Cục Đường bộ đề nghị sớm công bố lộ trình chấm dứt sản xuất xe sử dụng xăng dầu trước năm 2040

Nhiều công nghệ mới, vật liệu thân thiện môi trường đã được áp dụng trong đầu tư xây dựng và bảo trì hạ tầng giao thông. Ảnh: N.Lộc

Thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, ngành đường bộ đã ứng dụng nhiều công nghệ mới, vật liệu thân thiện môi trường trong đầu tư xây dựng và bảo trì hạ tầng giao thông.

Trao đổi với Báo Kiểm toán, lãnh đạo Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, Cục vừa có đánh giá sơ kết giữa kỳ thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, trong đó cho thấy nhiều kết quả đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi xanh lĩnh vực giao thông đường bộ, đồng thời chỉ ra hàng loạt khó khăn cần sớm tháo gỡ để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Thời gian qua, Cục Đường bộ Việt Nam đã chủ động xây dựng nhiều kế hoạch chuyên ngành nhằm cụ thể hóa lộ trình giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực đường bộ.

Giai đoạn 2021-2025, Cục Đường bộ Việt Nam đã chủ trì xây dựng, ban hành 3 Tiêu chuẩn Việt Nam cùng 4 tiêu chuẩn cơ sở liên quan đến nâng cao khả năng chống chịu của công trình giao thông trước tác động của biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính.

“Một trong những dấu ấn đáng chú ý là việc lồng ghép yêu cầu phát triển hạ tầng cho phương tiện sử dụng năng lượng sạch vào hệ thống pháp luật mới. Luật Đường bộ năm 2024 quy định các trạm dừng nghỉ, bến xe phải bố trí hệ thống sạc điện cho phương tiện giao thông cơ giới sử dụng năng lượng điện, đồng thời ưu tiên phát triển hạ tầng cung cấp năng lượng sạch” - Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam Bùi Quang Thái cho biết.

Cùng với đó, quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng đã tích hợp quy hoạch các điểm, trạm sạc điện trong mạng lưới giao thông đường bộ quốc gia, tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi phương tiện xanh trong tương lai.

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, nhiều công nghệ mới, vật liệu thân thiện môi trường đã được áp dụng trong đầu tư xây dựng và bảo trì hạ tầng giao thông. Dự án VRAMP đã ứng dụng công nghệ cào bóc tái sinh mặt đường nhằm giảm sử dụng tài nguyên và hạn chế phát thải khí nhà kính. Trong khi đó, Dự án LRAMP triển khai bê tông siêu tính năng UHPC tại một số cầu ở Thái Nguyên, Nghệ An, Trà Vinh và cầu Thăng Long, góp phần tăng tuổi thọ công trình, giảm sử dụng vật liệu và nâng cao khả năng chống chịu trước tác động của khí hậu cực đoan.

Nhiều giải pháp kỹ thuật chống sạt lở, gia cố mái taluy, chống đá lăn bằng vật liệu thân thiện môi trường cũng đã được triển khai trên các tuyến quốc lộ miền núi. Một số công nghệ mới (vật liệu gia nhiệt đàn hồi độ bền cao) được thử nghiệm trong sửa chữa mặt đường và khe co giãn cầu, bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực.

Một số công nghệ mới được thử nghiệm trong sửa chữa mặt đường và khe co giãn cầu, bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực. Ảnh: N.Lộc

Trong công tác vận hành, ngành Đường bộ đang đẩy mạnh chuyển đổi số thông qua ứng dụng dữ liệu GPS, camera, flycam, tích hợp hệ thống báo cáo thiên tai và ùn tắc giao thông theo thời gian thực nhằm nâng cao năng lực quản lý, điều hành. Đồng thời, cơ sở dữ liệu quốc gia về sạt lở, mưa lũ và sự cố đường bộ cũng đang được xây dựng để phục vụ dự báo, cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai.

Việc sử dụng năng lượng tái tạo và công nghệ tiết kiệm năng lượng cũng được tăng cường trong hệ thống quốc lộ, đặc biệt là ứng dụng đèn LED, pin mặt trời trong các hạng mục chiếu sáng và báo hiệu giao thông.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả bước đầu, Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng quá trình triển khai chiến lược tăng trưởng xanh trong lĩnh vực đường bộ vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Theo đó, trở ngại lớn nhất hiện nay là chưa có quy hoạch tổng thể về hạ tầng cung cấp năng lượng mới thay thế xăng dầu như hydro, ammoniac; đồng thời chưa có quy hoạch mạng lưới truyền tải điện phục vụ hệ thống trạm sạc điện trên các tuyến cao tốc và quốc lộ. Điều này khiến việc xác định nhu cầu vốn đầu tư và xây dựng lộ trình phát triển hạ tầng năng lượng sạch gặp nhiều vướng mắc.

Một khó khăn khác là chưa có quyết định chính thức về thời điểm dừng sản xuất và nhập khẩu xe chạy bằng xăng dầu. Theo Cục Đường bộ Việt Nam, đây là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp vận tải xây dựng kế hoạch tài chính, lộ trình chuyển đổi phương tiện nhằm đáp ứng mục tiêu đến năm 2050 chuyển đổi hoàn toàn sang phương tiện không phát thải khí nhà kính.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp vận tải được xác định là nhóm chịu tác động lớn nhất trong quá trình chuyển đổi xanh. Việc thay thế phương tiện truyền thống bằng xe điện hoặc phương tiện sử dụng năng lượng sạch đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, trong khi nguy cơ gia tăng chi phí logistics là hiện hữu.

Vì vậy, Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị cần có các cơ chế hỗ trợ như ưu đãi lãi suất, ưu đãi thuế, hỗ trợ phí và chính sách bù giá để giúp doanh nghiệp có đủ năng lực tài chính thực hiện chuyển đổi.

Trong thời gian tới, Cục Đường bộ Việt Nam đề xuất tập trung xây dựng các quy định về quản lý phương tiện giao thông điện và phát triển hạ tầng sạc điện; xây dựng tiêu chí “bến xe xanh”, “trạm dừng nghỉ xanh”; khuyến khích phát triển hạ tầng cung cấp năng lượng xanh trên hệ thống quốc lộ và cao tốc.