Cần Thơ tăng cường nguồn lực cho công tác xây dựng văn bản

Siết chặt chất lượng xây dựng văn bản pháp luật

Luật Ban hành VBQPPL (sửa đổi, bổ sung năm 2025) được triển khai trong bối cảnh nhiều thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, nhất là việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Cần Thơ đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đưa luật vào thực tiễn, từng bước tạo nề nếp trong công tác xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành VBQPPL. Theo đó, Sở Tư pháp Cần Thơ đã sớm tham mưu UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai thi hành luật trên địa bàn. Đồng thời, triển khai sâu rộng và kịp thời nhiều nghị định hướng dẫn đến các sở, ngành, địa phương đê bảo đảm thống nhất trong thực hiện.

Đồng bộ hệ thống pháp luật tại địa phương tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp

Công tác xây dựng VBQPPL trên địa bàn thành phố thời gian qua được thực hiện tương đối bài bản, đúng quy trình. Từ 1/4/2025 đến 20/3/2026, các sở, ban, ngành đã tham mưu cơ quan có thẩm quyền ban hành 205 VBQPPL. Số lượng văn bản được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn khá lớn.

Cụ thể, có 51/61 nghị quyết của HĐND thành phố và 96/142 quyết định của UBND thành phố được ban hành theo trình tự rút gọn. Điều này phản ánh yêu cầu xử lý nhanh các vấn đề phát sinh trong giai đoạn chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương, đồng thời cũng cho thấy áp lực rất lớn đối với các cơ quan tham mưu xây dựng văn bản. Các cơ quan, đơn vị đã thực hiện khá nghiêm túc việc lấy ý kiến đối tượng chịu tác động trực tiếp, lấy ý kiến các cơ quan liên quan cũng như phản biện xã hội của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố. Đáng chú ý, 100% văn bản trước khi trình cơ quan có thẩm quyền ban hành đều được Sở Tư pháp thẩm định.

Sở Tư pháp đã thẩm định 312 dự thảo văn bản, gồm 81 dự thảo nghị quyết và 229 dự thảo quyết định của UBND thành phố, cùng 2 dự thảo quyết định của Chủ tịch UBND thành phố. Sở Tư pháp còn tham gia góp ý đối với 337 dự thảo và cho ý kiến đối với 277 đề nghị xây dựng văn bản. Ý kiến thẩm định của Sở Tư pháp cơ bản được cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình nghiêm túc trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành. Dù khối lượng công việc nhiều, nhưng theo đánh giá của Sở Tư pháp, chất lượng văn bản ngày càng được nâng lên, cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, góp phần phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.

Tập trung rà soát VBQPPL “quy mô lớn”

Một trong những khối lượng công việc lớn nhất mà TP Cần Thơ phải thực hiện trong năm qua là rà soát hệ thống VBQPPL sau sáp nhập địa giới hành chính giữa ba địa phương: Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang.

Bà Trần Phượng Quyên – Phó Giám đốc Sở Tư pháp TP Cần Thơ cho biết, sau sáp nhập, Sở Tư pháp đã tham mưu UBND thành phố tổ chức rà soát khoảng 1.310 VBQPPL còn hiệu lực của ba địa phương, gồm 481 nghị quyết và 829 quyết định. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành để xác định văn bản nào tiếp tục áp dụng, văn bản nào cần sửa đổi, thay thế hoặc bãi bỏ. Trên cơ sở rà soát, HĐND thành phố đã ban hành các nghị quyết thông qua danh mục văn bản tiếp tục áp dụng và danh mục văn bản bị bãi bỏ. Đồng thời, UBND thành phố cũng ban hành các quyết định tương ứng nhằm bảo đảm hệ thống pháp luật địa phương được vận hành thống nhất sau sắp xếp đơn vị hành chính. Đến nay, các cơ quan chức năng đã tham mưu thay thế hoặc bãi bỏ 728 văn bản, gồm 275 nghị quyết và 453 quyết định. Qua rà soát sơ bộ, còn khoảng 582 văn bản đang có hiệu lực, trong đó 315 văn bản cần tiếp tục xử lý.

