Đại biểu hiến kế để kinh tế tăng trưởng

Ngày 20-4, các ý kiến thảo luận về kinh tế - xã hội của Quốc hội (QH) đều phản chiếu rõ một thông điệp chung: Tăng trưởng không thể đạt được chỉ bằng chủ trương nếu thể chế và thực thi vẫn còn khoảng cách, đồng thời an sinh xã hội không được bảo đảm.

Từ người bán vé số dạo đến doanh nghiệp đều cần chính sách

Đại biểu (ĐB) Châu Quỳnh Dao (An Giang) là người mở đầu phiên thảo luận. Bà tập trung vào quyền lợi của người bán vé số dạo, lực lượng lao động tự do ở khâu cuối cùng của chuỗi phân phối xổ số kiến thiết, ngành đóng góp riêng khu vực miền Nam khoảng 52.000 tỉ đồng ngân sách mỗi năm.

Bà chỉ ra người bán vé số chủ yếu là người già neo đơn, phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, người khuyết tật hoặc lao động di cư, không có hợp đồng lao động, không có BHXH, BHYT. Với mức chiết khấu khoảng 1.000 đồng/vé, bán 200 vé mỗi ngày mới được 200.000 đồng, mức thu nhập khó đảm bảo chi phí sinh hoạt, chưa kể các rủi ro tai nạn giao thông, thời tiết, vé tồn hay bị tráo vé giả.

Bà kiến nghị công nhận người bán vé số dạo là lao động tự do đặc thù để có địa vị pháp lý rõ ràng và rà soát phân phối lợi nhuận trong toàn chuỗi giá trị xổ số.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: QUỐC HỘI

Ở góc độ vĩ mô, ĐB Phạm Trọng Nhân (TP.HCM) dẫn ra một nghịch lý đáng suy nghĩ: Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 51% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho hơn 82% lực lượng lao động và gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội nhưng khu vực này chỉ chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu, phần còn lại thuộc về khối FDI. Và dù GDP năm 2025 đạt 8,02%, kinh tế tư nhân vẫn chủ yếu hoạt động ở phân khúc giá trị thấp, thị trường nội địa hoặc gia công.

“Phải chăng một khu vực được xác định là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế vẫn đang vận hành trong một khuôn khổ thể chế chưa tương xứng?” - ông Nhân đặt vấn đề.

Dẫn ra các luật, các nghị quyết của Đảng, QH, các chính sách của Chính phủ cùng với thực tế “chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được vốn tín dụng chính thức”, ĐB Nhân nói: “Còn tư duy hỗ trợ thì khó xóa rào cản xin - cho. Điều doanh nghiệp cần không phải là hỗ trợ, mà là một khung pháp lý vững chắc, ổn định và có thể thi hành”.

ĐB Nhân đề nghị QH đưa vào chương trình lập pháp một đạo luật khung mang tên Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân với các trụ cột cụ thể. “QH không chỉ xác nhận vai trò của kinh tế tư nhân bằng nghị quyết, mà phải là nơi bảo đảm quyền phát triển của khu vực này bằng luật pháp, từ lời hứa sang thiết chế” - ông nói.

Giảm giấy tờ nhưng vẫn còn “xin-cho”

ĐB Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) tập trung vào một mắt xích quan trọng khác: Cải cách thủ tục hành chính. Ông ghi nhận Chính phủ đã phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa khoảng 63% thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất, kinh doanh, dự kiến rút ngắn 32% thời gian và giảm 40% chi phí tuân thủ. Nhưng ông cũng thẳng thắn: Những con số ấy chưa nói lên hết thực tế.

Dẫn số liệu trong các báo cáo PCI, ĐB Hiếu cho biết gần 24% doanh nghiệp vẫn phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu và thực hiện các quy định hành chính. Nhiều cổng dịch vụ công cấp tỉnh còn bất cập về giao diện, yêu cầu nhập thông tin nhiều lần hoặc vẫn song song tài liệu giấy và điện tử. Các thủ tục liên ngành đất đai, đầu tư, quy hoạch, tài chính vẫn còn “nút thắt mang tính cấu trúc”, khiến có những dự án mất nhiều năm chỉ để hoàn tất thủ tục ban đầu.

ĐB Hiếu đề nghị chuyển mạnh từ “đơn giản hóa” sang “cắt giảm thực chất”: Thủ tục nào lỗi thời thì bãi bỏ, thủ tục nào có thể thay tiền kiểm bằng hậu kiểm thì phải chuyển đổi, tránh tình trạng giảm giấy tờ nhưng giữ nguyên tư duy “xin-cho”. Ông cũng đề nghị xây dựng bộ chỉ số đánh giá thực chất dựa trên thời gian thực tế hoàn thành thủ tục, số lần đi lại của người dân, tỉ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn và mức độ hài lòng thay vì chỉ báo cáo số lượng thủ tục đã cắt giảm.

ĐB Hiếu còn yêu cầu rút ngắn lộ trình hoàn thành các cơ sở dữ liệu quốc gia. Thực tế hiện nay, nhiều luật đang quy định thủ tục hành chính với giả định cơ sở dữ liệu đã kết nối liên thông nhưng lộ trình hoàn thành lại ghi là năm 2029, 2030 hoặc “khi điều kiện cho phép”. “Như vậy là quá chậm so với yêu cầu phát triển” - ĐB Hiếu nói.•