Âm nhạc giao hưởng tại Hà Nội: Bước chuyển chuyên nghiệp trong dòng chảy văn hóa

Điều này không chỉ phản ánh sức sống của âm nhạc cổ điển Việt Nam, mà còn cho thấy nỗ lực triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về Phát triển văn hóa Việt Nam.

Các nghệ sĩ Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội biểu diễn.

Dấu ấn đẳng cấp trên sân khấu Thủ đô

Đời sống nghệ thuật Hà Nội đang chứng kiến một giai đoạn sôi động của âm nhạc giao hưởng, với liên tiếp các chương trình quy mô lớn, đầu tư bài bản, có sự tham gia của các nghệ sĩ trong nước và quốc tế, cùng cách dàn dựng chuyên nghiệp, thu hút đông đảo công chúng.

Một trong những sự kiện nổi bật là đêm trình diễn vở ballet “Kẹp hạt dẻ” vào ngày 25-3 tại Nhà hát Hồ Gươm. Sự kết hợp giữa các nghệ sĩ của Russian State Ballet (Nga), Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội và Dàn hợp xướng Gió Xanh, dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Trần Nhật Minh, đã mang đến một đêm diễn thăng hoa.

Trước đó, chương trình hòa nhạc “Hungary - Vietnam: A Symphonic Dialogue” cũng để lại dấu ấn sâu đậm. Với sự góp mặt của giọng ca soprano Dalma Sule, nghệ sĩ opera gốc Việt Ninh Đức Hoàng Long, nghệ sĩ dương cầm Laszlo Varadi cùng Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời, chương trình đã tạo nên một cuộc đối thoại tinh tế giữa hai nền văn hóa Việt Nam - Hungary.

Song song với những chương trình hợp tác quốc tế, các dàn nhạc trong nước cũng thể hiện sự chủ động trong việc xây dựng mùa diễn bài bản.

Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam công bố chuỗi 10 chương trình hòa nhạc cho mùa diễn 2026-2027, trong đó, tập trung trình diễn tác phẩm của những tên tuổi lớn như Haydn, Tchaikovsky, Rachmaninov, Dvorak hay Mahler để khán giả Thủ đô tiếp cận các giá trị kinh điển của âm nhạc thế giới.

Đặc biệt, sự ra đời của Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội mới đây với chương trình ra mắt “Thanh âm dưới ánh mặt trời” tối 23-3 tại Nhà hát Hồ Gươm, quy tụ khoảng 200 nghệ sĩ, tạo nên một không gian âm nhạc quy mô, kết nối giữa chính luận, sử thi và hiện đại. Đây là dấu mốc quan trọng, góp phần làm phong phú thêm đời sống giao hưởng Việt Nam.

Hướng tới hệ sinh thái giao hưởng chuyên nghiệp

Những dấu ấn trên cho thấy, âm nhạc giao hưởng Việt Nam đang vận hành theo hướng chuyên nghiệp, có chiến lược và từng bước hội nhập mạnh mẽ.

Nhạc sĩ Đỗ Bảo, Giám đốc Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội cho biết, dàn nhạc mới ra đời không chỉ phục vụ bó hẹp mà hướng đến đại chúng, nên sẽ phát triển theo mô hình giao hưởng giao thoa. Trên nền tảng truyền thống, dàn nhạc mở rộng bằng cách kết hợp thêm nhạc cụ điện tử, giọng ca và các phương thức hòa âm hiện đại để âm nhạc giao hưởng trở nên gần gũi hơn với công chúng, đồng thời tạo ra những trải nghiệm mới mẻ.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hội Nhạc cổ điển Việt Nam nhận định, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về Phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành khẳng định vai trò nền tảng của văn hóa. Trong đó, âm nhạc, đặc biệt là âm nhạc hàn lâm chính là một trong những hình thức tinh tế nhất để văn hóa cất tiếng nói của riêng mình. Âm nhạc không cần biên giới, không cần lời giải thích, nhưng có khả năng chạm đến nơi sâu thẳm của tâm hồn. Ở đó, những giá trị như hòa hợp, kỷ luật, sáng tạo, nhân văn và khát vọng vươn tới cái đẹp được truyền tải một cách lặng lẽ và bền bỉ.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Thân, Việt Nam và tâm điểm là Hà Nội cần hướng tới xây dựng một hệ sinh thái nhạc giao hưởng, hàn lâm hiện đại, với các yếu tố nghệ sĩ, dàn nhạc, không gian biểu diễn và công chúng cùng phát triển. Việc hình thành hệ sinh thái ấy đòi hỏi sự đồng bộ từ đào tạo, sáng tạo đến tổ chức biểu diễn. Khi các chương trình được xây dựng bài bản, có định hướng nghệ thuật, công chúng sẽ dần hình thành thói quen thưởng thức, từ đó tạo nên thị trường ổn định cho âm nhạc giao hưởng.

Việc đầu tư thực hiện các chương trình âm nhạc giao hưởng chất lượng cao, có sự kết hợp yếu tố trong và ngoài nước là hướng đi nhằm góp phần nâng cao đời sống tinh thần nhân dân, quảng bá hình ảnh đất nước, thúc đẩy giao lưu văn hóa, đóng góp vào tăng trưởng công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo, xây dựng đất nước và Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”.