Theo bà Quyên, bên cạnh công tác rà soát, thành phố cũng chú trọng tổ chức thi hành văn bản sau khi ban hành. Các văn bản được công khai trên công báo, cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, cổng thông tin điện tử của thành phố và các cơ quan chuyên môn. Nhiều văn bản được triển khai thông qua hội nghị, tập huấn hoặc lồng ghép trong hoạt động tuyên truyền pháp luật. Công tác kiểm tra, tự kiểm tra VBQPPL cũng được chú trọng hơn. UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố đã ban hành các quyết định phân công trách nhiệm giúp thực hiện công tác tự kiểm tra VBQPPL. Đồng thời, Sở Tư pháp đã kiểm tra theo thẩm quyền 121 văn bản do HĐND, UBND cấp huyện và cấp xã gửi đến.

“Qua công tác kiểm tra, đến nay chưa phát hiện văn bản trái pháp luật. Theo đánh giá của Sở Tư pháp, điều này cho thấy hệ thống VBQPPL của địa phương từng bước tạo được khung pháp lý đồng bộ, công khai và minh bạch hơn”, Phó Giám đốc Sở Tư pháp nhấn mạnh.

Một điểm tích cực khác là nguồn lực phục vụ công tác xây dựng VBQPPL được quan tâm củng cố. Hiện Phòng Xây dựng, kiểm tra VBQPPL thuộc Sở Tư pháp có 15 công chức; các sở, ngành bố trí 22 công chức pháp chế; cấp xã đều có ít nhất một công chức tư pháp. Cùng với đó, các cơ quan được tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý và xử lý công việc chuyên môn.

“Gỡ vướng” để thi hành pháp luật thống nhất hơn

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Sở Tư pháp TP Cần Thơ cũng thẳng thắn chỉ ra hàng loạt khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 và các văn bản hướng dẫn. Một trong những vướng mắc lớn liên quan đến quy định về hiệu lực trở về trước của VBQPPL. Theo phản ánh của địa phương, nhiều nghị định của Chính phủ có hiệu lực ngay từ ngày ký ban hành, trong khi nghị quyết của HĐND cấp tỉnh cần thêm thời gian xây dựng, thông qua nên khó bảo đảm hiệu lực đồng thời. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Từ thực tế đó, Cần Thơ kiến nghị sửa đổi khoản 1 Điều 58 Luật Ban hành VBQPPL theo hướng cho phép áp dụng hiệu lực trở về trước đối với một số trường hợp nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Hệ thống VBQPPL của địa phương từng bước tạo được khung pháp lý đồng bộ, công khai và minh bạch hơn

Một số quy định khác giữa nghị định và thông tư hướng dẫn cũng được cho là chưa thống nhất, gây lúng túng cho địa phương trong quá trình triển khai. Chẳng hạn, quy định về đăng ký xây dựng nghị quyết HĐND cấp tỉnh giữa Nghị định số 78/2025/NĐ-CP và Thông tư số 26/2025/TT-BTP có khả năng phát sinh cách hiểu khác nhau. Từ đó, địa phương cũng gặp khó trong xác định thành phần hồ sơ thẩm định đối với văn bản được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đồng thời, hiện chưa có quy định rõ hồ sơ gửi thẩm định phải bằng bản giấy, bản điện tử hay kết hợp cả hai; đồng thời cũng chưa quy định đầy đủ thành phần hồ sơ trong một số trường hợp cụ thể. Ngoài ra, việc đánh giá tác động thủ tục hành chính đối với văn bản ban hành theo trình tự rút gọn cũng đang tồn tại cách hiểu chưa thống nhất giữa Nghị định số 78/2025/NĐ-CP và Thông tư số 26/2025/TT-BTP. Theo Sở Tư pháp đề nghị, cần sớm có hướng dẫn rõ để địa phương thực hiện đồng bộ.

Một khó khăn khác xuất phát từ yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý VBQPPL. Hiện cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật mới cập nhật văn bản của Trung ương và cấp tỉnh, chưa triển khai đối với cấp xã. Điều này gây khó khăn cho công tác tra cứu, nghiên cứu và áp dụng pháp luật tại cơ sở.

Việc triển khai thi hành Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 tại Cần Thơ đã cho thấy nhiều chuyển biến tích cực. Từ công tác xây dựng, thẩm định, kiểm tra đến rà soát, hệ thống hóa văn bản đều từng bước đi vào nền nếp. Những khó khăn, vướng mắc được địa phương chỉ ra cũng phản ánh tinh thần nhìn thẳng thực tế để hoàn thiện hệ thống pháp luật, hướng đến mục tiêu xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch và hiệu quả hơn trong giai đoạn mới.