Bác sĩ tư vấn mùa cúm nên ăn gì, uống gì?

Vậy người bệnh nên ăn gì, uống gì và cần lưu ý những gì khi chăm sóc tại nhà? Đây là những băn khoăn thường gặp mỗi mùa cúm. Hiểu đúng về dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe sẽ giúp người bệnh tránh những kiêng khem không cần thiết, lựa chọn biện pháp chăm sóc an toàn và nhận biết khi nào cần đến cơ sở y tế. BS.CKI Phùng Quang Duy, chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ tư vấn giúp bạn đọc về vấn đề này.

Cúm mùa do virus cúm, chủ yếu thuộc type A và B, gây ra. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, chảy nước mũi, đau nhức cơ thể và mệt mỏi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phần lớn người bệnh hồi phục sau khoảng một tuần, tuy nhiên, ho có thể kéo dài từ hai tuần trở lên. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch và người mắc bệnh nền có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn.

1. Mắc cúm nên ăn gì, uống gì?

Uống đủ nước, đặc biệt khi sốt cao

Sốt, đổ mồ hôi, ăn uống kém hoặc nôn ói có thể làm tăng nguy cơ mất nước. Người bệnh nên uống nước thường xuyên, có thể lựa chọn nước lọc, canh, súp, sữa hoặc nước trái cây tùy khả năng dung nạp.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), người mắc cúm cần uống đủ nước để phòng mất nước. Nước tiểu có màu vàng nhạt là một dấu hiệu tham khảo cho thấy cơ thể được cung cấp đủ dịch.

Dung dịch bù nước và điện giải đường uống như Oresol có thể được sử dụng khi người bệnh có nguy cơ mất nước, đặc biệt trong trường hợp nôn ói hoặc tiêu chảy. Cần pha đúng hướng dẫn trên bao bì, không tự ý thay đổi tỷ lệ pha. Người mắc bệnh tim, thận hoặc phải hạn chế lượng dịch cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ.

Ăn mềm, đủ chất khi đau họng và chán ăn

Khi mệt mỏi, đau họng hoặc nuốt đau, người bệnh nên chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên những món mềm, dễ nuốt như cháo thịt, cháo gà, súp, trứng hấp, cá nấu mềm, đậu phụ và canh rau.

Không nên chỉ ăn cháo trắng kéo dài vì có thể không cung cấp đủ năng lượng và chất đạm. Thịt, cá, trứng, sữa và các loại đậu giúp bổ sung protein cần thiết để duy trì thể trạng trong thời gian hồi phục.

Người mắc cúm không cần kiêng thịt gà hay trứng nếu không bị dị ứng hoặc có chống chỉ định riêng. Đây đều là những thực phẩm có thể cung cấp chất đạm và các dưỡng chất cần thiết cho cơ thể.

Đối với trẻ nhỏ, cần tiếp tục cho trẻ bú mẹ hoặc sử dụng sữa công thức phù hợp với độ tuổi. Không nên ép trẻ ăn khi đang mệt, nhưng cần theo dõi lượng dịch trẻ uống, lượng nước tiểu và các dấu hiệu mất nước.

Khi mệt mỏi, đau họng hoặc nuốt đau, người bệnh nên chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên những món mềm, dễ nuốt như cháo thịt, cháo gà. Ảnh: DT

Bổ sung rau xanh và trái cây đa dạng

Rau cải, rau ngót, bông cải xanh, cà rốt, bí đỏ cùng các loại trái cây như cam, quýt, bưởi, ổi và đu đủ là những lựa chọn phù hợp.

Những thực phẩm này cung cấp vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ thể, bao gồm hệ miễn dịch. Vitamin C có vai trò quan trọng đối với sức khỏe, nhưng ăn thật nhiều trái cây giàu vitamin C hoặc tự ý uống vitamin C liều cao không đồng nghĩa với việc sẽ khỏi cúm nhanh hơn.

Điều quan trọng là duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ năng lượng và chất đạm, thay vì phụ thuộc vào một loại thực phẩm hoặc tự ý sử dụng vitamin liều cao.

2. Chăm sóc đường hô hấp đúng cách

Khi nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi, người bệnh có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý 0,9% dạng nhỏ hoặc xịt phù hợp với độ tuổi để hỗ trợ làm sạch dịch tiết và giảm khó chịu. Đây là biện pháp chăm sóc triệu chứng, không có tác dụng tiêu diệt virus cúm.

Người lớn và trẻ lớn đã biết súc họng an toàn có thể súc họng bằng nước muối ấm để giảm cảm giác đau rát. Không tự ý sử dụng dung dịch sát khuẩn họng, đặc biệt ở trẻ em, khi chưa có hướng dẫn phù hợp.

Người bệnh nên nghỉ ngơi đầy đủ, giữ không gian sống thông thoáng và tránh khói thuốc. Không nên tự ý xông hơi bằng nước nóng hoặc trùm kín chăn để toát mồ hôi vì có thể gây bỏng, mất nước và khiến cơ thể mệt hơn.

3. Cách ly, phòng lây nhiễm cúm

Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người có triệu chứng nhiễm virus đường hô hấp nên ở nhà, hạn chế tiếp xúc với người khác cho đến khi các triệu chứng cải thiện và đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không sử dụng thuốc hạ sốt.

Khi trở lại các hoạt động thường ngày, người bệnh nên tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm trong 5 ngày tiếp theo, như đeo khẩu trang, vệ sinh tay, giữ khoảng cách phù hợp và bảo đảm không gian thông thoáng. Những biện pháp này đặc biệt quan trọng để bảo vệ người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có nguy cơ mắc bệnh nặng.

Người mắc cúm cần theo dõi diễn biến bệnh và đi khám khi sốt cao kéo dài, triệu chứng không cải thiện hoặc ngày càng nặng. Đặc biệt, cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện khó thở, đau ngực, lơ mơ, không uống được hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền nên được tư vấn y tế sớm khi có triệu chứng cúm.

Chế độ ăn đủ chất, uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý giúp cơ thể phục hồi tốt hơn khi mắc cúm. Tuy nhiên, dinh dưỡng và chăm sóc tại nhà không thay thế việc theo dõi diễn biến bệnh và điều trị theo chỉ định của nhân viên y tế.