Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Niềm hy vọng được thắp lên sau gần nửa thế kỷ của người mẹ già

Ngày 14/10, trong quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mùa khô 2026-2027 tại tỉnh Bolikhămxay (Lào), Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh đã tìm thấy 5 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam tại bản Phôn Hôm, xã Phôn Xay Hạ Vàng, huyện Pạc Xan. Đáng chú ý, trong số đó có một phần mộ với tấm bia ghi tên liệt sĩ “Quang Thọ, sinh tháng 9/1954, quê Vũ Quang, Hương Khê, Nghệ Tĩnh, hy sinh ngày 28/10/1979”.

Bà Võ Thị Quế - mẹ của liệt sĩ Tô Quang Thọ mong ngóng sớm có thông tin về người con trai

Những thông tin trên bước đầu trùng khớp với hồ sơ liệt sĩ Tô Quang Thọ, quê xã Đức Tùng, huyện Đức Thọ cũ, nay thuộc xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh. Với gia đình, đây không chỉ là những dòng chữ trên tấm bia mộ được tìm thấy nơi đất khách, mà còn là tia hy vọng sau gần nửa thế kỷ mỏi mòn chờ đợi.

Bà Quế có 4 người con, liệt sĩ Tô Quang Thọ là con trai đầu lòng. Sau anh là 3 người em, gồm 2 trai và 1 gái. Trong ký ức của người mẹ đã bước sang tuổi 96, Thọ vẫn là chàng trai trẻ có giọng nói ấm áp, vóc dáng rắn rỏi, khỏe khoắn. Năm 1971, khi vừa tròn 17 tuổi, anh rời vòng tay mẹ, lên đường nhập ngũ, mang theo nhiệt huyết tuổi trẻ và lời thề thiêng liêng với Tổ quốc, vào chiến trường biên giới thực hiện nhiệm vụ.

Thế nhưng tám năm sau, gia đình nhận được giấy báo tử của liệt sĩ Tô Quang Thọ. Những dòng chữ ngắn ngủi trên tờ giấy năm ấy đã báo tin dữ mà không một người thân nào mong muốn: “Đồng chí Tô Quang Thọ, cấp bậc Thượng sĩ, chức vụ Trung đội trưởng, thuộc Tiểu đoàn 42, Trung đoàn 176, Binh đoàn 678; hy sinh ngày 28/10/1979 tại Lào trong trường hợp chiến đấu”.

Phần bia mộ vừa được tìm thấy ở Lào ghi tên liệt sĩ “Quang Thọ, sinh tháng 9/1954, quê Vũ Quang, Hương Khê, Nghệ Tĩnh, hy sinh ngày 28/10/1979” đã thắp lên niềm hy vọng cho gia đình bà Quế

Từ ngày ấy, người con trai cả mãi mãi không trở về. Ngày 8/9 âm lịch hằng năm, tương ứng với ngày 28/10 dương lịch, trở thành ngày giỗ của anh. Đó là ngày gia đình thắp nén hương tưởng nhớ người con, người anh đã anh dũng hy sinh nơi đất bạn; cũng là ngày nỗi nhớ thương của người mẹ già thêm da diết, khi bao năm tháng trôi qua, bóng dáng con trai vẫn mãi ở lại trong miền ký ức.

Nhắc đến con, giọng bà Quế chùng xuống, những lời kể đứt quãng bởi xúc động: “Thọ là chàng trai ngoan, sống tình cảm và rất thương mẹ. Trước khi sang Lào thực hiện nhiệm vụ, con có mấy lần về phép. Mỗi lần về, con đều căn dặn tôi giữ gìn sức khỏe, ăn uống điều độ. Đã gần nửa thế kỷ trôi qua, tôi đã không còn nghe thấy giọng nói ấm áp ấy nữa”.

Gần nửa thế kỷ kể từ ngày nhận giấy báo tử, điều bà Quế mong mỏi vẫn thật giản dị: biết chính xác nơi con trai đang yên nghỉ. Ở tuổi gần trăm, sức khỏe đã yếu đi, bà chỉ mong mình còn đủ sức để chờ đến ngày sự thật được xác minh, để biết nơi con nằm lại sau bao năm xa cách.

“Khi biết những thông tin trên tấm bia mộ trùng khớp với giấy báo tử của con, tôi xúc động lắm. Tôi rất mong các cơ quan chức năng sớm xác minh để biết nơi con an nghỉ, hương khói, thờ phụng được chu toàn”, bà Quế nghẹn ngào chia sẻ.

Các cán bộ chiến sĩ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh thành kính thắp nén hương trước anh linh của 5 liệt sĩ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh tại Lào vừa được tìm thấy, trong đó có phần mộ ghi tên "Quang Thọ".

Mong ước ấy không chỉ là niềm mong mỏi của riêng bà Quế, mà còn là nỗi lòng của cả gia đình sau bao năm khắc khoải đợi chờ. Người mẹ đã dành gần trọn cuộc đời để thương nhớ một người con không trở về. Giờ đây, điều bà mong nhất không phải điều gì lớn lao, mà chỉ là được biết nơi con nằm xuống, được gọi đúng tên con bên phần mộ, được thắp một nén hương bằng tất cả tình yêu thương và nỗi nhớ đã dồn nén suốt mấy chục năm trời. Để nếu một ngày nào đó sức lực không còn, bà vẫn có thể an lòng vì cuối cùng, mẹ đã biết nơi con mình yên nghỉ.

Lãnh đạo Phòng Người có công Sở Nội vụ Hà Tĩnh cho biết, sau khi tiếp nhận thông tin từ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh về kết quả quy tập hài cốt liệt sĩ mùa khô 2026-2027, đặc biệt là phần mộ có bia khắc tên liệt sĩ Quang Thọ, Sở đã tiến hành trích lục hồ sơ. Kết quả cho thấy, các thông tin trong hồ sơ liệt sĩ Tô Quang Thọ trùng khớp với thông tin trên bia mộ tìm thấy tại Lào.

Hiện nay, Sở Nội vụ đang phối hợp các đơn vị liên quan để đồng bộ triển khai các thủ tục, phấn đấu thực hiện sớm nhất, nhanh nhất, sớm có kết quả xác minh, đáp ứng mong mỏi của gia đình liệt sĩ Tô Quang Thọ