Chính quyền đô thị phải gần dân

Với Đồng Nai, tinh thần này càng có ý nghĩa khi Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 nhấn mạnh phân cấp, phân quyền triệt để gắn với kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực. Quyền được trao vì thế phải thực sự giúp chính quyền cơ sở chủ động giải quyết công việc sát thực tiễn, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và gần dân hơn.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ thủ tục hành chính.

Phân cấp để gần dân hơn

Một người dân đi làm thủ tục hành chính có thể không quan tâm hồ sơ thuộc thẩm quyền cấp nào. Điều họ quan tâm là hồ sơ được giải quyết ở đâu, mất bao lâu, có phải đi lại nhiều lần hay không và khi gặp vướng mắc thì ai chịu trách nhiệm.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố mới đây, chị Đỗ Thị Kim Ngân (ở phường Biên Hòa) lần đầu đến làm thủ tục nhận tặng cho quyền sử dụng đất từ mẹ. Chưa biết phải kê khai những gì, chị được nhân viên hướng dẫn ngay từ khu vực tiếp đón, kiểm tra thành phần hồ sơ, hướng dẫn cách kê khai rồi mới hỗ trợ lấy số để vào quầy tiếp nhận.

“Tôi cảm thấy cán bộ ở đây rất gần gũi và hỗ trợ nhiệt tình. Ban đầu, tôi chưa biết phải ghi gì vào đơn, lại sợ ghi sai sẽ mất thời gian. May mắn có nhân viên hướng dẫn trực tiếp nên tôi bớt bỡ ngỡ hơn rất nhiều” - chị Ngân chia sẻ.

Sự thuận tiện trong từng thủ tục là điều người dân có thể cảm nhận rõ nhất về một chính quyền gần dân. Nhưng để công việc được giải quyết nhanh, sát thực tiễn, chính quyền cơ sở không chỉ cần tinh thần phục vụ mà còn phải được trao thẩm quyền, bảo đảm nguồn lực và xác định rõ trách nhiệm. Với Đồng Nai, yêu cầu này càng rõ khi thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới, với hàng loạt vấn đề đặt ra về đất đai, quy hoạch, xây dựng, giao thông, nhà ở, môi trường và dịch vụ công.

 Trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền được chuyển giao về xã, phường. Thực tiễn tại phường Long Thành cho thấy rõ hơn yêu cầu này. Là địa bàn đang triển khai nhiều công trình, dự án lớn, trong đó có Cảng hàng không quốc tế Long Thành và các tuyến giao thông kết nối, địa phương phải giải quyết khối lượng lớn công việc liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, trực tiếp tác động đến quyền lợi của người dân. Khi nhiều nhiệm vụ được đưa về cơ sở, chính quyền phường phải sâu sát từng vụ việc, chủ động phối hợp với các lực lượng; đồng thời tăng cường vận động, đối thoại để tạo sự đồng thuận.

 Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Long Thành Lê Hoàng Sơn cho hay: Để đáp ứng khối lượng công việc lớn, địa phương phải ưu tiên nhân lực, bám sát công việc, phối hợp với các lực lượng và tăng cường vận động, đối thoại với người dân.

Thực tế đó cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ được giao. Vừa qua, HĐND thành phố đã thông qua Nghị quyết số 48/NQ-HĐND, ngày 28-8-2026 quyết định biên chế cán bộ, công chức trong các cơ quan của chính quyền địa phương; số lượng người làm việc hưởng lương từ ngân sách nhà nước trong các đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn thành phố Đồng Nai năm 2026. Phương án phân bổ biên chế được xác định trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm và khối lượng công việc thực tế; riêng cấp xã còn căn cứ vào điểm phân loại đơn vị hành chính và các tiêu chí về quy mô dân số, số lượng đảng viên, kết quả thu ngân sách, số lượng thủ tục hành chính giải quyết và chỉ tiêu giải ngân vốn đầu tư công. Qua đó, 60 đơn vị cấp xã được bổ sung biên chế so với số hiện có mặt, trong đó phường Long Thành được tăng 37 chỉ tiêu.

Trao quyền phải đi cùng năng lực và trách nhiệm

Được giao thêm thẩm quyền, cấp cơ sở không thể chỉ chờ hướng dẫn. Cán bộ phải chủ động nhận diện vấn đề, lựa chọn phương án xử lý và chịu trách nhiệm về kết quả.

Theo Thành ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Bùi Xuân Thống, phân cấp, phân quyền trong Luật Phát triển đô thị cần được hiểu không đơn thuần là giao thêm quyền mà là trao quyền để địa phương chủ động quyết định, đồng thời phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Phân quyền mạnh phải gắn với làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Nếu quyền đã được giao nhưng chính quyền địa phương vẫn phải xin ý kiến quá nhiều thì phân quyền sẽ không phát huy hiệu quả.

Từ thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, lãnh đạo Thành ủy nhiều lần lưu ý, việc chuyển giao nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền về xã, phường đòi hỏi đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu, phải chủ động thích ứng. Trước áp lực công việc ngày càng lớn và những yêu cầu mới về năng lực quản trị, cán bộ cơ sở cần khắc phục tâm lý e ngại, trông chờ, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Cùng với năng lực cán bộ là yêu cầu về nguồn lực và cơ chế kiểm soát. Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út tại nhiều cuộc họp đã yêu cầu thực hiện nhiệm vụ phải bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp gắn với nguồn lực; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ.

Từ yêu cầu đó, cấp trên không làm thay cấp dưới, nhưng phải kiểm tra, giám sát việc thực hiện; cấp dưới được chủ động quyết định nhưng phải chịu trách nhiệm và giải trình về kết quả. Đây cũng là yêu cầu được đặt ra trong Nghị quyết số 16-NQ/TW của Bộ Chính trị khi xác định phân cấp, phân quyền triệt để phải gắn với kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.

Xây dựng chính quyền đô thị gần dân không chỉ là sắp xếp lại thẩm quyền giữa các cấp mà còn là đưa quyền quyết định về nơi sát thực tiễn, gắn với năng lực và trách nhiệm. Thước đo cuối cùng vẫn là những thay đổi cụ thể trong đời sống: người dân được giải quyết công việc thuận lợi, nhanh hơn, ngay từ nơi gần mình. Đó mới là một chính quyền không chỉ “ở gần dân” mà thực sự “gần dân”.