Cận cảnh chiếc xe tăng 390 huyền thoại húc đổ cổng Dinh Độc Lập

Xe tăng 390 và khoảnh khắc lịch sử

Trong thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, 2 xe tăng số hiệu 843 và 390 đã trở thành biểu tượng chiến thắng khi húc đổ cánh cổng Dinh Độc Lập. Xe tăng T54B số hiệu 843 bản gốc hiện được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, trong khi xe tăng T59 số hiệu 390 hiện được trưng bày tại Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp, Hà Nội. Hai chiếc xe tăng đều được công nhận là Bảo vật Quốc gia vào năm 2012.

Cách đây 51 năm, kíp xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập gồm: Trung úy Vũ Đăng Toàn, Chính trị viên đại đội, Trưởng xe; Trung úy Lê Văn Phượng, Đại đội phó kỹ thuật, Pháo thủ số 2; Trung sĩ Ngô Sỹ Nguyên, pháo thủ số 1; Trung sĩ Nguyễn Văn Tập, lái xe.

Xe tăng T-59 có trọng lượng khoảng 36 tấn, chiều dài thân xe 6,04m. Xe đạt vận tốc tối đa khoảng 55 km/h. Về hỏa lực, T-59 được trang bị pháo chính 100 mm, súng máy phòng không 12,7 mm và 2 súng máy 7,62 mm.

Theo đại diện Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp, năm 1972, xe tăng T59 số hiệu 390 lên tàu hỏa từ ga Vĩnh Yên bắt đầu vào chiến trường miền Nam, tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975.

Trước khi tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, xe tăng 390 tham gia chiến đấu trong các trận đánh giải phóng thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng và các tỉnh Trung bộ.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, xe tăng 390 được biên chế vào Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn xe tăng 203, trong đội hình chiến đấu của Quân đoàn 2 với nhiệm vụ đánh chiếm Dinh Tổng thống Ngụy quyền Sài Gòn.

Sau khi chiến đấu tiêu diệt các mục tiêu vòng ngoài, ngày 26/4/1975, xe tăng 390 tham gia đập tan tuyến phòng thủ từ xa của địch tại căn cứ Nước Trong. Ngày 29/4 căn cứ Nước Trong bị tiêu diệt, xe tăng 390 cùng đội hình hành quân đánh địch theo xa lộ Biên Hòa tiến về Sài Gòn.

Từ chiến trường đến Bảo vật Quốc gia

Sáng 30/4/1975, xe tăng 390 cùng đội hình Quân đoàn 2 tiến vào Sài Gòn. Vào lúc 10 giờ 45 phút ngày 30/4/1975, hai chiếc xe tăng mang số hiệu 843 và 390, theo đại lộ Thống Nhất và đường Hồng Thập Tự tiến vào Dinh Tổng thống Ngụy quyền Sài Gòn húc đổ cánh cổng sắt tiến vào trong Dinh.

Xe tăng T54B mang số hiệu 843 do Trung úy Bùi Quang Thận, Đại đội trưởng Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn xe tăng 203 chỉ huy húc vào cổng phụ và bị chết máy, xe tăng T59 số hiệu 390 do Trung úy Vũ Đăng Toàn, Chính trị viên đại đội chỉ huy từ hướng khác tiến lên húc đổ cổng chính, tiến thằng vào trong sân. Các thành viên xe 390 nhanh chóng yểm trợ cho Trung úy Bùi Quang Thận cắm lá cờ giải phóng lên nóc Dinh Tổng thống Ngụy quyền Sài Gòn vào lúc 11 giờ 30 phút, đánh dấu thời khắc lịch sử, báo hiệu giờ toàn thắng của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Sau khi lập chiến công trong đại thắng mùa Xuân năm 1975, xe tăng 390 vinh dự được xếp hàng đầu trong Lễ duyệt binh mừng chiến thắng tại thành phố Sài Gòn - Gia Định. Sau đó, xe 390 tiếp tục tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc và trở về làm nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu tại Trung đoàn xe tăng 203.

Với vai trò và ý nghĩa đặc biệt trong đại thắng mùa Xuân năm 1975 của dân tộc, xe tăng 390 đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm của cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang nhân dân, các nhà nghiên cứu lịch sử và khách quốc tế.

Năm 1999, nhân dịp kỷ niệm 40 năm Ngày truyền thống của bộ đội tăng thiết giáp, Binh chủng Tăng thiết giáp đã trình Bộ Quốc phòng ra quyết định đưa xe tăng 390 từ Trung đoàn xe tăng 203 về làm hiện vật lịch sử trưng bày tại Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp. Tại bảo tàng, xe tăng 390 đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo quần chúng nhân dân và trở thành hiện vật đặc biệt, có ý nghĩa giáo dục sâu sắc về truyền thống anh hùng của lực lượng tăng thiết giáp nói riêng, của Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung.

Một số hình ảnh xe tăng 390 phiên bản gốc tại Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp:

Kíp xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập gồm: Trung úy Vũ Đăng Toàn, Chính trị viên đại đội, Trưởng xe; Trung úy Lê Văn Phượng, Đại đội phó kỹ thuật, Pháo thủ số 2; Trung sĩ Ngô Sỹ Nguyên, pháo thủ số 1; Trung sĩ Nguyễn Văn Tập, lái xe.

Hình ảnh xe tăng 390 trở thành biểu tượng chiến thắng của Bộ đội Cụ Hồ và lực lượng tăng thiết giáp.

Xe tăng 390 là hiện vật gốc độc bản và hiện vật có ảnh hưởng tích cực đến sự kiện trọng đại của đất nước, biểu tượng cho sức mạnh chiến thắng của dân tộc Việt Nam trong đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Trong cuộc kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc, xe tăng 390 luôn có mặt ở tuyến đầu, luôn ở mũi đột kích, liên tiếp lập nên những chiến công huyền thoại.

Xe tăng 390 là hiện vật có ý nghĩa tuyên truyền, giáo dục sâu sắc truyền thống cách mạng đối với các tầng lớp nhân dân và khách quốc tế, là vật chứng xác thực ghi dấu chiến công to lớn của quân và dân ta trong Chiến dịch Hồ Chí Minh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 lịch sử.

Xe tăng có màu sơn xanh lá cây, tháp pháo sơn số 390 màu trắng, phía trước tháp pháo có phù hiệu sao 5 cánh màu vàng trong vòng tròn màu đỏ.

Với vai trò lịch sử, chiếc xe tăng được công nhận là Bảo vật Quốc gia vào năm 2012.