B-1B đứng trước 'tuổi già': Mỹ đưa những oanh tạc cơ này vào nghĩa địa máy bay

Ngày 22/4/2026, một oanh tạc cơ B-1B Lancer cất cánh từ căn cứ không quân Tinker, bang Oklahoma, sau gần 2 năm trải qua quá trình phục hồi và bảo dưỡng cấp depot.

Điều đặc biệt là trước đó chiếc máy bay này từng nằm trong khu vực lưu trữ Type 2000 tại căn cứ không quân Davis-Monthan, Arizona, nơi thường được gọi là “nghĩa địa máy bay” của Mỹ.

Sự trở lại này đặc biệt bởi nó diễn ra sau một giai đoạn Không quân Mỹ từng tính toán cắt giảm đáng kể đội oanh tạc cơ B-1B. Tháng 2/2021, Bộ Tư lệnh Không quân Đánh bom Toàn cầu Mỹ thông báo sẽ loại biên 17 chiếc B-1B trong tổng số 62 máy bay khi đó.

Quyết định được đưa ra nhằm tập trung nhân lực và nguồn lực bảo dưỡng vào những máy bay còn khả năng khai thác tốt hơn, đồng thời chuẩn bị cho thế hệ oanh tạc cơ tàng hình B-21 Raider.

Nguyên nhân quan trọng nằm ở tuổi đời và cường độ hoạt động. Sau hơn 20 năm liên tục thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu và hỗ trợ tác chiến, kết cấu khung thân của oanh tạc cơ B-1B chịu mức hao mòn lớn.

Không quân Mỹ cho biết một số máy bay trong tình trạng xuống cấp cần từ 10 đến 30 triệu USD mỗi chiếc để đưa trở lại trạng thái khai thác bình thường trong ngắn hạn.

Đây không đơn thuần là vấn đề sửa chữa thông thường. Oanh tạc cơ B-1B được thiết kế cho các nhiệm vụ tốc độ cao và bay thấp, trong khi những năm tháng tác chiến tại Afghanistan và Iraq khiến đội máy bay phải hoạt động với cường độ rất lớn.

Vì vậy, Không quân Mỹ lựa chọn loại bỏ những chiếc có thời gian sử dụng hữu ích còn lại thấp nhất, thay vì tiếp tục đổ nguồn lực lớn vào toàn bộ đội máy bay.

Đến tháng 9/2021, quá trình loại biên 17 oanh tạc cơ B-1B hoàn tất. 45 chiếc còn lại được duy trì trong lực lượng.

Trong số 17 chiếc bị loại, 13 chiếc được đưa tới Davis-Monthan để lưu trữ, 4 chiếc được giữ trong tình trạng có thể khôi phục theo chế độ Type 2000. Một số máy bay khác được chuyển tới các cơ sở nghiên cứu, thử nghiệm hoặc trưng bày.

Cùng thời gian đó, B-21 Raider đang trở thành nền tảng tương lai của lực lượng oanh tạc cơ Mỹ. Kế hoạch dài hạn là chuyển từ đội hình gồm B-52H, B-1B và B-2 sang lực lượng chủ lực gồm B-52H được hiện đại hóa và B-21.

Nhưng câu chuyện năm 2026 cho thấy “nghĩa địa máy bay” chưa hẳn là điểm kết thúc đối với một oanh tạc cơ B-1B.

Chiếc máy bay trở lại bầu trời sau gần 2 năm phục hồi cho thấy những khung thân từng bị loại khỏi hoạt động vẫn có thể được xem xét tái sinh khi nhu cầu và nguồn lực thay đổi.

Đó cũng là nghịch lý của B-1B. Một thiết kế đã hơn 40 năm tuổi đang bước vào giai đoạn cuối của vòng đời, nhưng khả năng mang lượng lớn vũ khí, tốc độ cao và tầm hoạt động xa vẫn khiến Mỹ chưa thể đơn giản bỏ qua nó.

Và trong khi B-21 đang mở ra chương mới, những chiếc B-1B còn lại vẫn tiếp tục đảm nhiệm phần việc của mình cho đến khi thế hệ mới đủ khả năng thay thế.