Cách chuẩn bị mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng 2026 đầy đủ và ý nghĩa, khung giờ cúng Rằm đẹp
Bên cạnh các món ăn, mâm lễ cúng Rằm tháng Giêng còn có hương, đèn nến, hoa tươi, trầu cau, rượu trắng và vàng mã để hoàn thiện nghi thức cúng lễ.
Người xưa vẫn truyền nhau câu: “Cúng quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng” để nhấn mạnh vị trí đặc biệt của ngày này trong đời sống tâm linh người Việt. Rằm tháng Giêng, còn gọi là Tết Nguyên tiêu, không chỉ là dịp lễ mang ý nghĩa tín ngưỡng sâu sắc mà còn là thời điểm các gia đình đoàn tụ, dâng hương tưởng nhớ tổ tiên, kính Phật và cầu mong một năm bình an, thuận lợi.
Vào ngày Rằm đầu tiên của năm, nhiều gia đình chuẩn bị mâm lễ dâng Phật và mâm lễ cúng gia tiên như một nghi thức mở đầu năm mới. Qua đó, con cháu gửi gắm ước nguyện mưa thuận gió hòa, vạn sự hanh thông. Tuy nhiên, cách bày biện mâm lễ có thể khác nhau tùy theo phong tục từng vùng miền.
Năm Bính Ngọ, Rằm tháng Giêng rơi vào thứ 3, ngày 3/3/2026 Dương lịch. Do trùng ngày làm việc, nhiều gia đình thường linh hoạt cúng sớm vào cuối tuần trước rằm hoặc thực hiện đúng ngày chính lễ, tùy theo điều kiện thời gian.
Mâm lễ chay dâng Phật ngày Rằm tháng Giêng
Mâm lễ dâng Phật thường thiên về sự thanh tịnh, giản dị, chú trọng yếu tố trang nghiêm. Lễ vật phổ biến gồm:
- Hoa tươi.
- Trái cây.
- Trầu cau.
- Một bình rượu trắng.
Ở miền Nam, mâm trái cây thường không bày chuối mà ưu tiên các loại quả mang ý nghĩa may mắn như dừa, mãng cầu, sung, xoài, dưa hấu… Cách sắp xếp này thể hiện ước mong “cầu sung vừa đủ xài”, tượng trưng cho cuộc sống đủ đầy, sung túc.
Trong khi đó, người miền Bắc thường bày nải chuối tiêu to, cong đẹp, ôm trọn các loại quả khác như bưởi, quýt, hồng, lê hoặc táo. Sự kết hợp này vừa tạo bố cục hài hòa vừa mang ý nghĩa tốt lành, che chở.
Về hoa tươi, các loại hoa được ưa chuộng là cúc vàng, lay ơn, huệ trắng hoặc hoa hồng. Riêng hoa ly vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau: Có nơi kiêng vì cho rằng tên gọi gợi sự ly biệt, nhưng cũng có gia đình vẫn sử dụng bởi ý nghĩa thẩm mỹ và vẻ đẹp trang nhã.
Mâm lễ chay cúng Phật ngày Rằm tháng Riêng (Ảnh: Vũ Thu Hương)
Mâm lễ cúng gia tiên ngày Rằm tháng Giêng
Mâm cỗ mặn dâng gia tiên thường được chuẩn bị tươm tất, thể hiện nét đặc trưng ẩm thực của từng vùng. Không chỉ phong phú về món ăn, mâm cỗ còn là cách con cháu bày tỏ lòng hiếu kính với ông bà, tổ tiên.
Các món phổ biến thường tương tự mâm cỗ Tết, gồm:
- Gà luộc (nguyên con hoặc phần đùi, ức).
- Xôi gấc hoặc bánh chưng.
- Canh măng ninh xương, canh bóng bì…
- Rau củ xào thập cẩm.
- Nem rán.
- Giò lụa.
