ hiện đại. Điển hình như “EZ Sử”, kênh youtube chuyên tổng hợp những kiến thức lịch sử Việt Nam thu hút hơn 605 nghìn lượt đăng ký với hàng chục triệu lượt xem. Bằng phương thức đồ họa chuyển động chuyên nghiệp, kịch bản chặt chẽ cùng giọng đọc truyền cảm, “EZ Sử” đã biến những kiến thức lịch sử thành những thước phim hấp dẫn.
Dưới mỗi video, hàng ngàn bạn trẻ đã để lại những bình luận xúc động, bày tỏ sự biết ơn khi được tiếp cận lịch sử bằng một ngôn ngữ thị giác đầy gần gũi và tự hào. Đặc biệt, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo nên một bước ngoặt mới. Video “Bản tin chiến thắng” do nhóm chuyên gia, tác giả trẻ nổi tiếng ứng dụng công nghệ phục dựng ảnh là một minh chứng đầy xúc động. Từ những bức ảnh tĩnh, AI đã tạo nên những chuyển động chân thực, giúp người xem như được sống lại trong không khí sục sôi của đại thắng mùa Xuân năm 1975.
Có thể thấy, kỷ nguyên số đã thành công khi gỡ "cái mác" khô khan của lịch sử. Những người trẻ hôm nay không chỉ đơn thuần là người yêu lịch sử mà còn góp phần lan tỏa lịch sử bằng công nghệ, từ đó khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Khi được đánh thức bởi sức sáng tạo và lòng nhiệt huyết, lịch sử sẽ mãi là một thực thể sống động, là điểm tựa tinh thần vững chãi để chúng ta tự tin viết tiếp những trang sử mới cho tương lai.











