Đánh giá hiệu quả đầu tư công không chỉ dựa vào tỷ lệ giải ngân

Đây là nội dung được ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú nhấn mạnh khi thảo luận tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp) chiều 23/10, về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Đánh giá lại dự án kéo dài, kém hiệu quả để quyết định tiếp tục hay dừng đầu tư

Cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật, ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) cho rằng, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công là bước đổi mới quan trọng nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo trong lập kế hoạch, phân bổ, quản lý và sử dụng vốn; đồng thời tạo cơ sở thực hiện phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công.

ĐBQH Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) phát biểu.

Quan tâm đến quy định về đánh giá hiệu quả đầu tư công, đại biểu đánh giá cao việc dự thảo bổ sung nguyên tắc đánh giá hiệu quả đầu tư và các hình thức đánh giá chương trình, dự án. Tuy nhiên, các quy định vẫn thiên về xác định trách nhiệm và hình thức đánh giá, chưa làm rõ đầy đủ tiêu chí đánh giá hiệu quả cũng như cơ chế sử dụng kết quả đánh giá để quyết định tiếp tục, điều chỉnh hoặc dừng dự án.

Theo đại biểu, một dự án có thể giải ngân hết vốn, hoàn thành xây dựng và quyết toán đúng quy định nhưng chưa chắc đạt hiệu quả kinh tế - xã hội như mục tiêu đặt ra. Ngược lại, các dự án trường học, y tế, giao thông phục vụ vùng khó khăn có thể không tạo ra nguồn thu trực tiếp nhưng mang lại giá trị lớn về an sinh xã hội, phát triển nguồn nhân lực và thu hẹp chênh lệch vùng miền.

"Do đó, đánh giá hiệu quả đầu tư công không thể chỉ căn cứ vào tỷ lệ giải ngân, tiến độ xây dựng hoặc hiệu quả tài chính", đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực tiễn đó, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị bổ sung tại khoản 9 Điều 9 nguyên tắc đánh giá hiệu quả đầu tư phải xem xét đồng thời hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội, tác động môi trường, khả năng cân đối nguồn lực, chi phí vận hành sau đầu tư và mức độ đạt được mục tiêu của dự án... Đặc biệt, không lấy hiệu quả tài chính làm tiêu chí duy nhất để quyết định đầu tư đối với các dự án phúc lợi xã hội, nhất là tại miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tổ

Đối với các dự án chậm tiến độ nghiêm trọng, tăng tổng mức đầu tư lớn, thay đổi cơ bản mục tiêu hoặc có dấu hiệu không đạt hiệu quả kinh tế - xã hội, đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 2 và khoản 3 Điều 84 cơ chế đánh giá lại bắt buộc.

Trên cơ sở kết quả đánh giá, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét, quyết định tiếp tục đầu tư có điều kiện, điều chỉnh, tạm dừng hoặc chấm dứt dự án; đồng thời xử lý nguồn vốn và trách nhiệm liên quan. Đối với các dự án quy mô lớn hoặc có rủi ro cao, cần có cơ chế đánh giá độc lập nhằm nâng cao tính khách quan.

Cùng với đó, đại biểu kiến nghị bổ sung tại Điều 80 và khoản 6 Điều 81 cơ chế xác định trách nhiệm cụ thể đối với các dự án kéo dài, kém hiệu quả.

Phân cấp phải gắn với bảo đảm nguồn lực cho cấp xã

Góp ý về phân cấp ngân sách trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cơ bản thống nhất với định hướng giao HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp nguồn thu, tỷ lệ phân chia các khoản thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời phân cấp cho ngân sách cấp xã thực hiện cả nhiệm vụ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên... Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, phân cấp nhiệm vụ phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực tài chính và năng lực tổ chức thực hiện tương ứng.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An, Đồng Tháp dự phiên thảo luận Tổ 10

Theo đại biểu, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã trực tiếp đảm nhận nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công, thực hiện chính sách an sinh xã hội và quản lý các dự án đầu tư trên địa bàn. Trong khi đó, khả năng tự cân đối ngân sách, quy mô nguồn thu và năng lực quản lý tài chính giữa các xã có sự chênh lệch lớn.

Đặc biệt, tại các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới như ở miền Tây Nghệ An, địa bàn rộng, dân cư phân tán, nguồn thu ngân sách tại chỗ còn hạn chế, trong khi chi phí cung ứng dịch vụ công, đầu tư kết cấu hạ tầng và duy trì hoạt động của bộ máy tương đối lớn.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cho rằng, nếu chỉ phân cấp nhiệm vụ mà không có cơ chế bảo đảm nguồn lực phù hợp, cấp xã có thể được giao thẩm quyền nhưng thiếu điều kiện thực hiện.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung tại khoản 3 Điều 41 nguyên tắc phân cấp nhiệm vụ chi cho ngân sách cấp xã phải gắn với phân cấp nguồn thu, bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu tương ứng; bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ bắt buộc và cung ứng dịch vụ công cơ bản. Ngân sách cấp tỉnh có trách nhiệm điều tiết, hỗ trợ các xã chưa có khả năng tự cân đối.

Đối với điểm a khoản 2 Điều 42, đại biểu đề nghị việc xác định số bổ sung cân đối ngân sách không chỉ dựa trên dân số, điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội mà còn phải tính đến tỷ lệ hộ nghèo, mức độ tiếp cận dịch vụ công, diện tích địa bàn, mức độ phân tán dân cư, điều kiện biên giới và chi phí thực tế để cung ứng dịch vụ công.

Đồng thời, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú kiến nghị bổ sung tại Điều 41 nguyên tắc phân cấp quản lý đầu tư công phù hợp với năng lực của cấp xã; xác định trách nhiệm của cấp tỉnh trong hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn, kiểm tra và giám sát.