Ở miền Bắc, mâm cỗ thường đầy đặn với các món truyền thống như bánh chưng, xôi gấc và các món canh chế biến cầu kỳ như canh măng, canh bóng... Trong khi đó, người miền Nam lại ưu tiên những món đặc trưng như thịt kho tàu, canh khổ qua nhồi thịt, gỏi ngó sen…
Bên cạnh các món ăn, mâm lễ còn có hương, đèn nến, hoa tươi, trầu cau, rượu trắng và vàng mã để hoàn thiện nghi thức cúng lễ.
Mâm cỗ mặn cúng gia tiên Rằm tháng Giêng (Ảnh: Vũ Thu Hương).
Ngày nay, khi cuộc sống ngày càng phát triển và nhịp sống trở nên bận rộn hơn, mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng của nhiều gia đình cũng có sự thay đổi linh hoạt. Tùy vào điều kiện kinh tế, thời gian và hoàn cảnh của mỗi nhà, mâm lễ có thể giản dị hoặc đầy đủ, miễn sao vẫn thể hiện được lòng thành kính với tổ tiên và thần linh. Vì vậy, không nhất thiết phải chuẩn bị đủ mọi món ăn truyền thống như xưa, mà quan trọng nhất vẫn là sự chu đáo, trang nghiêm và tấm lòng hướng thiện của gia chủ.
Lưu ý khi chuẩn bị mâm lễ rằm tháng Giêng
Dù là ngày lễ quan trọng, việc chuẩn bị mâm lễ không nhất thiết phải quá cầu kỳ. Điều cốt lõi vẫn là sự thành tâm của gia chủ. Gia đình ít người nên cân đối số lượng món để tránh lãng phí.
Một số điểm cần lưu ý:
- Lễ dâng Phật: Ưu tiên đồ chay thanh tịnh, hạn chế thực phẩm có mùi nồng và tránh dùng hoa quả héo, kém tươi.
- Lễ cúng gia tiên: Mâm cỗ nên đầy đủ nhưng không cần quá nhiều món, ưu tiên các món truyền thống quen thuộc của gia đình và địa phương.
Nếu cúng sớm, nên chọn thời điểm phù hợp, thường vào cuối tuần trước ngày Rằm để đảm bảo sự trang nghiêm và thuận tiện cho các thành viên sum họp.
Khung giờ đẹp cúng Rằm tháng Giêng
Nếu cúng vào đúng chính Rằm thì khung giờ được xem là thuận lợi nhất để tiến hành lễ cúng là từ 15h đến 19h, trong đó khoảng 17h-19h được đánh giá là thời điểm đẹp, không kiêng kỵ. Trường hợp gia chủ bận rộn, có thể cúng sớm hơn vào buổi sáng, khoảng 5h-7h vẫn phù hợp.
Dù vậy, giống như nhiều dịp lễ Tết khác, yếu tố quan trọng nhất vẫn là lòng thành. Các chuyên gia nhận định rằng gia chủ hoàn toàn có thể thực hiện lễ cúng đúng ngày Rằm mà không cần quá khắt khe về giờ giấc nếu điều kiện thời gian không cho phép.
Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ không chỉ là dịp lễ quan trọng trong năm mà còn là cơ hội để các gia đình quây quần bên nhau. Dù cúng đúng ngày hay tiến hành sớm, việc chuẩn bị mâm lễ chu đáo, đúng ý nghĩa vẫn là cách thể hiện lòng thành kính với tổ tiên, Phật và đất trời.
Dưới đây là văn khấn Rằm tháng Giêng theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam - NXB Văn hóa Thông tin, các bạn có thể tham khảo:
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ chư vị tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị tôn thần.
Con kính lạy Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, thúc bá đệ huynh, cô di tỷ muội họ nội họ ngoại.
Tín chủ (chúng) con là:…
Ngụ tại:…
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, gặp tiết Nguyên tiêu, tín chủ con lòng thành, sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần. Cúi xin các ngài linh thiêng nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ… nghe lời khẩn cầu, kính mời của con cháu, giáng về chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời ông bà tiền chủ, hậu chủ tại gia về hưởng lễ vật, chứng giám lòng thành, phù hộ độ trì cho gia chung chúng con được vạn sự tốt lành. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng an bình.
(Khấn xong, vái 3 vái).
*Bài viết mang tính tham khảo.
