AI làm nhiều lao động mất việc

Làn sóng sa thải lao động tiếp tục diễn ra trên thế giới trong thời gian gần đây. Mới đây, tập đoàn Microsoft cho biết đang đề xuất với khoảng 60.000 nhân viên nghỉ việc tự nguyện kèm trợ cấp, tương đương hơn 25% nhân lực toàn cầu.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh gã khổng lồ công nghệ này muốn giảm chi phí và tập trung cho các khoản đầu tư khổng lồ vào AI. Thay vì bị sa thải trực tiếp, chương trình của Microsoft sẽ dành cho các nhân viên tự nguyện nghỉ việc, để nhận được sự hỗ trợ tài chính từ tập đoàn.

Microsoft liên tiếp thực hiện đợt cắt giảm nhân sự gần đây. Ảnh: AI

Đây không phải lần đầu Microsoft sử dụng chương trình nghỉ việc tự nguyện. Hồi đầu năm nay, công ty từng đưa ra đề nghị tương tự với khoảng 7% lực lượng lao động tại Mỹ. Và tháng 7 năm nay, “gã khổng lồ” công nghệ này cũng thông báo cắt giảm 4.800 việc làm, tương đương khoảng 2,1% nhân sự toàn cầu.

Không riêng Microsoft, những “gã khổng lồ” công nghệ khác như Meta cũng đã thông báo cắt giảm 10% nhân lực vào tháng 8, tương đương khoảng 8.000 người. Mục đích là tăng hiệu suất và tiết kiệm chi phí để bù đắp cho các khoản đầu tư khổng lồ vào AI.

Trong khi đó, Amazon cũng liên tục công bố kế hoạch thu hẹp quy mô nhân sự trong những năm tới, với lý do tự động hóa và các sáng kiến AI nội bộ sẽ thay thế bớt công việc thủ công.

Theo thống kê trên trang Layoffs.fyi, các công ty công nghệ đã công bố cắt giảm hơn 135.000 nhân viên trong năm nay. Trong khi đó, Business Insider cũng ghi  nhận từ đầu năm, gần 20 doanh nghiệp (đã bao gồm các hãng công nghệ) tuyên bố cắt giảm nhân sự với các lý do liên quan đến AI.

Với Microsoft, chương trình nghỉ việc tự nguyện lần này diễn ra trong bối cảnh công ty đang chi hàng trăm tỉ USD cho chip và các trung tâm dữ liệu AI, nhằm tăng cường tài chính cho các khoản đầu tư khổng lồ vào AI. Microsoft cũng trở thành cái tên mới nhất gia nhập xu hướng này.

Giờ đây, một thực tế cho thấy nhiều tập đoàn công nghệ lớn đang chạy đua trong cuộc cạnh tranh vừa tái cơ cấu, vừa đầu tư và vừa dò tìm mô hình nhân sự phù hợp cho kỷ nguyên AI.

Nguyên nhân dẫn đến việc các công ty công nghệ thường xuyên chọn cắt giảm nhân sự một phần là từ “cú hích” quy mô đầu tư vào hạ tầng AI đang vượt xa mọi dự báo trước đây. Tuy nhiên, nhiều tập đoàn sẵn sàng đổ nguồn lực khổng lồ vào AI, nhưng lợi ích về năng suất vẫn chưa được ghi nhận rõ ràng.

Nhiều doanh nghiệp chấp nhận đánh đổi, hoặc chấp nhận nhiều rủi ro đầu tư cho AI qua những đợt sa thải hàng loạt nhân sự. Một số thậm chí chi mạnh tay để vượt lên dẫn trước trong cuộc đua này. Google, Meta, Amazon và Microsoft được dự báo đầu tư tổng cộng 674 tỉ USD năm nay, cao hơn gấp đôi so với 2 năm trước.

Trong vòng xoáy của AI, những “gã khổng lồ” công nghệ đang chi hàng trăm tỉ USD vào việc xây dựng trung tâm dữ liệu, phát triển chip AI và mở rộng cơ sở hạ tầng điện toán để chạy đua trong cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo.

Theo một số nhà quan sát, kể cả những “gã khổng lồ” công nghệ đang có doanh thu và lợi nhuận khủng, những con số đầu tư cho AI cũng mang đến nhiều lo ngại. Thống kê cũng cho thấy khoản nợ của một số hãng công nghệ lớn đã bắt đầu tăng nhanh hơn.

Trước bài toán “sa thải nhân sự” để đầu tư AI, các tập đoàn công nghệ đang đứng trước một nghịch lý: Vừa cắt giảm hàng nghìn việc làm để tối ưu chi phí, vừa tăng cường trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.

Đây không đơn thuần là sự dịch chuyển nguồn vốn, mà còn phản ánh quá trình tái cấu trúc sâu rộng của ngành công nghệ, khi doanh nghiệp ưu tiên tự động hóa, nâng cao năng suất và tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu khoản đầu tư khổng lồ vào AI có thực sự tạo ra giá trị kinh tế tương xứng?

Khi các tập đoàn công nghệ tiếp tục đổ tiền vào cuộc đua trí tuệ nhân tạo, ranh giới giữa đổi mới công nghệ và tối ưu hóa chi phí ngày càng trở nên mong manh. AI có thể mở ra những cơ hội tăng trưởng chưa từng có, nhưng cũng đặt ra bài toán về hiệu quả đầu tư, tính bền vững của mô hình kinh doanh và tương lai của thị trường lao động.

Ở một góc độ nào đó, theo các chuyên gia, AI đang thay đổi cách các doanh nghiệp vận hành, nhưng giá trị lớn nhất nằm ở sự phối hợp giữa con người và AI, thay vì cố gắng thay thế hoàn toàn sức lao động của con người.

Cuối cùng, thành công trong việc ứng dụng AI không chỉ được quyết định bởi mức độ đầu tư của doanh nghiệp, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa công nghệ này thành giá trị thực tiễn, mang lại hiệu quả lâu dài và phát triển bền vững.