Giảm thủ tục tiền kiểm, tăng hậu kiểm trong quản lý an toàn thực phẩm

Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh sản phẩm sữa. (Ảnh: Bộ Công thương)

Bộ Y tế cho biết, cơ quan này đã nhận Công văn của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội về việc chuyển kiến nghị của cử tri gửi tới sau Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, trong đó có một số kiến nghị của cử tri Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo đó, cử tri Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý an toàn thực phẩm theo hướng giảm bớt thủ tục tiền kiểm không cần thiết đối với doanh nghiệp chấp hành tốt quy định, nhằm bảo vệ quyền lợi, sức khỏe người tiêu dùng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Kiểm tra dựa trên phân tích nguy cơ về an toàn thực phẩm trong chuỗi cung ứng

Trả lời kiến nghị về vấn đề này, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, hiện nay, Bộ Y tế đang là đầu mối, phối hợp các bộ, ngành và cơ quan liên quan xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội xem xét và ban hành tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Trước đó, ngày 9/7/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 184/NQ-CP thông qua chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Trong nội dung chính sách được xây dựng theo hướng quản lý an toàn thực phẩm giảm bớt thủ tục tiền kiểm, tăng hậu kiểm.

Cụ thể, đối với nhóm thực phẩm thực hiện đăng ký bản công bố, trong đó nhóm phụ gia thực phẩm hỗn hợp có công dụng mới, phụ gia thực phẩm không thuộc trong danh mục phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm hoặc không đúng đối tượng sử dụng do Bộ Y tế quy định đã được giảm bớt so với Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

Đối với thực phẩm nhập khẩu, thực hiện tăng cường hậu kiểm ngay tại cửa khẩu, lấy mẫu kiểm nghiệm ngẫu nhiên theo tỷ lệ nhất định, thực phẩm vẫn được thông quan mà không cần chờ kết quả kiểm nghiệm. Trường hợp kết quả kiểm nghiệm không đạt, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện truy xuất nguồn gốc, phòng ngừa, ngăn chặn sự cố, xử lý vi phạm theo quy định.

Bên cạnh đó, thực hiện kiểm tra dựa trên phân tích nguy cơ về an toàn thực phẩm trong chuỗi cung ứng, bao gồm: kết quả quá trình đánh giá nguy cơ, dữ liệu kết quả kiểm nghiệm, thông tin về sự cố mất an toàn thực phẩm, kết quả giám sát, lịch sử tuân thủ quy định an toàn thực phẩm của cơ sở kinh doanh thực phẩm qua các cuộc thanh tra, kiểm tra trước đó.

Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính cũng được đẩy mạnh nhằm tăng cường công nhận thừa nhận thông qua quy định cho phép các cơ sở sản xuất áp dụng một trong các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tiên tiến như: Global GAP, ASEAN GAP, hữu cơ, RA; GMP, HACCP; ISO 22000; IFS; BRC; FSSC 22000, cơ sở trong nước sẽ được miễn cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, cơ sở nhập khẩu sẽ được áp dụng phương thức kiểm tra giảm.

Tiếp tục hoàn thiện chế tài xử phạt các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm

Nhằm bảo vệ sức khỏe, yên tâm sử dụng thực phẩm, cử tri kiến nghị Bộ Y tế tăng cường kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc thực phẩm, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng chất cấm, kinh doanh thực phẩm bẩn, thực phẩm nhập lậu và thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Đồng thời, cử tri cũng kiến nghị xây dựng cơ chế quản lý chặt chẽ đối với thực phẩm chế biến, nông sản tiêu dùng hằng ngày và nâng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm gây ảnh hưởng sức khỏe người dân.

Trao đổi về nội dung này, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho hay, về hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tập trung rà soát việc phân công quản lý nhà nước, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm, quản lý thực phẩm trên môi trường mạng và các quy định phục vụ công tác hậu kiểm.

Bên cạnh đó, hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Về kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc xử lý vi phạm và nâng mức xử phạt, theo Luật An toàn thực phẩm và Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 của Chính phủ, trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm được phân công cho Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương và Ủy ban nhân dân các cấp theo từng nhóm sản phẩm, ngành hàng và địa bàn quản lý.

Hoạt động thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm được thực hiện đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, quảng cáo và nhập khẩu thực phẩm. Các hành vi sử dụng chất cấm, kinh doanh thực phẩm nhập lậu, thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ và thực phẩm không bảo đảm an toàn được xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, thời gian qua, hoạt động kiểm tra, hậu kiểm về an toàn thực phẩm được triển khai từ Trung ương đến địa phương với sự vào cuộc của các cấp, các ngành chức năng đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nhiều vụ vi phạm với nhiều hình thức khác nhau, bảo đảm đúng pháp luật, công khai kịp thời trên phương tiện thông tin đại chúng giúp người dân có thông tin để lựa chọn thực phẩm an toàn.

Đồng thời, chế tài xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm hiện được quy định từ xử phạt vi phạm hành chính đến xử lý hình sự. Trong đó, Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 4/9/2018 của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 124/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021, quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm; Điều 317 Bộ luật Hình sự quy định về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Ngoài hình thức xử phạt chính, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Hiện nay, Bộ Y tế đang phối hợp các bộ, ngành và cơ quan liên quan sửa đổi, bổ sung Nghị định số 115/2018/NĐ-CP theo hướng hoàn thiện chế tài xử phạt, tăng tính răn đe đối với các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm.

Cùng với đó, trong dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI có quy định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm và các quy định phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm.

Người đứng đầu ngành y tế cho biết, trong thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục phối hợp các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tăng cường thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm; phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật; đẩy mạnh truyền thông, cảnh báo và công khai thông tin về sản phẩm, cơ sở vi phạm.