Cổ phục Việt tái sinh

Huy hoàng cổ phục Việt

Trang phục là dấu hiệu nhận diện văn hóa của mỗi quốc gia, dân tộc. Ở nhiều nước châu Á, trang phục truyền thống vẫn hiện diện trong lễ hội, sự kiện và cả đời sống thường ngày. Nếu Nhật Bản có kimono, Hàn Quốc có hanbok, Trung Quốc có Hán phục hay sườn xám, thì Việt Nam cũng có Việt phục và áo dài. Trong nhịp sống hiện đại và giao thoa văn hóa mạnh mẽ, việc gìn giữ và phát huy giá trị của trang phục truyền thống Việt Nam càng trở nên ý nghĩa.

Cổ phục Việt là cả một kho tàng với nhiều loại trang phục khác nhau

Những trang phục cổ của người Việt từng chỉ xuất hiện trên sách báo, phim ảnh, nay đã hiện diện gần gũi và thường xuyên hơn trong đời sống. Bên cạnh áo dài, cổ phục Việt ngày càng được quan tâm, dần khẳng định vị trí riêng trong nhiều lĩnh vực xã hội. Nếu trước đây giới trẻ từng say mê trang phục truyền thống nước ngoài mà “hờ hững” với sản phẩm trong nước, thì vài năm gần đây, trào lưu yêu thích cổ phục Việt qua các thời kỳ đang hình thành rõ nét và tạo dấu ấn riêng.

Cổ phục Việt ngày càng được nhiều người yêu thích, khoác lên mình với niềm tự hào. Đây là tín hiệu đáng mừng cho sự trở lại của văn hóa truyền thống. Cổ phục xuất hiện trong ảnh kỷ niệm, kỷ yếu, ảnh cưới, trong các chuyến du lịch di tích với áo giao lĩnh, viên lĩnh, nhật bình, ngũ thân, phượng bào triều Nguyễn, áo the, áo dài nam… Đồng thời, cổ phục Việt cũng ghi dấu ấn rõ nét trong âm nhạc và điện ảnh, qua các MV như “Không thể cùng nhau suốt kiếp” (Hòa Minzy), “Tứ phủ” (Hoàng Thùy Linh), “Mặt trăng” (Bùi Lan Hương), cùng các bộ phim “Hộ Linh Tráng Sĩ”, “Thám tử Kiên”…

Trong mỗi bộ cổ phục là tinh thần trân trọng quá khứ và khát vọng lưu giữ hồn cốt dân tộc

Không chỉ là trào lưu chụp ảnh trên mạng xã hội, nhiều hoạt động cổ phục đã được tổ chức quy mô và bài bản. Tiêu biểu như Ngày hội Việt phục “Tóc xanh - Vạt áo” tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP HCM, chương trình trình diễn “Niên - Đi cùng năm tháng” của sinh viên Hà Nội, hay các cuộc diễu hành Việt phục tại triển lãm “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”. Đặc biệt, năm 2025 ghi dấu ấn với chuỗi diễu hành “Bách hoa bộ hành” diễn ra tại nhiều địa phương như Hà Nội, Ninh Bình, Huế, Đà Nẵng, TP HCM…, thu hút hàng trăm người khoác lên mình cổ phục các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn được phục dựng công phu bởi các nhóm nghiên cứu văn hóa.

Không chỉ giới hạn trong hoạt động nghệ thuật, cổ phục Việt ngày càng được yêu thích và hiện diện từ mạng xã hội đến đời sống thường ngày, bởi vẻ đẹp, sự tinh tế và giá trị văn hóa sâu sắc. Trên Facebook, nhiều cộng đồng như Đại Việt cổ phục, Hội yêu cổ phục Việt, Chợ phiên Việt phục… thu hút hàng chục đến hàng trăm nghìn thành viên, chủ yếu là người trẻ, với nội dung về lịch sử trang phục, kiến thức văn hóa và chia sẻ hình ảnh cổ phục. Đến với cổ phục, họ không chỉ lưu giữ khoảnh khắc đẹp mà còn tìm cách kết nối quá khứ với hiện tại. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy giới trẻ ngày càng quan tâm, ý thức và có trách nhiệm hơn với di sản văn hóa dân tộc.

Những trang phục cổ của người Việt trước giờ chỉ bắt gặp trên sách báo, phim ảnh, nay đã xuất hiện gần hơn với cuộc sống

Họ đã hành động để gìn giữ, bảo tồn những nét đẹp ấy. Không chỉ là trào lưu hay thú chơi mang tính hoài cổ, nhiều người chủ động tìm hiểu, phục dựng và lan tỏa các giá trị di sản văn hóa đang trở thành một xu hướng mang tính chiều sâu. Từ mặc áo dài, tìm hiểu nhã nhạc cung đình, tham gia lễ hội truyền thống đến sáng tạo nội dung số nhằm giới thiệu văn hóa Việt ra thế giới, giới trẻ đang góp phần hồi sinh di sản trong diện mạo mới - sống động, gần gũi. Chính họ, với niềm say mê, sáng tạo và ý thức trách nhiệm, đang trở thành những “sứ giả văn hóa” đưa di sản vượt qua ranh giới không gian và thế hệ, tiếp tục chảy cùng thời gian.

