4 bài toán cốt lõi doanh nghiệp cần giải quyết để tạo sức bật tăng trưởng

GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME) phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026, GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME), nhận định AI và thương mại điện tử đang mở ra dư địa phát triển mới cho cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, chỉ đưa công nghệ vào hoạt động sản xuất, kinh doanh chưa đủ để tạo nên một bước chuyển về năng suất và doanh thu. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp phải xác định đúng vấn đề cần giải quyết, chuẩn bị năng lực quản trị và kết nối được các yếu tố cần thiết cho tăng trưởng.

Theo ông Mạc Quốc Anh, mục tiêu tăng trưởng cao chỉ có thể trở thành hiện thực khi doanh nghiệp đồng thời tháo gỡ bốn bài toán gồm: chính sách, công nghệ, nguồn lực và thị trường.

Biến chính sách thành nguồn lực phát triển

Bài toán đầu tiên không nằm ở việc doanh nghiệp có bao nhiêu chính sách hỗ trợ, mà là khả năng tiếp cận và đưa những chính sách đó vào thực tiễn hoạt động.

Trong nhiều trường hợp, các cơ chế hỗ trợ đã được ban hành nhưng doanh nghiệp chưa nắm rõ điều kiện, thủ tục hoặc chưa đủ năng lực chuẩn bị hồ sơ để thụ hưởng. Khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn vì thế vẫn còn khá lớn.

Theo GS.TS. Mạc Quốc Anh, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận, từ tâm lý chờ đợi hỗ trợ sang chủ động tìm hiểu, đánh giá và lựa chọn những chính sách phù hợp với chiến lược phát triển của mình.

Một chính sách chỉ phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành máy móc, công nghệ, nguồn vốn, nhân lực hoặc cơ hội thị trường cụ thể. Nếu doanh nghiệp không đủ khả năng hấp thụ, chính sách dù đúng và trúng cũng khó tạo ra tác động đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

“Chính sách chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi doanh nghiệp hiểu đúng, tiếp cận thuận lợi và chuyển hóa được thành năng lực sản xuất, kinh doanh cụ thể”, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.

Do đó, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, các cơ quan quản lý và tổ chức hỗ trợ cần tăng cường tư vấn, hướng dẫn và giải đáp trực tiếp, giúp doanh nghiệp rút ngắn quá trình từ tiếp cận thông tin đến triển khai trong thực tế.

Công nghệ phải giải được bài toán kinh doanh

Bài toán thứ hai là lựa chọn và ứng dụng công nghệ theo nhu cầu thực tế, thay vì chạy theo xu hướng.

AI, tự động hóa, thanh toán số hay thương mại điện tử đều có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng tốc độ xử lý và mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng. Tuy nhiên, hiệu quả không đến từ việc sở hữu công nghệ hiện đại, mà phụ thuộc vào cách doanh nghiệp sử dụng công nghệ để giải quyết những điểm yếu trong vận hành.

Theo GS.TS. Mạc Quốc Anh, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số phải được nhìn nhận như công cụ trực tiếp nâng cao năng suất, không phải một khẩu hiệu hay phong trào mang tính hình thức.

Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, bài toán quan trọng là lựa chọn giải pháp có chi phí phù hợp, dễ triển khai và có khả năng đo lường kết quả. Mỗi khoản đầu tư công nghệ cần được đặt trong mối tương quan với doanh thu, chi phí, năng suất lao động và khả năng cạnh tranh.

Doanh nghiệp cần xác định rõ ứng dụng AI vào khâu nào, thương mại điện tử giúp tiếp cận thêm bao nhiêu khách hàng, phần mềm quản trị tiết kiệm được bao nhiêu thời gian và tự động hóa có thể giảm những chi phí nào.

Nếu không trả lời được những câu hỏi đó, đầu tư công nghệ có thể trở thành một khoản chi phí mới, thay vì động lực tăng trưởng.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, việc số hóa hoạt động cũng phải gắn với bảo vệ dữ liệu, bảo mật thông tin khách hàng và kiểm soát rủi ro trong quá trình vận hành.

Mở rộng khái niệm nguồn lực cho doanh nghiệp

Một trong những hạn chế thường gặp của doanh nghiệp nhỏ và vừa là coi vốn tín dụng là nguồn lực quan trọng nhất. Trong khi đó, tăng trưởng trong môi trường kinh doanh mới đòi hỏi một hệ sinh thái nguồn lực rộng hơn nhiều.

Theo ông Mạc Quốc Anh, nguồn lực cho doanh nghiệp còn bao gồm công nghệ, dữ liệu, nhân lực, chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, tập đoàn dẫn dắt, mạng lưới đối tác và hệ thống phân phối.

Mỗi doanh nghiệp có một điểm nghẽn khác nhau. Có đơn vị cần vốn để mở rộng nhà xưởng, nhưng cũng có doanh nghiệp cần công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm, cần chuyên gia để tái cấu trúc quản trị hoặc cần đối tác để tham gia chuỗi cung ứng.

