Chạy đua giành sự sống cho 2 bệnh nhân sốt rét ác tính: Khi người thầy thuốc không được phép bỏ cuộc...

Từ những cái bắt tay ngày ra viện...

Lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai, Viện Y học Nhiệt đới và đại diện WHO chúc mừng 2 bệnh nhân ra viện. Ảnh: Thế Anh

Chiều 22/7, tại Bệnh viện Bạch Mai, không khí của Viện Y học Nhiệt đới khác hẳn những ngày đầu tháng. Hai người bệnh từng nằm bất động trên giường hồi sức, phải thở máy, lọc máu liên tục vì sốt rét ác tính nay đã có thể tự bước đi, tươi cười gửi lời cảm ơn tới tập thể y bác sĩ đã cứu sống mình.

Ít tuần trước, cả hai đều được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê, suy đa tạng, tính mạng "ngàn cân treo sợi tóc". Trong bối cảnh sốt rét đã trở thành bệnh hiếm gặp tại Việt Nam, việc chẩn đoán vốn không dễ dàng, trong khi nguồn thuốc điều trị đặc hiệu lại vô cùng hạn chế.

Đằng sau nụ cười ngày xuất viện là những ngày đêm cả bệnh viện căng mình chạy đua với thời gian.

Đại diện WHO chúc mừng bệnh nhân khỏe mạnh ra viện. Ảnh: Thế Anh

Chia sẻ với báo chí chiều 22/7, các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai kể lại ngày 6/7, người đàn ông 51 tuổi quê Hà Tĩnh nhập Viện Y học Nhiệt đới với biểu hiện sốt cao, rối loạn ý thức. Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh đã suy đa tạng với tổn thương não, gan, thận, phổi... Các bác sĩ lập tức triển khai hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu liên tục để duy trì sự sống.

Song hồi sức chỉ giải quyết được phần ngọn. Điều khó nhất là phải xác định chính xác căn nguyên gây bệnh trong vô số nguyên nhân có thể dẫn đến sốt cao và suy đa cơ quan. Báo động đỏ toàn viện được kích hoạt. Các chuyên gia về truyền nhiễm, hồi sức, thận nhân tạo, vi sinh, huyết học, dược lâm sàng, điện quang, dinh dưỡng... cùng ngồi lại hội chẩn.

Trong quá trình rà soát bệnh sử, một chi tiết nhỏ đã thay đổi toàn bộ hướng điều trị: gần nửa tháng trước khi nhập viện, người bệnh từng sang Angola thăm người thân.

Từ yếu tố dịch tễ này, các bác sĩ lập tức nghĩ tới sốt rét ác tính. Xét nghiệm soi máu được thực hiện ngay và nhanh chóng khẳng định người bệnh nhiễm ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum.

PGS.TS Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai phát biểu. Ảnh: Thế Anh

Theo các bác sĩ Viện Y học Nhiệt đới, hiện nay phần lớn các ca sốt rét tại Việt Nam đều là ca bệnh du nhập từ những quốc gia còn lưu hành dịch.

Chính vì bệnh hiếm gặp nên nếu không khai thác đầy đủ lịch sử đi lại, rất dễ bỏ sót chẩn đoán. Trong khi đó, sốt rét ác tính có thể diễn biến chỉ trong vài giờ, gây tổn thương não, gan, thận, phổi và tử vong nếu điều trị chậm.

Khi thuốc đặc hiệu chỉ còn đủ cho một người bệnh...

PGS.TS Đào Xuân Cơ cảm ơn WHO và đối tác quốc tế đã kịp thời hỗ trợ nguồn thuốc điều trị sốt rét. Ảnh: Thế Anh

Artesunate đường tiêm là thuốc điều trị đặc hiệu bắt buộc đối với sốt rét ác tính. Thế nhưng, do số ca bệnh trong nước rất ít nên việc dự trữ loại thuốc này gặp không ít khó khăn.

Tại thời điểm người bệnh đầu tiên nhập viện, lượng thuốc của Bệnh viện Bạch Mai chỉ đủ sử dụng cho một trường hợp.

Ngay lập tức, dưới sự chỉ đạo của Ban Giám đốc Bệnh viện, Viện Y học Nhiệt đới và Khoa Dược khẩn trương liên hệ Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cùng nhiều đơn vị khác, đồng thời báo cáo Bộ Y tế để tìm nguồn thuốc bổ sung.

"Giữa sự sống và cái chết, tính mạng người bệnh luôn phải được đặt lên trên hết. Bệnh viện có trách nhiệm huy động mọi nguồn lực, tìm mọi giải pháp có cơ sở chuyên môn để giữ lại cơ hội sống cho người bệnh"- PGS.TS Đào Xuân Cơ nói.

Hội chẩn toàn viện với nhiều chuyên gia đến từ nhiều chuyên khoa được huy động khẩn trương. Ảnh Thế Anh

Khi cuộc chiến với người bệnh đầu tiên vẫn chưa kết thúc, Viện Y học Nhiệt đới tiếp tục tiếp nhận một nam bệnh nhân 38 tuổi quốc tịch Trung Quốc.

Người bệnh từng sinh sống hơn một năm tại Guinea - quốc gia Tây Phi có sốt rét lưu hành. Sau khi sang Việt Nam, người bệnh bất ngờ rơi vào hôn mê trong khách sạn và được chuyển tới Bệnh viện Bạch Mai.

Kết quả xét nghiệm cho thấy mật độ ký sinh trùng sốt rét trong máu rất cao. Người bệnh đã bước vào giai đoạn sốt rét ác tính nặng với biến chứng não, suy gan, suy thận, viêm phổi, rối loạn đông máu, nguy cơ xuất huyết tiêu hóa và nhiễm khuẩn huyết.

Khó khăn càng lớn hơn khi người bệnh không có thân nhân tại Việt Nam. Mọi trao đổi chuyên môn và thủ tục điều trị đều phải thực hiện trực tuyến thông qua phiên dịch.

Các y bác sĩ của Bệnh viện Bạch Mai trò chuyện với người bệnh.

Một lần nữa, báo động đỏ toàn viện được kích hoạt. TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, cho biết người bệnh có nguy cơ tử vong đặc biệt cao.

"Chúng tôi hiểu rõ áp lực của từng quyết định điều trị. Nhưng khi người bệnh vẫn còn một cơ hội sống, dù rất nhỏ, người thầy thuốc không thể từ bỏ", TS Thành chia sẻ.

Nguồn thuốc từ WHO và cuộc hồi sinh kỳ diệu

Trước tình trạng đặc biệt nguy cấp của người bệnh, Bộ Y tế cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã khẩn trương điều phối artesunate từ nước ngoài về Việt Nam để bàn giao cho Bệnh viện Bạch Mai.

Nguồn thuốc quý giá ấy đã tạo nên bước ngoặt. Ký sinh trùng dần được kiểm soát, chức năng gan, thận và các cơ quan từng bước hồi phục.

Người bệnh Trung Quốc từ trạng thái hôn mê sâu đã tỉnh lại, có thể giao tiếp với các bác sĩ bằng tiếng Trung. Qua những cuộc gọi trực tuyến, gia đình nhiều lần gửi lời cảm ơn tới đội ngũ y bác sĩ Việt Nam. Hôm nay - 22/7, cả hai người bệnh đều đủ điều kiện xuất viện.

Đại diện WHO đã trao tặng Bệnh viện Bạch Mai 150 liều artesunate tiêm phục vụ điều trị sốt rét ác tính. Ảnh: Thế Anh