Từ truyền thống tới lan tỏa đương đại

Sự trở lại của cổ phục Việt, từ những buổi dạo phố đến các sự kiện văn hóa, không đơn thuần là trào lưu nhất thời mà phản ánh một chuyển động âm thầm, bền bỉ của ý thức dân tộc trong giới trẻ đương đại. Từ các hoạt động chụp ảnh, làm video về cổ phục, nhiều thương hiệu Việt phục đã ra đời, hình thành một thị trường thủ công sáng tạo. Các nhà thiết kế phục dựng trang phục thời Lê, Nguyễn hoặc cải tiến để phù hợp đời sống hiện đại, cùng những xưởng may nhỏ, thợ thêu trẻ, nghệ nhân trang sức truyền thống, đang chung tay tạo nên một làn sóng văn hóa giàu sức sống.

Cổ phục góp phần thu hút du lịch, quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam

Thay vì nằm yên trong bảo tàng, cổ phục giờ đây bước ra đường phố, bước vào lễ hội, vào album ảnh cưới, thậm chí thành trang phục đi chơi, dự tiệc của nhiều người trẻ. Điều này đã chứng tỏ rằng, trang phục cổ không đơn thuần để trưng bày mà còn có đời sống riêng, được trình diễn sân khấu, quay phim, MV, chụp ảnh, bán và cho thuê trang phục.

Chị Trần Thị Hà My - chủ một tiệm may và cho thuê cổ phục tại Thành nội Huế - cho biết, nhiều bạn trẻ lựa chọn thuê cổ phục chụp ảnh để tạo dấu ấn riêng và lưu giữ những bộ ảnh mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Để đáp ứng nhu cầu này, các tiệm may, cho thuê cổ phục thường xuyên cập nhật mẫu mới và xây dựng dịch vụ phù hợp từng nhóm khách hàng. Những trang phục được ưa chuộng gồm áo ngũ thân (áo tấc) tay chẽn, nhật bình triều Nguyễn, áo giao lĩnh, viên lĩnh, phượng bào, áo dài nam, áo the…, đi kèm phụ kiện như khăn đóng, mấn, kim bài, ngọc bài, guốc, hài, tạo nên tổng thể hài hòa và trang trọng. Giá thuê mỗi bộ dao động 300.000-1.500.000 đồng, tùy chất liệu và mức độ cầu kỳ; dù cao hơn trang phục hiện đại, nhiều bạn trẻ vẫn sẵn sàng chi trả để có những bức ảnh độc đáo, mang dấu ấn cá nhân.

Những buổi diễu hành cổ phục với tên gọi “Bách hoa bộ hành” xuyên phố phường ở khắp ba miền đã thu hút hàng nghìn người

Cổ phục được nhiều chuyên gia lịch sử, nhà sưu tầm, nghệ nhân, nhà thiết kế và giới nghệ sĩ nỗ lực, chung tay đưa đến gần công chúng. Trải nghiệm du lịch di sản cùng cổ phục cũng không còn giới hạn ở Hà Nội hay Huế, Hội An, Cố đô Hoa Lư mà đã phổ biến khắp mọi miền. Hầu hết mọi người đều hứng khởi khi khoác lên mình bộ trang phục xưa và dạo quanh thăm thú, tìm hiểu các cung điện, chùa chiền, bảo tàng, phố cổ… Cổ phục đã song hành với áo dài để góp mặt trong các chương trình ngoại giao văn hóa, hợp tác quốc tế, tăng độ nhận diện bản sắc Việt Nam tới bạn bè năm châu. Cổ phục ngày càng được yêu thích không chỉ là một xu hướng thời trang mà còn thể hiện tình yêu, sự quan tâm của cộng đồng đối với giá trị văn hóa truyền thống. Những bức ảnh du khách trong trang phục truyền thống thường có sức lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội và kích thích mong muốn du lịch của người khác. Sự gia tăng này lại thúc đẩy phát triển dịch vụ ăn uống, lưu trú và mua sắm, từ đó tạo thêm việc làm cho người dân và doanh thu cho điểm du lịch.

PGS.TS Đỗ Văn Trụ, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam khẳng định: “Lớp trẻ ngày nay không hề quay lưng với lịch sử hay di sản văn hóa dân tộc. Trái lại, trong họ vẫn luôn tồn tại một tình yêu sâu sắc đối với những giá trị truyền thống, với lịch sử cha ông và bản sắc văn hóa được hun đúc qua hàng ngàn năm”. Giúp cổ phục Việt có đời sống trong xã hội hiện đại, đưa trang phục cổ Việt Nam trở lại với đời sống người Việt mới là phương pháp bảo tồn hiệu quả nhất. Cổ phục được tái sinh, tỏa sáng rực rỡ không chỉ là một bước tiến trong bảo tồn di sản văn hóa dân tộc mà còn góp phần quan trọng vào các trải nghiệm thu hút khách du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.

Cổ phục góp phần thu hút du lịch, quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam

Cổ phục không đơn thuần là những bộ quần áo xưa, mà còn là những câu chuyện lịch sử, mang tính biểu tượng tinh hoa văn hóa dân tộc, như một “kho tàng” đầy tiềm năng chờ được khai phá. Nét đẹp cổ phục Việt không dừng lại ở việc tôn vinh vẻ đẹp hình thức mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, nhắc nhở mỗi người về cội nguồn và niềm tự hào dân tộc. Những bộ trang phục của quá khứ tạo nên sứ mệnh mới trong cuộc sống hiện đại cho chúng ta thấy, sau mỗi tấm áo là lịch sử, sau sự trở lại của cổ phục là tình yêu và sự trân trọng đối với tinh hoa văn hóa dân tộc. Đó là dấu hiệu đáng mừng cho thấy văn hóa không bị lãng quên, mà đang được tiếp sức bằng chính tình yêu và trách nhiệm thế hệ hôm nay dành cho bản sắc Việt trong thời đại hội nhập vào kỷ nguyên mới cùng đất nước.

Tiêu Dao