AI mở cửa toàn cầu, doanh nghiệp Việt không thể đứng yên

AI mở đường cho doanh nghiệp Việt vươn ra thị trường toàn cầu - Ảnh minh họa

AI biến xúc tiến thương mại thành hoạt động liên tục

Trong bối cảnh thương mại số phát triển mạnh, nhu cầu duy trì hiện diện liên tục, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường toàn cầu đang thúc đẩy doanh nghiệp chuyển dịch sang các nền tảng số, đồng thời tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xúc tiến thương mại.

Theo ông Trần Văn Chính, Chủ tịch Công ty cổ phần Công nghệ Arobid, chuyển đổi số đang làm thay đổi cách đánh giá hiệu quả xúc tiến thương mại, từ việc đo lường số lượng sự kiện hay lượt tham dự sang tập trung vào những kết quả cụ thể.

Các chỉ số quan trọng có thể bao gồm số kết nối thực tế, lượng đối tác tiềm năng, cơ hội kinh doanh, thị trường mới tiếp cận và giá trị giao dịch phát sinh. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp nhìn rõ hơn hiệu quả của từng hoạt động xúc tiến, đồng thời tối ưu nguồn lực đầu tư.

Quy trình xúc tiến thương mại trên môi trường số có thể bắt đầu từ việc doanh nghiệp số hóa hồ sơ năng lực, danh mục sản phẩm và gian hàng. Nền tảng sau đó thu thập dữ liệu về nhu cầu thị trường, hành vi tìm kiếm và mối quan tâm của các nhà mua hàng.

Trên cơ sở dữ liệu này, AI có thể phân tích và gợi ý những đối tác có mức độ phù hợp cao theo các tiêu chí được thiết lập, thay vì để doanh nghiệp tự tìm kiếm thủ công giữa một lượng thông tin khổng lồ.

Tuy nhiên, theo ông Chính, AI chỉ có thể phát huy hiệu quả khi dữ liệu đầu vào đủ chính xác và đáng tin cậy. Trong thương mại quốc tế, thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm, nguồn gốc và tiêu chuẩn hàng hóa có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng niềm tin và giảm rủi ro giao dịch.

Các tiêu chuẩn quốc tế như định danh GS1, hộ chiếu số của sản phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc có thể giúp dữ liệu được chuẩn hóa, minh bạch hơn. Khi dữ liệu được xác thực, AI có cơ sở tốt hơn để phân tích nhu cầu, nhận diện thị trường và tìm kiếm những kết nối phù hợp.

Ngược lại, dữ liệu thiếu chính xác có thể dẫn tới việc ghép nối sai đối tác, làm giảm hiệu quả của cả hệ thống. Vì vậy, xây dựng dữ liệu tin cậy đang trở thành một phần quan trọng của hạ tầng xúc tiến thương mại số, bên cạnh đầu tư vào công nghệ AI.

Ông Chính cho rằng, nếu được triển khai hiệu quả, AI và chuyển đổi số không chỉ giúp doanh nghiệp tìm kiếm khách hàng nhanh hơn mà còn thay đổi căn bản cách thức tổ chức xúc tiến thương mại. Thay vì phụ thuộc vào những sự kiện diễn ra trong vài ngày, doanh nghiệp có thể duy trì hiện diện liên tục, tiếp cận đối tác trên nhiều thị trường và đánh giá hiệu quả bằng những kết quả cụ thể.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhóm thường hạn chế về nhân lực, chi phí và khả năng tiếp cận các thị trường quốc tế. Khi công nghệ có thể đảm nhiệm một phần công việc phân tích dữ liệu, nhận diện nhu cầu và tìm kiếm đối tác, chi phí gia nhập thị trường có thể được giảm xuống.

Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn năng lực cốt lõi của doanh nghiệp. Chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, năng lực giao hàng, uy tín và thương hiệu vẫn là những yếu tố quyết định khả năng chuyển một kết nối trên môi trường số thành giao dịch thực tế.

Xóa khoảng cách địa lý, thu hẹp khoảng cách năng lực

Theo ông Bùi Quang Cường, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), thương mại điện tử đang xóa nhòa ranh giới địa lý, mở ra cơ hội để sản phẩm được sản xuất tại những vùng quê Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu.

Đặc biệt, thương mại điện tử xuyên biên giới giúp doanh nghiệp đưa nhiều nhóm sản phẩm ra nước ngoài, từ hàng thủ công mỹ nghệ đến các sản phẩm có giá trị cao, mà không phải trải qua quá nhiều khâu trung gian như trước.

Theo ông Cường, xu hướng này còn tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam giảm phụ thuộc vào mô hình OEM (gia công). Thay vì chủ yếu sản xuất cho đối tác nước ngoài và để phần lớn giá trị gia tăng thuộc về các thương hiệu quốc tế, doanh nghiệp Việt có thể từng bước xây dựng thương hiệu riêng và bán trực tiếp ra thế giới.

“Với sự phát triển của thương mại điện tử, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ tạo ra sản phẩm ‘Made in Vietnam’ mà còn có thể xây dựng thương hiệu Việt Nam và bán ra thế giới”, ông Cường nói.

Tuy nhiên, cơ hội mở rộng thị trường cũng đồng nghĩa cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Người tiêu dùng Việt Nam hiện có thể lên Shopee, TikTok, Lazada để mua hàng từ các cửa hàng nước ngoài và nhận hàng chỉ trong 2-3 ngày.

Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam không thể cho rằng mình còn nhỏ và chưa cần vươn ra thị trường quốc tế. Khi doanh nghiệp đứng yên, đối thủ nước ngoài vẫn có thể tiếp cận trực tiếp thị trường trong nước.

“Cơ hội là chúng ta có thể cạnh tranh toàn cầu nhưng cũng là thách thức khi chúng ta bị cạnh tranh toàn cầu”, ông Cường nhận định.

Theo ông Cường, khoảng cách địa lý đang dần biến mất nhưng khoảng cách về năng lực lại trở nên rõ nét hơn. Tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử của Việt Nam thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á, song đã bắt đầu chậm lại trong 2 năm trở lại đây.

Đáng chú ý, trong khoảng 3 năm qua, số lượng nhà bán hàng trên các nền tảng giảm dần, trong khi doanh số vẫn tăng cao và ngày càng tập trung vào những nhà bán hàng lớn, có kinh nghiệm và khả năng đầu tư.

“Dư địa và doanh số dành cho những nhà bán hàng lớn, biết cách đầu tư, có kinh nghiệm ngày càng tăng. Nhưng những nhà bán hàng nhỏ lẻ có doanh số giảm dần, thậm chí không có đơn hàng, dẫn đến phải rời bỏ thị trường”, ông Cường cho biết.

AI đang được xem là công cụ giúp doanh nghiệp nhỏ thu hẹp khoảng cách năng lực, tối ưu vận hành và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Ông Bùi Quang Cường dẫn lại trao đổi với Giám đốc Facebook tại Việt Nam năm 2015, cho biết Việt Nam khi đó đã nằm trong nhóm 10 quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới nếu tính theo hoạt động đưa hàng hóa qua biên giới. Nhiều người Việt đã bán hàng từ Việt Nam sang Mỹ và châu Âu với quy mô lớn, có người chi vài tỷ đồng mỗi ngày cho quảng cáo.

Thực tế cho thấy Việt Nam có năng lực số đáng kể, là lợi thế để doanh nghiệp tận dụng thương mại điện tử. Ông Cường đề xuất Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp thử nghiệm, ưu đãi xuất khẩu qua thương mại điện tử và xây dựng chiến lược quốc gia, tạo động lực tăng trưởng mới.