Bộ trưởng Xây dựng nói rõ lý do tăng vốn 86.000 tỷ đồng dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Sáng 12/8, Quốc hội khóa XVI thảo luận ở hội trường về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Thảo luận về điều chỉnh chủ trương đầu tư, các đại biểu Quốc hội đề nghị kiểm soát chặt chẽ việc tăng tổng mức đầu tư, tính toán đầy đủ nguồn lực cho cả vòng đời dự án. Đồng thời có cơ chế nâng tỉ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ và tạo dư địa để lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp trong quá trình triển khai.

Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng sau điều chỉnh có sơ bộ tổng mức đầu tư tăng từ khoảng 203.000 tỷ đồng lên 289.000 tỷ đồng (tương đương 86.000 tỷ đồng, tăng 42,4%). 

Giải trình làm rõ ý kiến các đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết Chính phủ đã có báo cáo giải trình làm rõ lý do điều chỉnh chủ trương đầu tư với nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Một trong những nguyên nhân khách quan là quá trình triển khai xuất hiện những yêu cầu mới từ chủ trương của Đảng về tăng trưởng, tái cơ cấu và chuyển đổi số, kéo theo sự thay đổi của quy hoạch quốc gia và hệ thống đường sắt.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh phát biểu giải trình (Ảnh: Hữu Thắng).

Bên cạnh đó, thông qua tư vấn nghiên cứu trong nước, chủ đầu tư và đặc biệt trong bối cảnh đường sắt đô thị kiểu mới lần đầu tiên áp dụng tại Việt Nam, dẫn đến việc nghiên cứu, đánh giá chưa toàn diện, đầy đủ các yếu tố liên quan.

Mặt khác, giải phóng mặt bằng và các yếu tố đầu vào cũng là một trong những nguyên nhân làm tăng chi phí dự án; trong đó, chi phí liên quan đến một số địa phương như Hà Nội và Hải Phòng tăng đáng kể; riêng cơ chế, chính sách phục vụ giải phóng mặt bằng đã phát sinh khoảng 34.000 tỷ đồng.

Ngoài ra, dự án còn chịu tác động của điều chỉnh tỉ giá, chi phí mua sắm phương tiện, vật liệu và một số yếu tố khác.

Bộ trưởng khẳng định các nguyên nhân làm thay đổi tổng mức đầu tư đã được Chính phủ phân tích, giải trình trong hồ sơ trình Quốc hội.

Đối với các nội dung đại biểu tiếp tục quan tâm nhưng chưa thể giải trình đầy đủ do thời gian phát biểu có hạn, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tiếp thu, nghiên cứu và báo cáo, giải trình trong các phiên làm việc tiếp theo.

Xây dựng tuyến Vành đai 5 giúp hoàn thiện mạng lưới giao thông vùng Thủ đô 

Cũng làm rõ ý kiến về dự án đường Vành đai 5 – vùng Thủ đô, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, mạng lưới giao thông vùng Thủ đô được tổ chức theo mô hình các trục hướng tâm kết nối với các tuyến vành đai. Mỗi tuyến vành đai có vị trí, vai trò, chức năng riêng trong tổ chức không gian và phát triển giao thông.

Trong đó, Vành đai 3 chủ yếu phục vụ khu vực nội đô và đô thị Hà Nội; Vành đai 4 góp phần kết nối đô thị trung tâm với các khu vực phát triển mở rộng. Vành đai 5 có vai trò đặc biệt liên kết Thủ đô với các trung tâm kinh tế, khu công nghiệp và đầu mối giao thông quan trọng trong toàn vùng.

Tuyến đường này được kết nối với các trục hướng tâm và 6 tuyến cao tốc như Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Thái Nguyên, Hà Nội - Lạng Sơn, Hà Nội - Hải Phòng, tuyến cao tốc Bắc – Nam, Hà Nội - Hòa Bình; đồng thời liên kết với các tuyến Hà Nội - Gia Bình, kết nối Hải Phòng, Quảng Ninh, liên thông các quốc lộ và hệ thống đường sắt, sân bay, bến cảng.

"Việc đầu tư xây dựng tuyến đường Vành đai 5 sẽ bảo đảm hoàn thiện mạng lưới giao thông vận tải vùng Thủ đô Hà Nội", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh phát biểu giải trình về Chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội (Ảnh: Hữu Thắng).

Trước ý kiến đại biểu đề nghị làm rõ quy mô đầu tư và đảm bảo tầm nhìn dài hạn, Bộ trưởng cho biết Bộ Xây dựng đã nghiên cứu trên cơ sở dự báo nhu cầu vận tải đến năm 2050, đồng thời tính toán sự liên kết giữa 5 phương thức vận tải.

Theo phương án được tính toán, toàn tuyến dự kiến đầu tư 6 làn xe cao tốc, kết hợp với đường song hành 2 làn mỗi bên. Khi hoàn thành, tuyến có tổng cộng 10 làn xe, gồm 6 làn cao tốc và 4 làn đường song hành. Phạm vi chiều rộng đường khoảng 120m, đồng thời dự án bố trí quỹ đất dự trữ để tiếp tục phát triển trong tương lai.

Liên quan đến hướng tuyến, Bộ trưởng cho biết, phương án qua Thái Nguyên được điều chỉnh trên cơ sở quy hoạch mới, nhằm tạo thêm không gian phát triển cho địa phương.

Theo quy hoạch cũ, đoạn từ Thái Nguyên đi Chợ Mới dài khoảng 34km, hiện là tuyến BOT đang được nâng cấp với quy mô 4 làn xe. Phương án mới tách riêng khoảng 28km để đầu tư, qua đó tạo không gian phát triển cho các khu công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ của tỉnh.

Đối với khu vực Ninh Bình, việc bố trí khoảng 15km cầu cạn được tính toán dựa trên đặc điểm hai bên tuyến đã hình thành các khu công nghiệp, thương mại, đô thị và dịch vụ. Theo Bộ trưởng, giải pháp cầu cạn nhằm hạn chế chia cắt không gian phát triển.

Về hình thức đầu tư, Bộ trưởng cho biết, phương án PPP đã được nghiên cứu, tuy nhiên chưa khả thi. Theo quy định hiện hành, tỉ lệ vốn nhà nước tham gia tối đa là 50%, trong khi kết quả tính toán cho thấy dự án cần khoảng 80% vốn nhà nước để bảo đảm khả năng thực hiện, thời gian hoàn vốn khoảng 20 năm.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư từng tham gia một số dự án trước đây đang gặp khó khăn về nguồn vốn chủ sở hữu. Trong khi theo quy định nhà đầu tư phải đáp ứng tỉ lệ vốn chủ sở hữu theo quy định và có xác nhận tín dụng của ngân hàng.

"Đây là những yếu tố khiến việc lựa chọn phương thức PPP cho dự án ở thời điểm hiện nay gặp nhiều khó khăn", Bộ trưởng nêu.