Bộ Chính trị: Đến năm 2045, Việt Nam có ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế

Định hướng trên được nêu tại Nghị quyết 27 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành.

Một góc trung tâm TP.HCM.

Có cơ chế khuyến khích một số địa phương trở thành thành phố

Để phát huy hơn nữa tiềm năng, lợi thế của từng vùng, thúc đẩy liên kết, khai thác hiệu quả không gian phát triển mới của các địa phương và vùng sau sắp xếp đơn vị hành chính, Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng.

Đồng thời, cần chuyển từ chủ yếu dựa vào nguồn lực sẵn có sang kiến tạo, dẫn dắt, khơi thông và kích hoạt mọi nguồn lực; phát huy nội lực là cơ bản, chiến lược, lâu dài, quyết định, kết hợp hiệu quả với ngoại lực, bảo đảm phát triển nhanh, bền vững, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và có sức chống chịu cao.

Nghị quyết đặt mục tiêu tổng quát là tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển vùng đồng bộ với không gian phát triển quốc gia, trên cơ sở phát huy tối đa ưu điểm nổi trội, lợi thế cạnh tranh và bản sắc văn hóa của từng vùng, từng địa phương.

Tầm nhìn đến năm 2045, các vùng phát triển và vận hành theo phương thức của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế dữ liệu, kinh tế tuần hoàn; có kết cấu hạ tầng đồng bộ, thông minh, xanh, an toàn, có khả năng chống chịu cao, kết nối thông suốt.

Nghị quyết hướng tới xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa; quản trị xã hội trên nền tảng xã hội số hoàn chỉnh; môi trường sinh thái bền vững; quốc phòng, an ninh hiện đại, tự chủ, tự cường, vững mạnh. Người dân được hưởng thụ các dịch vụ xã hội chất lượng cao, góp phần xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao.

Để đạt được mục tiêu trên, một trong những nhiệm vụ được Bộ Chính trị đặt ra là phát triển hệ thống đô thị hiện đại và các cực tăng trưởng của vùng.

Theo đó, hệ thống đô thị được quy hoạch theo hướng phát triển các cực tăng trưởng, hành lang kinh tế - đô thị, các trung tâm kinh tế và các đô thị động lực có vai trò dẫn dắt, lan toả, phát triển trong vùng và giữa các vùng; phát triển các mô hình đô thị xanh, đô thị thông minh, đô thị nén; đồng bộ với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, không gian phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu phát triển bền vững và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bộ Chính trị yêu cầu đầu tư phát triển các cực tăng trưởng, các đô thị lớn để làm tốt vai trò hình thành, dẫn dắt, lan tỏa và phát triển các hành lang đô thị - công nghiệp - dịch vụ.

Theo định hướng của Bộ Chính trị, ưu tiên phát triển hai cực tăng trưởng lớn nhất đất nước là vùng đô thị Hà Nội và vùng đô thị TP.HCM; có cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển một số địa phương trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đóng vai trò là các cực tăng trưởng của vùng, kết nối nội vùng, liên vùng, khu vực và quốc tế.

“Phấn đấu đến năm 2045, xây dựng được ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế, giữ vai trò là đầu mối kết nối và phát triển với mạng lưới khu vực và quốc tế”, Nghị quyết nêu rõ.

Không tổ chức không gian phát triển theo địa giới hành chính

Về tổ chức không gian phát triển vùng, Bộ Chính trị yêu cầu chuyển từ việc tổ chức lại không gian phát triển theo địa giới hành chính tỉnh, thành phố sang phát triển theo chức năng, tiềm năng, lợi thế, điều kiện tài nguyên, môi trường và liên kết vùng, liên kết ngành, tiểu vùng và địa phương trong vùng theo chức năng đã được xác định trong quy hoạch.

Không gian phát triển kinh tế - xã hội của vùng được tổ chức theo hướng đa tầng, đa cực, liên kết đồng bộ đất liền, vùng biển, vùng trời, không gian ngầm, không gian số và các không gian phát triển mới.

Bộ Chính trị lưu ý hình thành và phát triển các hành lang kinh tế, kết nối hiệu quả các vùng động lực, cực tăng trưởng quốc gia nhằm khai thác hiệu quả không gian phát triển mới sau sắp xếp các đơn vị hành chính; đầu tư phát triển các hành lang kinh tế để tối ưu hoá không gian phát triển, tạo thành các trục kết nối giao thông và không gian kinh tế xuyên suốt, kết nối các trung tâm kinh tế, đô thị và cảng biển quan trọng.

