Dại bùng phát, nhiều ca tử vong

Số người tiêm phòng dại tăng 30%

Nắng nóng đến sớm, bệnh dại cũng không chờ mùa. Từ đầu tháng 4/2026, số người đi tiêm vaccine dại đã tăng khoảng 30%, chủ yếu do bị chó mèo cắn, cào – kể cả vật nuôi trong nhà. Đáng lo ngại, nhiều trường hợp chỉ là vết xước nhỏ nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ tử vong nếu bỏ qua “thời gian vàng”.

Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM thông tin đã ghi nhận 3 ca tử vong do dại chỉ trong 4 tháng đầu năm. Cùng thời điểm, nhiều địa phương xuất hiện ổ dịch, tổng số ca tử vong trên cả nước tăng hơn 10 trường hợp. Diễn biến này cho thấy dịch dại đang đến sớm và lan rộng hơn quy luật thường thấy.

Một trường hợp gây ám ảnh là ông Nguyễn Ngọc Sơn (58 tuổi, Đồng Tháp), làm nghề bán thịt chó, tử vong sau một tuần nhập viện. Nguồn lây nghi từ lò mổ, virus xâm nhập qua vết trầy xước trên da.

Tại Tây Ninh, từ đầu năm đã ghi nhận 7 trường hợp tử vong nghi do bệnh dại ở người – con số đủ để gióng lên hồi chuông báo động.

Tử vong gần như 100% khi đã phát bệnh

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có hơn 50.000 người tử vong vì dại, hơn 10 triệu người phải tiêm vaccine phòng bệnh. Điểm chung của các ca tử vong là không tiêm phòng hoặc xử trí sai cách sau phơi nhiễm.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết virus dại tồn tại trong nước bọt của động vật máu nóng như chó, mèo, khỉ, chuột. Virus xâm nhập qua vết cắn, vết cào, hoặc khi nước bọt tiếp xúc với da tổn thương hay niêm mạc.

Cháu bé 11 tuổi bị dại phải đưa vào cấp cứu

Nguy hiểm nằm ở chỗ virus không gây bệnh ngay. Sau khi vào cơ thể, nó âm thầm di chuyển theo hệ thần kinh về não. Thời gian ủ bệnh có thể chỉ 7-10 ngày nhưng cũng có thể kéo dài hàng tháng. Khi xuất hiện triệu chứng như sợ nước, sợ gió, co giật, kích thích… thì gần như không còn cơ hội cứu chữa.

Vị trí vết thương càng gần đầu, mặt, cổ hoặc nơi nhiều dây thần kinh như ngón tay, nguy cơ tử vong càng cao do virus lên não nhanh hơn. Đây là lý do các chuyên gia nhấn mạnh: dại là bệnh bắt buộc phải phòng từ trước, không chờ đến khi có biểu hiện.

Sai lầm chết người

Thực tế cho thấy nhiều người vẫn xử lý sai. Không ít trường hợp chờ “xem con vật có bị dại không” rồi mới đi tiêm, hoặc tự ý đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc. Những hành động này không tiêu diệt được virus mà còn làm mất thời gian quý giá.

Nguyên tắc xử lý đúng rất rõ ràng. Ngay sau khi bị cắn, cần rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng cồn hoặc dung dịch phù hợp. Tiếp theo, phải đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá và tiêm phòng.

Không được nặn máu, không băng kín vết thương, không chà xát mạnh. Đặc biệt, tuyệt đối không chủ quan theo dõi tại nhà.

Trẻ nhỏ và người tiếp xúc động vật là nhóm nguy cơ cao

Trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương nhất. Các em thường chơi gần vật nuôi, dễ bị cắn ở vùng đầu, mặt nhưng lại không báo với người lớn. Nhiều ca nhập viện muộn chỉ vì vết thương nhỏ bị bỏ qua.

Ngoài ra, những người nuôi thú cưng, bác sĩ thú y, người làm nghề giết mổ, người thường xuyên đi vùng sâu vùng xa… được khuyến cáo nên tiêm phòng trước phơi nhiễm. Phác đồ gồm 3 mũi, giúp giảm đáng kể nguy cơ nếu không may bị cắn sau đó.

Ghi nhận tại các trung tâm tiêm chủng cho thấy xu hướng chủ động phòng bệnh đang tăng. Có gia đình đưa cả nhà đi tiêm chỉ vì khu phố xuất hiện chó nghi dại. Một du khách nước ngoài bị chó cắn khi du lịch tại Việt Nam cũng lập tức tiêm đủ phác đồ ở nhiều địa phương khác nhau để đảm bảo an toàn.

Dịch đến sớm vì nắng nóng, nguy cơ lan rộng

Năm nay, thời tiết nắng nóng đến sớm làm thay đổi quy luật dịch tễ. Nhiệt độ cao khiến chó mèo dễ kích động, tăng nguy cơ tấn công người. Đồng thời, tình trạng thiếu nước, thiếu thức ăn khiến động vật di chuyển nhiều hơn, làm tăng khả năng lây lan virus.

Trong khi đó, mùa hè cũng là thời điểm người dân đi lại, du lịch nhiều, tiếp xúc với động vật lạ gia tăng. Sự kết hợp này tạo ra “điểm nóng” cho bệnh dại bùng phát.

Cách phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là quản lý vật nuôi chặt chẽ, không thả rông, tiêm phòng đầy đủ cho chó mèo hằng năm. Khi ra nơi công cộng, cần xích, rọ mõm theo quy định. Đồng thời, dạy trẻ không lại gần, chọc ghẹo hoặc chơi với động vật lạ.

Xử trí càng sớm, cơ hội sống càng cao. Ngược lại, chỉ cần chậm một bước, cái giá phải trả là không thể đảo ngược.