4 bài toán cốt lõi doanh nghiệp cần giải quyết để tạo sức bật tăng trưởng. Ảnh: AI tạo

Vì vậy, vấn đề không chỉ là tìm kiếm thêm nguồn lực, mà phải xác định đúng loại nguồn lực đang thiếu và kết nối với đúng chủ thể có khả năng đáp ứng.

Diễn đàn Kinh tế Thủ đô được định hướng trở thành không gian kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp với ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp công nghệ, tập đoàn lớn, chuyên gia và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo.

Thông qua đó, doanh nghiệp có thể giới thiệu năng lực, trình bày nhu cầu và tìm kiếm cơ hội hợp tác cụ thể, thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động trao đổi thông tin.

Khi được đặt trong một hệ sinh thái liên kết, doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, tiêu chuẩn quản trị và mạng lưới thị trường mà bản thân khó có thể tự xây dựng trong thời gian ngắn.

Đưa thị trường trở thành điểm xuất phát

Thị trường thường được xem là khâu cuối cùng sau quá trình sản xuất. Tuy nhiên, theo cách tiếp cận được GS.TS. Mạc Quốc Anh đưa ra, nhu cầu của thị trường cần trở thành căn cứ ngay từ khi doanh nghiệp xây dựng sản phẩm và lựa chọn công nghệ.

Sản phẩm có chất lượng nhưng không phù hợp với nhu cầu khách hàng sẽ khó tạo ra doanh thu. Một dây chuyền hiện đại nhưng không gắn với đơn hàng cũng chưa thể mang lại hiệu quả kinh tế.

Bởi vậy, mọi hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, từ vốn, công nghệ đến đào tạo nhân lực, cuối cùng đều phải hướng tới mục tiêu giúp sản phẩm tiếp cận được khách hàng và tạo ra dòng tiền.

Thương mại điện tử đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp vượt qua giới hạn địa lý, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và thử nghiệm những thị trường mới với chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, để tận dụng được kênh này, doanh nghiệp cần chuẩn hóa sản phẩm, dữ liệu, quy trình giao nhận và dịch vụ sau bán hàng.

Cùng với thương mại điện tử, hệ thống logistics, các mạng lưới phân phối, hoạt động xuất khẩu và nhu cầu đặt hàng của những tập đoàn lớn cũng cần được kết nối đồng bộ.

Theo ông Mạc Quốc Anh, sản phẩm tốt nhưng không đến được thị trường thì chưa thể tạo ra tăng trưởng; công nghệ tiên tiến nhưng không gắn với khách hàng, đơn hàng và dòng tiền cũng chưa mang lại giá trị thực chất.

Đo hiệu quả bằng kết quả doanh nghiệp nhận được

Một điểm đáng chú ý tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026 là Ban Tổ chức không đặt mục tiêu dừng lại sau những phiên tham luận và trao đổi tại hội trường.

Diễn đàn hướng tới việc lập danh sách cụ thể những doanh nghiệp cần hỗ trợ, tổ chức các hoạt động kết nối vốn, công nghệ và thị trường, thúc đẩy thỏa thuận hợp tác và theo dõi kết quả sau 30, 60 và 100 ngày.

Mỗi doanh nghiệp tham dự được kỳ vọng sẽ nhận được ít nhất một giá trị có thể đưa vào thực tiễn, như một thông tin chính sách hữu ích, một giải pháp công nghệ phù hợp, một đầu mối tài chính, một đối tác phân phối hoặc cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.

Đây cũng là cách chuyển hoạt động hỗ trợ từ những cam kết mang tính định hướng sang kết quả có thể kiểm chứng và đo lường.

GS.TS. Mạc Quốc Anh cho rằng tăng trưởng hai con số không thể chỉ trông chờ vào trợ lực từ bên ngoài. Chính doanh nghiệp phải chủ động đổi mới mô hình kinh doanh, chuẩn hóa quản trị, minh bạch tài chính, nâng cao chất lượng nhân lực và xây dựng năng lực tham gia chuỗi giá trị.

Bốn bài toán về chính sách, công nghệ, nguồn lực và thị trường không tồn tại riêng lẻ. Công nghệ sẽ khó phát huy hiệu quả nếu doanh nghiệp thiếu vốn và nhân lực; nguồn lực sẽ bị lãng phí nếu sản phẩm không có thị trường; còn chính sách khó tạo tác động nếu doanh nghiệp không đủ năng lực tiếp nhận.

Vì vậy, lời giải cho tăng trưởng không nằm ở một giải pháp đơn lẻ, mà ở khả năng doanh nghiệp kết nối và vận hành đồng bộ cả bốn yếu tố.

Với tinh thần “chính sách mở đường - AI tạo năng suất - thương mại điện tử mở rộng thị trường - nguồn lực tạo sức bật”, HANOISME kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối giữa chính quyền, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, đơn vị công nghệ, viện nghiên cứu và các đối tác thị trường, qua đó tạo thêm động lực phát triển cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa của Thủ đô.