'Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán, Động Liên Hoa, chùa Phong Phú' đón Bằng công nhận Bảo vật quốc gia

Lãnh đạo Cục Di sản văn hóa (Bộ VHTTDL) trao Bằng công nhận Bảo vật quốc gia của Thủ tướng Chính phủ và tặng hoa chúc mừng phường Tây Hoa Lư

Dự buổi lễ có Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hoá (Bộ VHTTDL) Phạm Định Phong; Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND phường Tây Hoa Lư Cao Trường Sơn; lãnh đạo Sở VHTTDL Ninh Bình cùng đông đảo cán bộ, nhân dân phường Tây Hoa Lư.

Tại buổi lễ, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hoá (Bộ VHTTDL) Phạm Định Phong đã công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc công nhận Bảo vật quốc gia đợt 14 đối với “Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán, Động Liên Hoa, chùa Phong Phú” và trao Bằng công nhận Bảo vật quốc gia cho phường Tây Hoa Lư.

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND phường Tây Hoa Lư Nguyễn Quốc Hưng,nhấn mạnh, đây là sự ghi nhận đối với giá trị đặc biệt của di sản, đồng thời, khẳng định vị thế của vùng đất Tây Hoa Lư trong dòng chảy lịch sử văn hóa dân tộc; là niềm vinh dự tự hào và cũng là trách nhiệm lớn lao của địa phương trong việc bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị của bảo vật cho hôm nay và các thế hệ mai sau.

Các đại biểu dự Lễ đón nhận

Thời gian tới, phường Tây Hoa Lư sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn bảo vệ bảo vật theo đúng quy định, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, số hóa tư liệu, tuyên truyền giáo dục truyền thống lịch sử văn hoá cho thế hệ trẻ; đồng thời phát triển các sản phẩm du lịch văn hoá, du lịch tâm linh phù hợp bền vững.

Địa phương sẽ từng bước gắn kết Ma nhai 18 vị La Hán với các hệ thống các điểm đến trong Quần thể danh thắng Tràng An hình thành những tuyến thăm quan giàu giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh.

Qua đó, du khách không chỉ được thưởng ngoạn cảnh quan thiên nhiên mà còn hiểu sâu hơn về chiều sâu lịch sử, văn hóa và đời sống tín ngưỡng của vùng đất Cố đô Hoa Lư. Đây cũng là hướng đi nhằm đưa di sản trở thành nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng phường Tây Hoa Lư trở thành đô thị di sản, xứng đáng là “trái tim di sản” của tỉnh Ninh Bình.

Ngay sau buổi lễ, các đại biểu cùng nhân dân thực hiện nghi thức rước Bằng công nhận Bảo vật quốc gia về Di tích chùa Phong Phú.

Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa, chùa Phong Phú (phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình)

Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa, chùa Phong Phú, có niên đại Thời Trần, hiện lưu giữ tại động Liên Hoa, chùa Phong Phú, phường Tây Hoa Lư là một di sản đặc biệt, kết tinh hài hòa giữa giá trị lịch sử, văn hóa, tôn giáo, mỹ thuật và tư liệu.

Bộ 18 tranh được tạo tác trong bối cảnh vùng đất Ninh Bình dưới thời Trần là một trung tâm của các hoạt động tôn giáo, cũng là thời kỳ Phật giáo Đại Việt ở vào giai đoạn hưng thịnh.

Trong hệ thống di sản Phật giáo Việt Nam hiện nay, nhiều ngôi chùa còn lưu giữ tượng hoặc phù điêu 18 vị La Hán được tạo tác từ thế kỷ XVII - XVIII. Tuy nhiên, bộ tranh khắc ma nhai tại động Liên Hoa là trường hợp đặc biệt bởi được khắc trực tiếp trên vách đá tự nhiên và có niên đại sớm hơn nhiều hiện vật cùng đề tài hiện còn được biết đến.

Đây là bộ 18 tranh khắc 18 vị La Hán trên vách động, vách đá (ma nhai) duy nhất; cũng là bộ tranh mô tả, khắc họa hình ảnh các vị La Hán sớm nhất, cổ nhất của Việt Nam. 

Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán là hiện vật độc bản, duy nhất hiện biết ở Việt Nam

Bộ tranh khắc này là độc bản, hiếm có của loại hình ma nhai cũng như hệ thống văn khắc nói chung hiện còn ở Việt Nam. Bộ tranh là tư liệu quý hiếm cho việc nghiên cứu nghệ thuật Phật giáo thời Trần, nghệ thuật và lịch sử Phật giáo Việt Nam.

Không chỉ mang giá trị nghệ thuật đặc sắc, bộ tranh còn là nguồn sử liệu quý phục vụ nghiên cứu lịch sử mỹ thuật, lịch sử Phật giáo và quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa trong khu vực. 

Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và tính độc bản, tháng 2 năm 2026, Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán động Liên Hoa đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Đây là sự ghi nhận xứng đáng đối với một di sản tiêu biểu của Việt Nam, góp phần khẳng định vị thế của Ninh Bình - vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và sở hữu nhiều di sản đặc sắc của dân tộc.

Sau gần 800 năm tồn tại, mặc dù chịu tác động của thời gian và điều kiện tự nhiên, phần lớn các hình tượng vẫn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn, thể hiện sức sống bền bỉ của di sản cũng như ý thức gìn giữ của nhiều thế hệ cư dân địa phương.

Chùa Phong Phú (động Liên Hoa) dưới chân núi Cô Phong là nơi lưu giữ bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán

Trải qua gần tám thế kỷ, những hình tượng La Hán vẫn hiện diện giữa không gian Động Liên Hoa, chùa Phong Phú trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại; phản ánh trình độ nghệ thuật tạo tác, tư duy thẩm mỹ và đời sống tín ngưỡng của cha ông qua các thời kỳ lịch sử.

Được biết, trong tổng số 30 hiện vật, nhóm hiện vật của cả nước được công nhận Bảo vật Quốc gia (đợt 14), tỉnh Ninh Bình đóng góp 5 Bảo vật quốc gia.

Cùng với Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La Hán tại Động Liên Hoa, chùa Phong Phú, các Bảo vật Quốc gia của tỉnh Ninh Bình được công nhận trong đợt này gồm Bia đá chùa Nghĩa Xá; Bàn thờ Phật bằng đá chùa Thượng Nương; Sách đồng Khâm Ban của vua Lê Thánh Tông tại đình Cầu Không và 3 bia đá chùa Keo Hành Thiện.

Đến nay tỉnh Ninh Bình đã có tổng số 22 Bảo vật quốc gia. Đây là những hiện vật được các tiền nhân lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm, tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hoá, khoa học.