Với các công trình liên vùng, Nghị quyết xác định nguyên tắc các địa phương cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi, không phát sinh các khâu trung gian; các công trình liên ngành, liên vùng, có ý nghĩa chiến lược quốc gia phải có cơ chế điều phối thống nhất và một đầu mối chịu trách nhiệm.

Bộ Chính trị yêu cầu tiếp tục rà soát, đánh giá việc thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù đối với một số địa phương thời gian qua; trên cơ sở đó đề xuất nhân rộng, sửa đổi, bổ sung phù hợp; đẩy mạnh liên kết vùng theo không gian phát triển và chuỗi giá trị; lấy các hành lang kinh tế, các cực tăng trưởng, các đô thị động lực làm hạt nhân.

Một định hướng quan trọng khác được Bộ Chính trị nêu là khắc phục tình trạng liên kết hình thức, cục bộ địa phương, bảo đảm hài hoà lợi ích giữa địa phương, vùng và quốc gia.

Đại công trường thi công nhà ga metro số 5 giữa trung tâm Hà Nội.

Ưu tiên trục Bắc - Nam và hành lang Đông - Tây thế hệ mới

Nghị quyết xác định phát triển kết cấu hạ tầng trở thành một ngành kinh tế chiến lược, tạo ra thị trường lớn để phát triển năng lực sản xuất trong nước.

Các công trình đường sắt, năng lượng, đô thị, cảng biển và hạ tầng số phải được triển khai gắn với sự phát triển của các ngành công nghiệp nội địa (xây dựng, cơ khí, luyện kim, vật liệu mới, thiết bị điện, tín hiệu, tự động hóa, phần mềm, tư vấn thiết kế và quản lý vận hành), tạo không gian cho doanh nghiệp Việt Nam tích lũy công nghệ, kinh nghiệm và năng lực thực hiện các công đoạn có giá trị gia tăng, làm chủ các công nghệ cao và dự án lớn.

Bộ Chính trị yêu cầu đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông hiện đại, đồng bộ, kết nối hiệu quả giữa các ngành, các vùng, giữa địa phương và các trung tâm kinh tế lớn, giữa trong nước và nước ngoài; tăng cường liên thông giữa các phương thức vận tải, giữa giao thông với năng lượng, logistics, đô thị.

Bộ Chính trị định hướng ưu tiên đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông trục xương sống Bắc - Nam và hành lang Đông - Tây thế hệ mới.

Trong đó, trục Bắc - Nam tích hợp đường bộ, đường sắt, hạ tầng năng lượng, cáp quang và logistics, gắn với các đô thị, trung tâm công nghiệp và dịch vụ mới, hành lang Đông - Tây kết nối vùng nội địa với cảng biển, cửa khẩu và mạng lưới logistics khu vực.

Các tuyến đường sắt kết nối cảng biển lớn, đường sắt kết nối quốc tế, đường sắt đô thị, đường sắt vùng cũng cần được tập trung đầu tư phát triển, nhất là đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Nghị quyết đồng thời yêu cầu phát triển giao thông đường thủy thành phương thức vận tải chủ yếu cho một số vùng, tối ưu hoá chuỗi logistics; tạo điều kiện thuận lợi để phát triển vận tải đa phương thức, nâng cao năng lực logistics, giảm chi phí vận tải, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Cũng tại Nghị quyết vừa được ban hành, Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng của vùng theo hướng phát triển kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu, trục xuyên suốt trong phát triển vùng.

Tư duy phát triển cũng được yêu cầu chuyển từ chủ yếu dựa vào các nguồn lực sẵn có như đất đai, khoáng sản, ngân sách Nhà nước sang kiến tạo, dẫn dắt, khơi thông và kích hoạt nguồn lực toàn xã hội.

Đầu tư công cần tập trung vào các công trình nền tảng, thiết yếu, liên vùng, hạ tầng công ích, hạ tầng xã hội thiết yếu và vùng khó khăn, qua đó dẫn dắt và tạo điều kiện để khu vực tư nhân phát triển mạnh mẽ, trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Bộ Chính trị cũng đặt yêu cầu đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực then chốt như công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, công nghệ số, logistics, tài chính, năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao…

Đi kèm với đó, cần xây dựng cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học, nhân tài trong và ngoài nước phù hợp với nhu cầu từng vùng, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học và các công nghệ mới nổi.

(Nghị quyết 27 và Phụ lục 01 Các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 của 6 vùng kinh tế - xã hội; Phụ lục 02 Định hướng phát triển các hành lang kinh tế, các vùng động lực, các ngành, lĩnh vực, hệ thống đô thị và đầu tư các công trình, dự án giao thông trọng điểm trong file đính kèm TẠI ĐÂY).